Aurich

Aurich, Burgstraße mit Turm Lambertikirche

Een mooie dag om een eind te rijden in de Heimat. Het werd Aurich. We waren daar eerder geweest, jaren geleden. De Navi stuurde ons nogal binnendoor, mooie route. Eenmaal bij Aurich sta je bijna klem in het verkeer, dat is even wennen. We parkeerden bij de Sparkassen Arena. De thema’s die ik vandaag wilde fotograferen waren oorlogsmonumenten en kerken. Dan zit je in Duitsland wel goed, want van beiden heb je er meestal veel. Het werd de Lutherse Kerk: de Lambertikirche. Binnen werden we rondgeleid door een mevrouw die werkelijk alles wist van de kerk en de regio. Ze zou om 17:00 bij de begraafplaats zijn voor een rondleiding bij het Mausoleum van de famile Cirksena. Na een rondwandeling kwamen we uiteindelijk uit bij de begraafplaats, die lag pal naast de parkeerplaats. Naast het Mausoleum is een Kriegsbegräbstätte voor gesneuvelde soldaten uit WO-1, waarvan 3 Polen van de 1e Poolse Panzerdivisie.

De mevrouw stond al klaar en leidde ons rond. Rond de tijd van de Reformatie was dit deel van Duitsland vooral gereformeerd. Cultureel en kerkelijk één met de Noord-Nederlandse gebieden.

Voor de foto reportage zie HIER. Aurich is een leuk stadje. Trek je niets aan van mijn fotoselectie, het daar zeker niet somber 🙂 !

Kansen voor de Veenkoloniën

Vandaag was ik bij een symposium, ge-organiseerd door ‘Kansen voor de Veenkoloniën’. Dat lijkt nodig, want het gaat daar niet allemaal even goed. De meeste werkloosheid, de laagste inkomens, de laagste levensverwachting, de meeste kinderen met overgewicht van het land. Iemand die een opleiding gedaan heeft, blijft niet in Oost-Groningen. Er lijkt een achterstand in alles, het is een krimpregio.
Er werd een aantal tabellen getoond die een en ander aanschouwelijk maakten. Er volgden twee ‘workshops’.
De ene ging over gezondheidsvaardigheden, toegespitst op analfabetisme. Een zeer groot deel van de regio bewoners kan niet lezen of heeft daar grote moeite mee. Hoe herken je ze? Hoe benader je ze? In Winschoten is er in ieder geval het Taal centrum, waar lees cursussen gevolgd kunnen worden.

De tweede werd verzorgd door een aantal ervaringsdeskundigen armoede. Zij hadden alle hun eigen verhaal over de oorzaken en gevolgen van armoede. Daar werd het wat op toegespitst, naar mijn idee ging eigenlijk meer over een cultuur van onwetendheid. Het ging over scheidingen, losse relaties waar weer kinderen uit geboren werden, de angst dat die kinderen dan weer afgenomen zouden worden. Maar ook: de barrière van de bureaucratie. U kunt geen uitkering krijgen want u hebt geen adres en geen paspoort. U kunt geen huis krijgen want u hebt geen paspoort. U kunt geen daklozen uitkering krijgen want u bent zwanger. En als u na de geboorte van het kind geen huis hebt, wordt het kind afgenomen. Etc.
Het is een ellendige wereld waarin elke hulpverlener met grote argwaan wordt bekeken. Er wordt vooral mooi weer gespeeld, want de angst je kinderen te verliezen is groot.
Als hulpverlener sta je machteloos omdat je niet vertrouwd wordt.
Ik herken in dit alles het standpunt van Theodore Dalrymple. Armoede is een symptoom van een zichzelf in standhoudende cultuur van onwetendheid, generatie op generatie. De ervaringsdeskundigen die nu een opleiding in die rol volgen, zouden weleens een heel belangrijke rol kunnen spelen.

 

Emslandlager IX: Versen

Dit kamp was makkelijk te vinden, want toen de oorlog voorbij was, is het gewoon in gebruik gebleven. Op de plaats van het kamp staat nu een ‘Justizvollzugsanstalt’, vrij vertaald een gevangenis. Voor de ingang staat een bord met de geschiedenis van erop. Je krijgt het gevoel dat het personeel daarbinnen daar niet om staat te springen, het bord is groen uitgeslagen. Origineel is ook nog het elektriciteitshuis. Die huisjes zaten blijkbaar goed in elkaar, want op een paar plaatsen staan soortgelijke ‘Strom anlagen’ van andere Lager er nog steeds, in tenminste twee gevallen vastgebouwd aan een woonhuis.

De begraafplaats ligt een paar honderd meter verderop. Niet iedereen die hier begraven is geweest was anoniem. Er staan een aantal stenen met daarin gebeiteld de namen van mensen die in het kamp gestorven zijn. Die kwamen overal vandaan, ook uit Duitsland overigens.

20*C+M+B+18 : Die Sternsinger Kommen!

Regelmatig wordt mij gevraagd wat al die krijttekens naast mijn deur betekenen. En niet alleen bij mij, maar de meeste huishoudens hier in de regio. Dat heeft te maken met het Driekoningenfeest. Kinderen verkleed als deze drie koningen gaan langs de deuren, zingen een lied en zetten met krijt ’20*C+M+B+18′ op de muur naast de deur. Dit is de huiszegen. 20 aan het begin, 18 aan het eind: 2018. CMB betekent ‘Christus Mansionem Benedicat’ oftewel ‘Christus Zegene dit Huis’. Tussen de letters staan kruistekens. De letters staan ook voor de namen van de drie koningen, volgens de traditie Caspar, Melchior en Balthasar.

Er wordt een mis gehouden en daarna worden de kinderen uitgezonden. Helaas neemt het aantal kinderen dat hieraan meedoet af. Tot voor kort werden alle huishoudens bezocht. Tegenwoordig niet meer. In mijn gemeente worden nu standaard alle Katholieke huishoudens bezocht, is men lid van een andere kerk, dan moet je je daarvoor opgeven.

Zoals je kunt zien heeft mijn huis de zegen voor 2018 gehad!

En in het klooster: geen krijtjes maar stickers!

 

Führerschein

We hebben hier in Duitsland allerlei mijlpalen gehad. De koop van het huis (!), alle geregel er omheen: verzekering, TüV auto, nieuw paspoort aanvragen en vooral: etc.

Onderschat het niet, er zijn mensen die denken dat je even de grens overwipt en daar gaat wonen en alles blijft bij het (Nederlandse) oude. Dat is niet het geval. De laatste (?) hindernis die nog door mij genomen moest worden, was het rijbewijs. Het begon al wat te kriebelen, nog maar 6 maanden dan loopt mijn rijbewijs af! Op een blog las ik iets over hoe dat ging: volle wachtruimtes, nummertjes trekken, uren wachten, geschoffeerd worden. Het ging hierbij om Meppen. Duitse ambtenaren zouden horken zijn. Dat is goed mogelijk, voor de telefoon komen ze vaak niet verder dan drie woord zinnen en gooien dan de hoorn er weer op (echt waar!).

Maar het rijbewijs: googelen leverde bitter weinig op. Ineens zag ik iets over ‘Ausländer’. Daar val ik toch ook onder? Die moesten binnen een half jaar hun rijbewijs opnieuw aanvragen, hun eigen rijbewijs zou niet meer geldig zijn. In de overtuiging een EU rijbewijs te hebben reed ik al 3,5 jaren met mijn oude NL rijbewijs. Bij incidentele grenscontroles werd er niets van gezegd, ik heb er Probefahrten mee gemaakt en zelfs een auto gekocht. Ik heb toch niet 3 jaren met een ongeldig rijbewijs gereden? Nee! Als je een EU rijbewijs hebt kun je dat blijven gebruiken tot de eind datum!

Het viel allemaal erg mee. We vonden uiteindelijk de plek waar we moesten zijn: Kreis Meppen, Ordeniedrung 1, 49716 Meppen. Een passerende beambte leidde ons naar de juiste gang, een klant wees ons een kantoortje waar een aanvankelijk zeer afstandelijke dame ons te woord stond. Ik overhandigde de benodigde zaken: paspoort, rijbewijs, meldebescheinigung, pasfoto. Omdat het een EU rijbewijs was, was een en ander snel geregeld. Betalen (EU 35,–) en weer weg. Dat afrekenen gaat aan een kassa automaat in de gang. Je krijgt een wit Emsland pasje, dat moet je meenemen, in de gleuf steken en dan kun je met je bankpas of contant afrekenen. De beambte ontdooide vrij snel en bleek zelfs sympathiek.

Vandaag kon ik het rijbewijs halen, ik kreeg een schriftelijke mededeling. Het was ook mogelijk om het te laten opsturen. We zijn er weer geweest, naar binnen, rijbewijs ‘umtauschen’ en weer weg. Ik ben nu echt Duitser!

Bundestagwahl

Op 24 september wordt de nieuwe Bundestag gekozen. In de media een populair thema, ook de Tagesschau besteed veel aandacht aan de ontwikkelingen. Recent was er een discussie tussen Angela Merkel (CDU) en Martin Schulz (SPD), maar dat gaf weinig vuurwerk en sensatie. De verwachting is dat CDU (samen met de CSU de Union) wat verliest, de SPD zal wel een beetje winnen, de AfD (Alternative für Deutschland, zeg maar de PVV van Duitsland) is nogal slecht in het nieuws geweest, die zal minder snel groeien dan aanvankelijk gedacht. Die Linke en de Grünen, tja, dat is afwachten.

In Heede wordt er weinig spektakel gemaakt. Het meest politiek plekje is het kruispunt vlak bij mijn huis, zie foto.

 

Allereerst de AfD. Die zie je hier heel weinig. Ze hebben een pakkende tekst:
Burka? Ich steh mehr auf Burgunder. Tja, de oktoberfeste beginnen weer en ik moet zeggen, ik vind Dirndl ook leuker dan Burka. Belangrijk thema dus!

 Wat moeten we hier van zeggen? Het is nog geen wedloop geworden wie het grootste bord heeft. Zowel Schulz (de grote) als Merkel (de kleine) zie je hier eigenlijk niet zoveel. De absolute topper is hier:

Gitta Connemann. Toevallig niet  op het kruispunt, maar verder bijna overal. Connemann is hier een bekende naam (denk bv aan de burgemeester van Heede, Connemann, die is neergeschoten omdat hij met de geallieerden onderhandelde). Zij begrijpt ons, ‘Sie kümmert sich’!

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Münster

Na enige overweging of we met de trein of met de auto zouden gaan, werd het uiteindelijk de auto. Een retour Münster 2e klas van Dörpen naar Münster was EU 51,00! Een vlotte reis heen, het vinden van een parkeergarage ging ook redelijk vlot, dat werkt allemaal net als in Nederland. We zaten nog geen 100 meter vanaf de binnenstad. Meteen maar even een koffie. In de Dom was een mis aan de gang. Ik zou best willen aanschuiven, maar het hele gebeuren was halverwege, dus eerst maar even geen Dom. Bij de ingang zat een juffrouw met een toegetakeld bekertje te bedelen. In de stad bleken meerdere bedelaars actief, het liefst bij de ingang van kerken. Behalve de kerken, hebben we de Vredeszaal bezocht, de kamer waar de Vrede van Münster werd getekend. Het einde van de 80-jarige oorlog en het begin van de Republiek Nederland. Echt jammer dat het uiteindelijk een koninkrijk werd.
Ik heb het Vredesboek getekend. Vanaf de muur keek een portret van ene Riperda (met 1 ‘p’) uit Groningen ons aan. We waren daarna aan een drankje toe, cola en Sprite. De terrassen waren overvol. Vandaar dat een ouder Duitse heer met echtgenote vroeg of hij mocht aanschuiven (moet ongeveer mijn leeftijd zijn geweest). Hij was ooit in Ter Apel geweest (klooster) en wist ook dat het Koninkrijk der Nederlanden hier zijn oorsprong had. Van de aanval op

Groningen door de bisschop van Münster had hij echter nog nooit gehoord.
Op het terras van dit restaurant stond een beeld van de ‘Kiepkerel’ zoals die bv ook in Pekela staat. In de toiletten hing een foto van dit beeld zoals het er in oktober 1943 uitzag. De Kiepkerel mankeert niets, de rest volledig plat gebombardeerd.

Sprakeler Heide

 

Een tweede poging om een aantal hunebedden bij de Sprakeler Heide te vinden. De vorige keer moest ik vluchten vanwege een enorme Daas (stekende bloedzuigers) aanval. Het weer was nu koeler en het had net geregend, je hebt dan wat minder last van insecten. Het is een mooi gebied, maar volledig militair terrein, overal staan borden dat je niet mag inrijden, behalve dan de gebaande weg.
De hunebedden die ik zocht zijn niet van de ‘Straße der Megalithkultur’. Ze zouden, zo las ik ergens, wel staan aangegeven. Eindelijk vonden we een gebied waar we de auto uit konden, de wandelroute zou ons pal langs de hunebedden moeten voeren. Er stond helemaal niets aangegeven! Na enige tijd doorgelopen te hebben zag ik min of meer toevallig een bord, vrijwel geheel overwoekerd door allerlei planten, zie hieronder.

Heel mooi maar dus nauwelijks zichtbaar en geen grafheuvel of hunebed te zien. En waar dat kaartje op slaat is ook niet duidelijk. Het is me hier in Duitsland al vaker opgevallen, dat men vol goede moed allerlei informatieborden plaatst, maar vervolgens geen enkele vorm van onderhoud pleegt. Borden raken bedolven onder struiken en alg. Ik heb tegenwoordig zelfs een natte doek bij me, zodat -als ik een bord vindt-  ook de groene aanslag kan wegvegen. Het maakt e.e.a. natuurlijk wel avontuurlijker. Uiteindelijk niets gevonden. Maar het is een mooi gebied.

 

Drie jaren Duitsland…

Deze maand is het 3 jaren geleden dat we verhuisden naar Duitsland. Op die verhuizing terugkijkend waren dat een aantal chaotische dagen! Want: hoe krijg ik mijn auto aan een Duits nummerbord? En hij moet ook nog ‘getTüvt’ worden. De verzekering houdt op de dag van verhuizing op. Evenals de Ziektekosten verzekering maar er is nog geen nieuwe. En dan moeten er nog Duitse verzekeringen afgesloten worden, er moet geld naar een Duitse rekening want (je houd het niet voor mogelijk) de ING in Winschoten kan geen grote bedragen naar Duitsland overmaken. Enzovoorts. En het was behoorlijk koud die nacht en de verwarming deed het niet…..
Waar ben ik aan begonnen, denk je dan! Waarom wilden we dit ook alweer?

Allereerst, ik had (en heb) ‘iets’ met Duitsland. Een soort sympathie, ik vond het er altijd plezierig. Daarnaast heb ik mijn werk in de grensregio, zo ongeveer van Oldambt tot Ter Apel. En dat is iedere dag vanuit een dorp in Noord Groningen toch wel een eind rijden (iets meer dan 40.000 km/jaar). We zochten in eerst in de grensregio, maar vonden niets naar onze zin. En toen, tijdens een ritje over de grens, zagen we ineens ons huis!

Het is een oud huis. Er moet nog veel aan gebeuren, maar het is wel een mooi huis op een mooie plek. Alle buren zijn Duits, dat is ook wel fijn. Want dat hadden we ons al voorgenomen: emigreren betekent integreren. We hebben om te beginnen onze Duitse buren uitgenodigd, die kennen we nu redelijk goed. Voor de rest is het toch lastig als je geen kinderen meer thuis hebt en je werk is aan de Nederlandse kant. Ik was Rooms Katholiek, maar hier in Duitsland is dat toch een andere grootheid dan in Groningen. De RK kerk is hier in aantal groter dan de dorpsbevolking is mijn inschatting. Als ‘Holländer’ kom je daar niet zo tussen. Na twee jaren ben ik overgestapt naar de Lutherse kerk, zie mijn eerdere blog. Het is daar gezelliger en het is makkelijker om contacten te leggen. Maar dat is het dan ook en voor ons is dat voldoende. Voor goed Duits heb je echter iets meer nodig.

Dan ineens wordt je vanuit Nederland bestookt door de Belastingdienst. Je moet een stapel formulieren invullen over van alles en nog wat, ook over je pensioen. En een jaar later krijg je dan een aanslag voor een bedrag met veel nullen. Het blijkt mee te vallen, maar je schrikt je lam als je dat leest. Als je je pensioen in Nederland blijft opbouwen en je stapt niet over naar een Duits fonds, hoef je dat bedrag niet te betalen. Oef!!

Een nieuw paspoort halen gaat redelijk gemakkelijk, dat kun je in Winschoten doen in ons geval, dat is redelijk vlot klaar. Het rijbewijs is een ander verhaal, daar zijn we nu ongeveer aan toe. Ik heb daar al wat verhalen over gelezen, wat iedere keer terugkomt is de botheid van Duitse ambtenaren. Tot nu toe heb ik daar nog niet veel van gemerkt, maar dit lijkt een andere ervaring te worden. Ik laat het tzt weten.

Oecumene

Tweede Pinksterdag was er om 15:00 des middags een oecumenische dienst. De Evangelische Lutherse kerk en de Rooms Katholieke kerk. Een en ander zou plaatsvinden in het ‘Heimathaus’ van Dörpen. Achteraf wist ik wel waar dat was, maar eerst reed ik verkeerd. Hoe dan ook, als je wat later bent, moet je altijd helemaal vooraan zitten. Dat was geen probleem. De bijeenkomst werd geleid door Pastor Maenl van de Luthers kerk en pastoor Hasselman. Het was een vriendelijk gebeuren met af en toe wat vriendelijke steekjes over en weer, maar dat hield de stemming er wel in. Hoe het in de rest van Duitsland is weet ik niet, maar in deze regio is er in toenemende mate een goede samenwerking tussen beide stromingen. Erg plezierig!

Bewaren

Langs de Ems

Na een periode van regen scheen eindelijk weer de zon, tijd om weer een wandeling te maken. Dit keer namen we de andere kant van de Ems. Dat gebied fungeert als overloopgebied van de Ems. Als het water extreem hoog zou staan, loopt het hier onder. Het geeft een beetje een Schiermonnikoog gevoel. Prima wandelen hier. Het lijkt ook dat alle reeën wakker geworden zijn, het wemelt van dat spul, zie foto.

Bewaren

Bewaren

Emslandlager: Neusustrum und Fullen

170220 Lager V Neusustrum-07sOp de eerste dag van mijn vakantie leek het mij een goed idee om verder naar beneden te rijden langs de Nord-Südstraße. Aan weerszijden van deze weg liggen de meeste Emslandlager. Ik had een lijstje gemaakt, uiteindelijk vonden we drie lokaties.

De eerste was kamp V: Neusustrum, zie ook de link. Het kamp zelf staat er niet meer, maar op de plek zelf staan diverse Kriegsdenkmäle. Hierbij wordt herinnerd aan het kamp zelf, maar ook aan de ontginning van het veen. Op de obelisk hiernaast staat:

“Niedersachsens Pferd, sage es mir: was sind wir werd?”

“Dein Geist und mein Kraft, haben hier Wüste fruchtbar gemacht”

Daaronder heeft een voorbijganger gekrast: ‘Nie wieder faschismus, Nie wieder Krieg’.

De andere twee locaties betroffen Lager X: Fullen. Ook dat kamp staat niet meer. Op die plek staat een bord wat de exacte lokatie van het voormalig kamp aangeeft. Een kilometer verderop is een ‘Kriegsgräberanlage’, waar behoorlijk wat onbekende krijgsgevangenen liggen (Link). Ergens in een hoekje ligt een gedenksteen waar men vlijtig aan begonnen is, maar die nooit afgekomen is. Om de begraafplaats op te komen, moet je eerst een stuk door de smurrie rijden.
Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Frisse Wandeling

Een frisse dag vandaag, -2 tot -3. Niet echt arctisch, maar toch. Allereerst kwamen we langs Neulehe, dat licht, dat zal u niet verbazen, vlakbij Lehe. Het principe is hier net als in Drenthe e.o: je graaft wat veen af, nieuwe nederzetting en dan moet je een ‘nieuwe’ naam bedenken. Op de steen staat: Neulehe 1788-1988. 200-jarig bestaan dus.

Daarna wandelden we verder langs een soort afwaterings kanaal, ook zo’n veen restant. We kwamen langs een sloot (die zie je niet veel hier) en ja hoor: een rat! Dat hoort zo in sloten. Helaas is de foto niet zo scherp geworden. Het toestel stelde in op de graspollen op de slootwal, niet op de rat.

Ganzen en Zwanen

De grensregio is een gewild overwinterings gebied voor ganzen en zwanen. Met name ‘Wilde Zwanen’ (auf Deutsch ‘Singschwäne’) komen hier met duizenden tegelijk. Deze zwanen zijn net zo groot als Knobbelzwanen, maar waar de Knobbelzwanen een zwarte knobbel hebben bij hun snavel, is bij de Wilde Zwaan een gele vlek. Een ander verschil is dat de Wilde zwaan stil vliegt, de knobbelzwaan hoor je vliegen. Verder maken de Wilde zwanen veel herrie en dreigen ze niet met hun vleugels.
Dit jaar waren er opvallende veel Nijlganzen. De ganzen in het algemeen mengen zich makkelijk met de zwanen, zie foto. Die moest even snel uit het autovenster maken, super is hij niet.

Bosseln

Vandaag deden we opnieuw een rondje om Dörpen, langs het Küstenkanal. Doen we vaker als de bodem elders teveel uit blubber gaat bestaan, deze route is volledig ge-asfalteerd. Kan het zijn dat dit de nationale Bosseln startdag was? Zowel bij de start als het eindpunt troffen we gezellige Bosselners aan. Karretje, ballen maar vooral ook veel drank. Bier. Ik heb een foto gemaakt van enige afstand vanwege de privacy. De dames moeten vanwege de grote afstand die nog gegaan moet worden en het bier over een gigantische blaas beschikken of: ze drinken geen bier, of: een andere oplossing. Het zijn wel gezellige clubjes als je er zo langsloopt. Het lijkt ook de meest waarschijnlijke verklaring voor de grote hoeveelheid drankflessen aan de kant van de weg.

Thuine december 2016 – Het Zonnelied

Ik weet niet meer hoe vaak ik naar het klooster in Thuine geweest ben voor de retraite van het bisdom Groningen. Vaak genoeg, want het voelt vertrouwd als je de poort binnenrijdt. De meeste mensen zijn bekend. Het thema was deze keer het zonnelied van Franciscus. Dat leidt onvermijdelijk weer tot allerlei inhoudelijke uitstapjes. Ik wil eigenlijk alleen maar vermelden dat het weer geslaagd was. Volgende keer weer. Zie HIER voor informatie over het klooster.

Vijfde Generatie Verzet…

Met enige verbijstering loop ik al langere tijd tegen het volgende aan: jeugdigen (lees Nederlandse pubers) vinden Duits een vreselijke taal. Dat mag natuurlijk. Maar daarnaast ‘hebben ze niets met Duitsers’. Ook dat kan natuurlijk. Amerikaans is veel fijner. Maar dan blijkt, bij doorvragen, dat ze allerlei vage nazi ideeën over Duitsers hebben. Hoe komen ze daar aan? Ouders? Vijfde generatie verzet?  Bij verder doorvragen heb ik zelf het idee dat ook allerlei oorlogsfilms de oorzaak kunnen zijn. In WO2 films zijn alle Duitsers schurken, hun taal bestaat uit ‘Schweinhund’ en ‘Bratwurst’ en niet te vergeten ‘Aarrgh’ als ze door triomferende Amerikanen worden neergeschoten. Geschiedenislessen op school?
Een beetje simpel. Misschien moet er van overheidswege iets aan deze bizarre beeldvorming gedaan worden. Want aan de andere kant, als de EU uitgekleed zou worden, zouden we toch graag met de Duitsers in het restant blijven zitten. O ja, en de Nederlandse defensie is vrijwel versmolten met die van de Duitsers.
En Groningen, dat uit Den Haag niet zoveel te verwachten heeft, doet veel zaken met de Duitsers.

Een film als ‘Fury’,  zie mijn recente blog hierover, draagt zeker niet bij, behalve in het laatste fragment waaruit blijkt dat er tenminste één fatsoenlijke Duitser bestond.

Maulwurf (‘mol’)

Opnieuw de tuin. Nu is het een mol die vlijtig overal doorheen graaft. Ik heb twee Maulwurf klammern gekocht, die zet ik iedere dag in een ander hol. Afwachten maar…
Maar het kopen van die Klammern is wel interessant. In de winkel stonden ze gewoon op de plank. Toen ik wilde afrekenen, werd mij verteld dat Maulwurfen een beschermde diersoort zijn. Er is echter een risico dat ze zo’n klem niet overleven. Ik vroeg of ik, als ze nog zouden leven, naar de dierenarts zou moeten :-).
Ik heb daar geen antwoord op gekregen.