Führerschein

We hebben hier in Duitsland allerlei mijlpalen gehad. De koop van het huis (!), alle geregel er omheen: verzekering, TüV auto, nieuw paspoort aanvragen en vooral: etc.

Onderschat het niet, er zijn mensen die denken dat je even de grens overwipt en daar gaat wonen en alles blijft bij het (Nederlandse) oude. Dat is niet het geval. De laatste (?) hindernis die nog door mij genomen moest worden, was het rijbewijs. Het begon al wat te kriebelen, nog maar 6 maanden dan loopt mijn rijbewijs af! Op een blog las ik iets over hoe dat ging: volle wachtruimtes, nummertjes trekken, uren wachten, geschoffeerd worden. Het ging hierbij om Meppen. Duitse ambtenaren zouden horken zijn. Dat is goed mogelijk, voor de telefoon komen ze vaak niet verder dan drie woord zinnen en gooien dan de hoorn er weer op (echt waar!).

Maar het rijbewijs: googelen leverde bitter weinig op. Ineens zag ik iets over ‘Ausländer’. Daar val ik toch ook onder? Die moesten binnen een half jaar hun rijbewijs opnieuw aanvragen, hun eigen rijbewijs zou niet meer geldig zijn. In de overtuiging een EU rijbewijs te hebben reed ik al 3,5 jaren met mijn oude NL rijbewijs. Bij incidentele grenscontroles werd er niets van gezegd, ik heb er Probefahrten mee gemaakt en zelfs een auto gekocht. Ik heb toch niet 3 jaren met een ongeldig rijbewijs gereden? Nee! Als je een EU rijbewijs hebt kun je dat blijven gebruiken tot de eind datum!

Het viel allemaal erg mee. We vonden uiteindelijk de plek waar we moesten zijn: Kreis Meppen, Ordeniedrung 1, 49716 Meppen. Een passerende beambte leidde ons naar de juiste gang, een klant wees ons een kantoortje waar een aanvankelijk zeer afstandelijke dame ons te woord stond. Ik overhandigde de benodigde zaken: paspoort, rijbewijs, meldebescheinigung, pasfoto. Omdat het een EU rijbewijs was, was een en ander snel geregeld. Betalen (EU 35,–) en weer weg. Dat afrekenen gaat aan een kassa automaat in de gang. Je krijgt een wit Emsland pasje, dat moet je meenemen, in de gleuf steken en dan kun je met je bankpas of contant afrekenen. De beambte ontdooide vrij snel en bleek zelfs sympathiek.

Vandaag kon ik het rijbewijs halen, ik kreeg een schriftelijke mededeling. Het was ook mogelijk om het te laten opsturen. We zijn er weer geweest, naar binnen, rijbewijs ‘umtauschen’ en weer weg. Ik ben nu echt Duitser!

15A Großsteingrab Düvelskuhlen

Tot 1932 lag dit graf onder een heuvel verborgen. Slechts drie dekstenen, twee draagstenen, een afsluitsteen en een steen bij de ingang waren net als de 18 omringende stenen zichtbaar. In oktober 1932 werd dit graf middels een eerste systematische opgraving door dr. Karl Hermann Jacob-Fresen wetenschappelijk onderzocht. Onder de heuvel vond hij een bijna volledig graf! In totaal zijn er 35 stenen aan de voet van de heuvel bewaard gebleven. Deze steenkrans ligt op relatief grote afstand rondom de 9 meter lange, relatief kleine grafruimte. Deze oost-west georiënteerde ruimte is opgebouwd uit 7 draagstenen in de lengte en één draagsteen in de breedte. Vier dekstenen zijn in tact gebleven, een van de dekstenen van de uit 2 draagsteen-setjes gebouwde ingang ligt nu buiten de steencirkel.
Bis 1932 lag dieses Grab unter einem Hügel verborgen Nur drei Decksteine, zwei Tragsteine, ein Abschluss- und ein Eingangsstein sowie 18 Steine der Umfassung waren obertägig sichtbar. lm Oktober 1932 wurde dieses Grab in einer ersten systematischen Ausgrabung durch Dr. Karl Hermann Jacob-Friesen wissenschaftlich untersucht: Er fand unter dem Hügel ein nahezu vollständig erhaltenes Grab! Insgesamt 35 Steine der Umfassung am Hügelfuß sind erhalten. Dieser Steinkranz zieht sich in relativ großem Abstand um die mit 9 m Länge vergleichsweise kleine Grabkammer. Diese ost-west-orientierte Kammer wird ausjeweils 7 Tragsteinen an den Längsseiten und jeweils einem Tragstein an den Schmalseiten gebildet. Vier Decksteine sind erhalten, einer der Decksteine des aus zwei Tragsteinpaaren gebildeten Zugangs liegt heute außerhalb des Steinkranzes.
 

 

 

 

 

Lokatie (Google Maps): 52°48’53.4″N 7°29’02.4″E

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Beschaving …

Onlangs las ik een artikel over de opgraving bij het riviertje de Tollense in oost Duitsland. Daar is een compleet slagveld aangetroffen van zo’n 3500 jaar oud. Het is daar hard aan toegegaan, er liggen honderden doden. De deelnemende krijgers lijken uit heel Europa te komen en gezien hun eerdere verwondingen was dit wel hun laatste maar voor velen niet hun eerste slag. Europa noordelijk van de Alpen is altijd als een oninteressant gebied gezien, Zuidelijk had je grote beschavingen die grote oorlogen voerden. Nu dit slagveld is gevonden blijkt Noord Europa toch wel interessanter. Want het ging hier om getrainde krijgers. Waar en waarom haal je  die overal vandaan? Er was dus duidelijk meer organisatie en samenhang. Jammer dat zo’n oorlog dat moet tonen.

Zie het artikel HIER. De nummering bij de plaatjes is heel handig. Van nummer ‘3’ meende ik aanvankelijk dat het een door hevige stress afgeschoven opperhuid ging, dat bleek echter kleding te zijn. Nummer ‘4’ blijkt geen toverstok, maar een heus zwaard!

Ik kwam bij dit artikel via de nieuwsbrief van Livius.org . Maandelijks alle nieuws over opgravingen en geschiedenis. Aanrader!

Beschaving…

Onlangs las ik een artikel over de opgraving bij het riviertje de Tollense in oost Duitsland. Daar is een compleet slagveld aangetroffen van zo’n 3500 jaar oud. Het is daar hard aan toegegaan, er liggen honderden doden. De deelnemende krijgers lijken uit heel Europa te komen en gezien hun eerdere verwondingen was dit wel hun laatste maar voor velen niet hun eerste slag. Europa noordelijk van de Alpen is altijd als een oninteressant gebied gezien, Zuidelijk had je grote beschavingen die grote oorlogen voerden. Nu dit slagveld is gevonden blijkt Noord Europa toch wel interessanter. Want het ging hier om getrainde krijgers. Waar en waarom haal je  die overal vandaan? Er was dus duidelijk meer organisatie en samenhang. Jammer dat zo’n oorlog dat moet tonen.

Zie het artikel HIER. Grappig is de nummering van het plaatje. Bij ”4′ denk je waarschijnlijk eerst dat het een toverstaf is of i.d. om dan vervolgens verbijsterd te lezen dat het een zwaard is. Bij ‘3’ dacht ik eerst dat het gezien de stress een afgestoten opperhuid was. Echter, geheel onverwacht, was het kleding!

Ik kwam bij dit artikel via de nieuwsbrief van Livius.org . Maandelijks alle nieuws over opgravingen en geschiedenis. Aanrader!

Bewaren

Bewaren

2 Jeggen

Hunebedmenu |

Het plan was om het eerste deel van de Straße der Megalithkultur vanaf Osnabrück te rijden. De nummers 1 liggen echter nog binnen de bebouwde kom en voor ik er erg in had was ik ze voorbij. Keren was lastig. Vandaar dat ik deze rit begin met nummer 2: Großsteingrab Jeggen. En die is bijzonder imposant, wàt een grote stenen. Ik vraag me dan
weleens af of het niet toch waarschijnlijker dat reuzen de hunebedden hebben gebouwd 🙂

170502 Osnabrücker Land-04
Up |
Großsteingrab 2 Jeggen. Das Hünengrab Jeggen gehört aufgrund der imposanten Größe der Findlinge und der weithin sichtbaren Lage in der offenen Feldflur zu den meistbeachteten Großsteingräbern im Osnabrücker Land. Bereits 1895 wurde es von der damaligen Provinzialverwaltung angekauft. Seitdem liegt die Pflege und ansprechende Gestaltung der Anlage in den Händen vieler ehrenamtlicher Helfer aus Jeggen und der näheren Umgebung. Die meisten der insgesamt 16 Tragsteine stehen heute noch wıe vor uber 5000 Jahren aufrecht und ragen ungewöhnlich weit aus Boden hervor. Die Decksteine sind ebenfalls vollständig erhalten, allerdings teilweise in das Innere der 17 x 3 m großen Kammer abgerutscht. Bei Pflegearbeiten sind seit 1990 mehrfach vereinzelt Bruchstücke von Tongefäßen, den ehemaligen Grabbeigaben, gefunden worden.

Up |

170502 Osnabrücker Land-07
Up |
170502 Osnabrücker Land-08
Up |
170502 Osnabrücker Land-18
Up |
170502 Osnabrücker Land-01
 | Up |
 
 
 
 

Bewaren
Bewaren

Bewaren

Bewaren

3A Dreihauser Steine

Alle Wand- und Decksteine der hiesigen Anlage sind vor Ort geblıeben, dıe Wandsteine sind zum Teil sogar in entstehungszeitlicher Lage positioniert. Hingegen sind die elf Decksteine im Laufe der letzten Jahrtausende in die Kammer verrutscht. Mit den flachen, rund 1 cm tiefen Einkerbungen zählen die Driehauser Steine zu den so genannten Näpfchen- oder Schälchensteinen, die sich vielerorts in Europa nachweisen lassen. Anders als die Sprenglöcher, die vielen Großsteingräbern im 19. Jahrhundert wurden, haben die Schälchen kultische bedeutung und sind mit ihrer Entstehungszeit in der späteren Jungstein- oder Bronzezeit beinahe so alt wie die
Megalithanlagen selbst.
170502 Osnabrücker Land-28
170502 Osnabrücker Land-29
170502 Osnabrücker Land-32
170502 Osnabrücker Land-33
170502 Osnabrücker Land-45

Bewaren

Hunebed 21: Teufelssteine Bischofsbrück

170311 (4) Großsteingrab 'Teufelssteine Bischofsbrück'Er gaat een verhaal dat Satan zijn schatten wilde bewaren onder de drie grote dekstenen, in de 6×1,5 meter grote grafkamer, vandaar de naam. Verschillende wetenschappers hebben zich bezig gehouden met de omheining van het graf. Het is namelijk onduidelijk of die rechthoekig of ovaal is geweest. De oorspronkelijke grootte was 6×40 meter en daarmee wijkt het graf af van de andere megalietgraven in de regio. De inscriptie op één van de stenen is er in de 20e eeuw ingekerfd. Zie ook Wikipedia over dit Hunebed
170311 (11) Großsteingrab 'Teufelssteine Bischofsbrück'
170311 (9) Großsteingrab 'Teufelssteine Bischofsbrück'
170311 (7) Großsteingrab 'Teufelssteine Bischofsbrück'
170311 (6) Großsteingrab 'Teufelssteine Bischofsbrück'
170311 (1) Großsteingrab 'Teufelssteine Bischofsbrück'

Bewaren

Lager II – Aschendorf

 De regio waarin wij wonen is een wandelparadijs, veel mooie routes. Vandaag liepen we een variant op een al bekende route en kwamen zo terecht bij de locatie van Lager II Aschendorfermoor.
161020 (10)
161020 (9)
161020 (8)

Lager VII: Friedhof Bockhorst/Esterwegen

Hier ruhen 1315 verstorbene der Strafgefangenen lager Börgermoor, Aschendorfermoor, Brual-Rhede, Walchum, Neusustrum, Oberlangen und Esterwegen, Die während der zeit des Nationalsozialismus aus politischen grunden und wegen strafrechtliger und militärischer delikte verurteilt wurden. Dieser Friedhof wurde im Jahre 1933 als Begräbnisstätte für die verstorbenen politische Häftlinge der Konzentrationslager Börgermoor, Neusustrum und Esterwegen eingerichtet. Nach dem aufbau der Strafgefangenenlager, der die übernahme der Konzentrationslager als Strafgefangenenlager mit einschloss, wurden hier die verstorbenen Strafgefangenen beerdigt. Unter ihnen waren 1943/44 auch zahlreiche Widerstandskämpfer aus Belgien und Frankreich die in den Jahren 1947/48 von Allierten Umbettungsdiensten exhumiert und in ihre Heimat überführt wurden. Die Sterbelisten sind in den Nachkriegsjahren verlorengegangen, die namen der Verstorbenen sind jedoch durch die Sterbebucheintragungen bei den Standesämtern bekannt.
Friedhof Bockhorst/Esterwegen
Friedhof Bockhorst/Esterwegen
Friedhof Bockhorst/Esterwegen
Friedhof Bockhorst/Esterwegen
Friedhof Bockhorst/EsterwegenZum gedenken der Luxemburger die hier litten und starben: DIR SID Nët VERGIESS!
Friedhof Bockhorst/Esterwegen
Friedhof Bockhorst/Esterwegen
Friedhof Bockhorst/EsterwegenDit monument werd opgericht ter gedachtenis van 8 Belgische weerstanders en vrijmetselaars, verbannen onder het ‘Nacht en Nevel’ regime en gevangen gehouden in barak 6 van het deel van het concentratiekamp Esterwegen (Lager VII) voor buitenlandse gevangenen. Zij hebben de loge ‘Liberté Cherie’ gesticht en doen werken tijdens 1943/44. Een unieke daad in de concentrationele geschiedenis. Architekt: Jean de Salle, Beeldhouwer Mathieu van der Hoeden
Friedhof Bockhorst/Esterwegen
Friedhof Bockhorst/Esterwegen
151121 EsterwegenGedenkstenen voor de Emslandlager op de begraafplaats Bockhorst/Esterwegen
Friedhof Bockhorst/Esterwegen
Friedhof Bockhorst/Esterwegen
Friedhof Bockhorst/Esterwegen

20A De Hoogen Steener

20A De Hoogen Steener
Deze was redelijk makkelijk te vinden, zelfs zò makkelijk, dat we via verschillende routes twee keer bij dit hunebed uitkwamen. 20A dus, in plaats van 20B. De tekst op het bordje:

Het graf ‘De Hoogen Steener'(de Hoge Stenen) is naast het graf Bruneforth (14F) een van de mooiste en grootste Emslandse grafruimtes in Noord Duitsland. De bijzonder lange ruimte werd uit 14 traveeën (tegenover elkaar draagstenen met een dekplaat) en een afsluitsteen opgezet. De toegang tot het graf werd gerealiseerd door een korte gang van 1 travee aan de de zuidelijke lengtekant. De draagstenen hiervan horen tevens bij de resten van de ovale steencirkels. Ook bij dit graf is te zien dat de twee draagstenen aan de zuidelijke lengtewand net als bij de graven in de Klöbertannen (18B) en de Spahnharrenstatte (20B) opgehoogd zijn middels rolkeien. In 1906 werden er tijdens opgravingen vuursteenmaterialen en ca. 150 scherven, waaruit 20 vaten werden gereconstrueerd, gevonden in de grafruimte.

20A De Hoogen Steener
20A De Hoogen Steener
20A De Hoogen Steener
20A De Hoogen Steener
Het zag er wat dreigend uit toen we bij het hunebed aankwamen. Sfeervol, dat wel…

14F Großsteingrab Auf Bruneforths Esch

Het graf bij Bruneforths Esch is een van de grootste en mooiste megalietgraven in Emsland. Een rij van 11 traveeën vormt een grafkamer van wel 25 meter lang. Van de oorspronkelijk 11 dekstenen zijn er drie al in de 19e eeuw vernield en weggevoerd. Ook bij een aantal nog aanwezige stenen van dit graf zijn vernielingen gevonden. Opvallend bij dit graf is dat de ruimte aan beide smalle kanten bij de ingang is ingekort, van 3 meter naar 1,8 meter. Ook de ingang bij de naar binnen getrokken lengtekant vertoont opvallendheden: hij steekt bijzonder ver de grafkamer in. Dit leidt tot het ontstaan van nissen aan weerszijden van de ingang, wat normaal gesproken met het blote oog niet te zien is.
Zo was het
Zo is het nu…

Lager I: Börgermoor

|Emslandlager Menu|
BM kaart-3Hier stond het eerste Emslandkamp, gebouwd in 1933. Aanvankelijk zaten hier alleen politieke gevangenen. Er is niets meer van over, in 1960 werd het afgebroken. Het monument wat er nu staat lijkt slecht onderhouden, de tekst op de grote steen is niet meer te lezen, daar had een couplet van de ‘Moorsoldaten’ moeten staan. Als je langs het Küstenkanal rijdt, van Dörpen naar Esterwegen, staat het monument ergens bij een brug over het Küstenkanal aangeduid met een bordje.
|Up|
Während der nationalsozialistischen Herrschaft von 1933 bis 1945 bestanden im Emsland und in der Grafschaft Bentheim insgesamt 15 Gefangenenlager. Sie hatten als Konzentrations-, Strafgefangenen- und Kriegsgefangenenlager unterschiedliche Funktionen. ln Blickrichtung befand sich von 1933 bis 1945 das Lager Börgermoor. Es gehörte neben Neusustrum und Esterwegen zu den frühen Konzentrationslagern im Emsland. Ab Juni 1933 inhaftierten die nationalsozialistische Führung und der preußische Staat in dem für 1.000 Häftlinge angelegten Lager vor allem politische Gegner und setzte sie zur Zwangsarbeit in derMoorkultivierung ein. ln seinem 1935 im Schweizer Exil erschienenen Buch „Die Moorsoldaten“ schildert Wolfgang Langhoff seine Hafterlebnisse in Börgermoor, darunter die Entstehung des Liedes „Wir sind die Moorsoldaten“ im August 1933. Die SS-Wachtruppe terrorisierte die Häftlinge. Aufgrund von Zuständigkeitsstreitigkeiten zwischen preußischem Staat und SS löste im November 1933 eine staatlich angestellte Wachmannschaft der SA die SS ab. An der unmenschlichen Behandlung der Häftlinge änderte das kaum etwas. lm April 1934 wurde das Lager als KZ aufgelöst und als strafgefangenenlager der Justiz weitergeführt. Die Bewachung übernahm eine im Dienst der Justiz stehende SA-Einheit, die später durch Justizbeamte ergänzt wurde. Die Gefangenen mussten, je nach Jahreszeit, 8 bis 12 Stunden täglich Zwangsarbeit im Moor leisten (Entwässerung, Straßen- und Wegebau, Torfabbau). Nach Kriegsbeginn 1939 wurden sie zunehmend in kriegswichtigen Betrieben und in der Landwirtschaft eingesetzt. Die Verpflegung war schlecht und im Verhältnis zur harten Arbeit nicht ausreichend. Über diese allgemeine Tortur hinaus waren die Gefangenen vielfachen körperlichen und seelischen Misshandlungen durch die Willkür derWachmannschaften ausgesetzt. Es kam zu einer nicht bekannten Zahl von Todesfällen und Morden. Bis Kriegsbeglnn waren Menschen inhaftiert, die vom NS-Regime aus ethnischen, politischen, rassistischen, sozialen oder religiösen Gründen verfolgt wurden. Hinzu kam eine weitaus größere Gruppe von Gefangenen, die für kriminelle Delikte verurteilt worden waren, Die Bestrafung orientierte sich aber oftmals nicht nur an der Straftat, sondern auch an angeblichen Gesinnungs- und Persönlichkeits merkmalen sowie einem unterstellten „volksschädigenden“ Verhalten. Nach Kriegsbeginn verlegten die Justizbehörden zunehmend auch von Wehrmachts gerichten verurteilte, ehemalige Soldaten in das Lager. Im Februar 1944 wurden für kurze Zeit ca. 500 bis 600 sogenannte „Nacht-und-Nebel”-Gefangene, Widerstands kämpfer aus Frankreich, Belgien und den Niederlanden, nach Börgermoor gebracht, da das für ihre Aufnahme vor gesehene Lager Estenuegen völlig überfüllt war lm April 1945 wurde das Lager geräumt und die Gefangenen mussten in das Lager Aschendorfermoor marschieren. Hierbei kam es zu einzelnen Erschießungen von Gefangenen. Die Toten des Lagers Börgermoor, deren Zahl aufgrund in der Nachkriegszeit verlorener Unterlagen unbekannt ist, wurden auf dem Lagerfriedhof Börgermoor, heute Begräbnisstätte Esterwegen, beerdigt.

Bovenstaande tekst heb ik overgenomen van het bord naast het document. Ook de kaarten komen daar vandaan.

 Links: Börgermoor (NL)

|Up|
Börgermoor (4)
|Up|
Börgermoor (2)
|Up|
Börgermoor (3)
|Up|
Börgermoor (1)
|Up|
BM kaart-1
|Up|
BM kaart-2
|Up|
|Up|
 
 
 
 
 

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

18D Steenhus in Börger

Het ,,Steenhus“ is een van de drie overgebleven megalietgraven in Börger. Ca. 180 meter ten noordoosten van dit graf liggen de ,hunestenen’, een sterk vernield graf van ongeveer dezelfde grootte als het Steenhus met nog vier dek,- en elf draagstenen. Ca. 250 meter ten zuidwesten van dit Steenhus bevindt zich nog een ander, nog meer afgebroken, graf met slechts een dek,- en vijf draagstenen. ln de oost-west georiënteerde grafkamer van het Steenhus zijn negen van de oorspronkelijk elf dekstenen bewaard gebleven. Van de elf draagstenen aan de lengtekant ontbreekt alleen aan de noordkant een draagsteen, ook de draagstenen aan de smalle kant zijn aanwezig. Van de ovale steenkrans, die om de kamer heen lag, is slechts een enkele steen naast de ingang overgebleven.
18D Steenhus in Börger
18D Steenhus in Börger
18D Steenhus in Börger
Het graf van koning Surwold. Ongeveer 5 km ten noorden van Börger bevond zich ooit een ander groot graf, waarvan er slechts een vlakke heuvel van ongeveer 29 bij 16 meter over is gebleven. Hier zou volgens een legende het graf van de ,koning van Surwold’ gestaan hebben. Het graf heeft zijn naam te dan ken aan een inscriptie in een van de stenen. De inscriptie heeft natuurlijk niks met het schriftloze stenen tijdperk te maken, de tijd waarin de graven werden gebouwd. Beschrijvingen en opgravingsberichten’ uit 1613, 1670 en 1886 werden na onderzoeken van de archeologe Dr. Elisabeth Schlicht in 1963 bevestigd: derhalve bestond er een oost-west georiënteerde steenkamer met zeven -voor die tijd buitengewoon grote dekstenen, en een waarschijnlijk even grote grafruimte. Op een deksteen zou geschreven staan: ,,Hier ligt begrawen Künnik Suurboldt, ln eenen goldenen Huusholdt“.