Wandeling: ‘Nordumgehung’ Dörpen

Wandeling vanaf Parkeerplaats Dörpen centrum: 52.965973,7.322847

Klik HIER voor de route (gpx).
Vanaf de parkeerplaats loop je naar de brug, over de brug de eerste weg rechts. Volg de gpx verder. Je bent vrijwel direct uit Dörpen, het is een wat parkachtig aandoend landschap, zie de foto’s. De brug moet 2x genomen worden, hij is eigenlijk aan de smalle kant voor verkeer en wandelaars. Je moet over een hekwerkje heen. Let op: lukt het niet aan de ene kant, dan lukt het aan de andere kant.

 

 

Naar boven

 

Naar boven

 

Der Hauptmann von Muffrika

Deze zondag was ik in Esterwegen bij het Gedächtnis lager. In het kader van de ‘Friedensdekade’ werd in Esterwegen een documentaire getoond over Willi Herold, ‘der Henker vom Emsland’. Een andere aanleiding de recent uitgekomen film ‘Der Hauptmann’, zie de trailer hieronder.

Ik zag hem op Netflix. Het verhaal is dat deze 20-jarige zich voordoet als een majoor van de Luchtmacht en in Emslandlager 2 bij Aschendorf meer dan 100 gevangenen laat neerschieten. En daar laat hij het niet bij. In de film onstaat het beeld van een jongeman die door anderen gebruikt wordt om de vuile klusjes te doen. Kan waar zijn. Maar er was meer dan dat.

20 jaar vòòr deze film is er een documentaire gemaakt: ‘Der Hauptmann von Muffrika’. Daar komt een heel ander beeld naar voren. Zie hieronder:

De film staat in 5 delen op YouTube. Maar om het in Kamp Esterwegen te bekijken is toch anders. Het was er erg vol, deze geschiedenis leeft blijkbaar wel. De maker van de film was er ook.

All Quiet on the Western Front – Erich Maria Remarque

Na de WW1 serie van Perry leek het mij goed om eindelijk eens dit boek te lezen, ik had de engelstalige versie. Vertaalt door een Duitser, dat scheelt weer. Alle facetten van de oorlog komen voorbij. Een klas van 19-jarige jongens wordt door de leraar opgehitst om in dienst te gaan. Veld van Eer, Heldhaftigheid, Moed, Trouw aan het Vaderland etc, alles wordt gebruikt. Alle jongens trappen er in. Op één na, maar die bezwijkt onder de groepsdruk en is ook de eerste die sneuvelt. Paul Bäumer is de ‘ik-figuur’. In de loop van het verhaal bedenkt Bäumer dat zijn generatie, voorzover die zullen overleven, een verloren generatie is. Lichamelijk en geestelijk kapot. En als ze terug komen, hoe moet het dan met hun opleiding? Daar is geen plan voor. En wie bepaalt eigenlijk dat hij ‘die anderen’ (hij gebruikt nooit het woord ‘vijand’) moet doden? Een paar belangrijke mannen die ergens iets besluiten en dan moeten de soldaten elkaar afmaken. En het is toch wel gek dat iedereen zijn land verdedigd. Bäumer heeft geen enkel belang bij Frankrijk. Het loopgraven leven en sterven en lijden komt uitvoerig aan de orde. Het hospitaal functioneren. De zinloosheid van dit alles.
In de laatste weken van de oorlog, als iedereen al weet dat de oorlog al bijna afgelopen is, sneuvelt hij.

De schrijver heeft vanaf 1916 als soldaat gediend. De Nazi’s hebben dit boek verboden en de schrijver zijn staatsburgerschap ontnomen.

All Quiet on the Western FrontAll Quiet on the Western Front by Erich Maria Remarque
My rating: 5 of 5 stars

After a lesson about Fields of Honour, Glorious Battle, Patriotisme etc, a class of 19-year olds enlists in the army. Paul Bäumer tells about it. After his first battle, he wonders how it is possible that some important men decide that it is war and that soldiers have to kill one another. And that all countries defend themselves. This is a important theme in the book. The absolute senselessness of this war.
Well written.

View all my reviews

Bergen-Belsen

Een berucht concentratiekamp, niet ver bij Celle vandaan. De opbouw als Gedenkstätte is vergelijkbaar met Esterwegen. Bij de ingang is een groot en uitvoerig informatiecentrum. Vooral niet overslaan, maar bekijken! Het terrein daar achter is groot en bevat veel massagraven. Daar liggen per grafheuvel 5000, 10.000 of meer doden begraven. Je kunt niet anders dan met verbijstering kennis nemen van wat je ziet en waar je langs loopt.

De navigatie reageerde niet op het adres dat de website aangaf. Echter, als je alleen Bergen-Belsen intiept, dan kom je er ook. Overal staan borden waarmee de richting van de ‘Gedenkstätte’ wordt aangegeven.

Voor alle foto’s zie HIER

Celle

Celle is een leuk stadje. Het centrum, dat niet echt klein is, bestaat uitsluitend uit goed onderhouden vakwerkhuizen. Op de begane grond is alles wel aangepast (vanwege winkels etc.), de rest ziet er goed uit. Er staat ook nog iets dat op een kasteel lijkt, maar dat werd gerenoveerd en was geheel in het plastic verpakt. De grootste kerk is de Evangelisch Lutherische Kirche St Mariën. Het is altijd lastig het vroege Lutherse te onderscheiden van het Katholieke. Als je binnenkomt en je bent niet goed op de hoogte van het verschil tussen Luthersen en Katholieken, zie je het verschil nauwelijks.

Parkeren is makkelijk. Iets buiten het centrum is een parkeerplaats, gratis en erg ruim. Of dat zo blijft weet ik niet. Stel je navigatie in op Hafenstraße 2, dat is niet het exacte adres, maar als je daar bent kan het niet missen. De parkeergarages liggen in het centrum. Lastig te bereiken, kleine parkeerruimte en naar men zegt te duur, dat laatste naar Duitse begrippen.
Als Nederlander heb je altijd wat moeite met afstanden inschatten. Het was aanmerkelijk verder dan ik dacht.
Aansluitend even doorrijden, dan ben je in Bergen-Belsen.

Emslandlager IX: Versen

Dit kamp was makkelijk te vinden, want toen de oorlog voorbij was, is het gewoon in gebruik gebleven. Op de plaats van het kamp staat nu een ‘Justizvollzugsanstalt’, vrij vertaald een gevangenis. Voor de ingang staat een bord met de geschiedenis van erop. Je krijgt het gevoel dat het personeel daarbinnen daar niet om staat te springen, het bord is groen uitgeslagen. Origineel is ook nog het elektriciteitshuis. Die huisjes zaten blijkbaar goed in elkaar, want op een paar plaatsen staan soortgelijke ‘Strom anlagen’ van andere Lager er nog steeds, in tenminste twee gevallen vastgebouwd aan een woonhuis.

De begraafplaats ligt een paar honderd meter verderop. Niet iedereen die hier begraven is geweest was anoniem. Er staan een aantal stenen met daarin gebeiteld de namen van mensen die in het kamp gestorven zijn. Die kwamen overal vandaan, ook uit Duitsland overigens.

Führerschein

We hebben hier in Duitsland allerlei mijlpalen gehad. De koop van het huis (!), alle geregel er omheen: verzekering, TüV auto, nieuw paspoort aanvragen en vooral: etc.

Onderschat het niet, er zijn mensen die denken dat je even de grens overwipt en daar gaat wonen en alles blijft bij het (Nederlandse) oude. Dat is niet het geval. De laatste (?) hindernis die nog door mij genomen moest worden, was het rijbewijs. Het begon al wat te kriebelen, nog maar 6 maanden dan loopt mijn rijbewijs af! Op een blog las ik iets over hoe dat ging: volle wachtruimtes, nummertjes trekken, uren wachten, geschoffeerd worden. Het ging hierbij om Meppen. Duitse ambtenaren zouden horken zijn. Dat is goed mogelijk, voor de telefoon komen ze vaak niet verder dan drie woord zinnen en gooien dan de hoorn er weer op (echt waar!).

Maar het rijbewijs: googelen leverde bitter weinig op. Ineens zag ik iets over ‘Ausländer’. Daar val ik toch ook onder? Die moesten binnen een half jaar hun rijbewijs opnieuw aanvragen, hun eigen rijbewijs zou niet meer geldig zijn. In de overtuiging een EU rijbewijs te hebben reed ik al 3,5 jaren met mijn oude NL rijbewijs. Bij incidentele grenscontroles werd er niets van gezegd, ik heb er Probefahrten mee gemaakt en zelfs een auto gekocht. Ik heb toch niet 3 jaren met een ongeldig rijbewijs gereden? Nee! Als je een EU rijbewijs hebt kun je dat blijven gebruiken tot de eind datum!

Het viel allemaal erg mee. We vonden uiteindelijk de plek waar we moesten zijn: Kreis Meppen, Ordeniedrung 1, 49716 Meppen. Een passerende beambte leidde ons naar de juiste gang, een klant wees ons een kantoortje waar een aanvankelijk zeer afstandelijke dame ons te woord stond. Ik overhandigde de benodigde zaken: paspoort, rijbewijs, meldebescheinigung, pasfoto. Omdat het een EU rijbewijs was, was een en ander snel geregeld. Betalen (EU 35,–) en weer weg. Dat afrekenen gaat aan een kassa automaat in de gang. Je krijgt een wit Emsland pasje, dat moet je meenemen, in de gleuf steken en dan kun je met je bankpas of contant afrekenen. De beambte ontdooide vrij snel en bleek zelfs sympathiek.

Vandaag kon ik het rijbewijs halen, ik kreeg een schriftelijke mededeling. Het was ook mogelijk om het te laten opsturen. We zijn er weer geweest, naar binnen, rijbewijs ‘umtauschen’ en weer weg. Ik ben nu echt Duitser!

Varusschlacht – Bramsche Kalkriese

We bezochten vandaag het museum rondom de zogenaamde  ‘Varusschlacht’ in  het jaar 9 CE. Romeinse legioenen werden door de Germanen in een val gelokt en massaal afgeslacht. Een slachtpartij van die grootte moet zijn sporen wel nalaten en dat is ook zo. Er zijn veel restanten gevonden.

Wij waren geheel alleen in het museum en konden dus rustig alles bekijken. Het feitelijke museum is ondergebracht in de ‘Turm’, opgetrokken uit roestig ijzer. Dat was op een zeker moment modern, alles lekker laten wegroesten. Wat daar getoond wordt, is bijna niets. We begonnen met twee uitgesproken matig tot slechte filmpjes. De tweede film ging over ‘Hoe zou de wereld eruit zien als de Germanen verloren hadden’? Zinloze vraag. Verder werd uitgebeeld met poppetjes hoe groot een legioen is. Er waren een paar schedels en botjes, een paar munten, dat soort zaken. Buiten werden er bomen gesnoeid, we waren dus iets beperkt in onze bewegingsvrijheid. Maar veel was het niet. Het geheel is vooral ingesteld op scholieren, die vanuit het hele land en soms van daarbuiten komen. Als geïnteresseerde particulier kan ik het niet aanraden. Heel ver rijden voor vrij weinig.

Bundestagwahl

Op 24 september wordt de nieuwe Bundestag gekozen. In de media een populair thema, ook de Tagesschau besteed veel aandacht aan de ontwikkelingen. Recent was er een discussie tussen Angela Merkel (CDU) en Martin Schulz (SPD), maar dat gaf weinig vuurwerk en sensatie. De verwachting is dat CDU (samen met de CSU de Union) wat verliest, de SPD zal wel een beetje winnen, de AfD (Alternative für Deutschland, zeg maar de PVV van Duitsland) is nogal slecht in het nieuws geweest, die zal minder snel groeien dan aanvankelijk gedacht. Die Linke en de Grünen, tja, dat is afwachten.

In Heede wordt er weinig spektakel gemaakt. Het meest politiek plekje is het kruispunt vlak bij mijn huis, zie foto.

 

Allereerst de AfD. Die zie je hier heel weinig. Ze hebben een pakkende tekst:
Burka? Ich steh mehr auf Burgunder. Tja, de oktoberfeste beginnen weer en ik moet zeggen, ik vind Dirndl ook leuker dan Burka. Belangrijk thema dus!

 Wat moeten we hier van zeggen? Het is nog geen wedloop geworden wie het grootste bord heeft. Zowel Schulz (de grote) als Merkel (de kleine) zie je hier eigenlijk niet zoveel. De absolute topper is hier:

Gitta Connemann. Toevallig niet  op het kruispunt, maar verder bijna overal. Connemann is hier een bekende naam (denk bv aan de burgemeester van Heede, Connemann, die is neergeschoten omdat hij met de geallieerden onderhandelde). Zij begrijpt ons, ‘Sie kümmert sich’!

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Münster

Na enige overweging of we met de trein of met de auto zouden gaan, werd het uiteindelijk de auto. Een retour Münster 2e klas van Dörpen naar Münster was EU 51,00! Een vlotte reis heen, het vinden van een parkeergarage ging ook redelijk vlot, dat werkt allemaal net als in Nederland. We zaten nog geen 100 meter vanaf de binnenstad. Meteen maar even een koffie. In de Dom was een mis aan de gang. Ik zou best willen aanschuiven, maar het hele gebeuren was halverwege, dus eerst maar even geen Dom. Bij de ingang zat een juffrouw met een toegetakeld bekertje te bedelen. In de stad bleken meerdere bedelaars actief, het liefst bij de ingang van kerken. Behalve de kerken, hebben we de Vredeszaal bezocht, de kamer waar de Vrede van Münster werd getekend. Het einde van de 80-jarige oorlog en het begin van de Republiek Nederland. Echt jammer dat het uiteindelijk een koninkrijk werd.
Ik heb het Vredesboek getekend. Vanaf de muur keek een portret van ene Riperda (met 1 ‘p’) uit Groningen ons aan. We waren daarna aan een drankje toe, cola en Sprite. De terrassen waren overvol. Vandaar dat een ouder Duitse heer met echtgenote vroeg of hij mocht aanschuiven (moet ongeveer mijn leeftijd zijn geweest). Hij was ooit in Ter Apel geweest (klooster) en wist ook dat het Koninkrijk der Nederlanden hier zijn oorsprong had. Van de aanval op

Groningen door de bisschop van Münster had hij echter nog nooit gehoord.
Op het terras van dit restaurant stond een beeld van de ‘Kiepkerel’ zoals die bv ook in Pekela staat. In de toiletten hing een foto van dit beeld zoals het er in oktober 1943 uitzag. De Kiepkerel mankeert niets, de rest volledig plat gebombardeerd.

Sprakeler Heide

 

Een tweede poging om een aantal hunebedden bij de Sprakeler Heide te vinden. De vorige keer moest ik vluchten vanwege een enorme Daas (stekende bloedzuigers) aanval. Het weer was nu koeler en het had net geregend, je hebt dan wat minder last van insecten. Het is een mooi gebied, maar volledig militair terrein, overal staan borden dat je niet mag inrijden, behalve dan de gebaande weg.
De hunebedden die ik zocht zijn niet van de ‘Straße der Megalithkultur’. Ze zouden, zo las ik ergens, wel staan aangegeven. Eindelijk vonden we een gebied waar we de auto uit konden, de wandelroute zou ons pal langs de hunebedden moeten voeren. Er stond helemaal niets aangegeven! Na enige tijd doorgelopen te hebben zag ik min of meer toevallig een bord, vrijwel geheel overwoekerd door allerlei planten, zie hieronder.

Heel mooi maar dus nauwelijks zichtbaar en geen grafheuvel of hunebed te zien. En waar dat kaartje op slaat is ook niet duidelijk. Het is me hier in Duitsland al vaker opgevallen, dat men vol goede moed allerlei informatieborden plaatst, maar vervolgens geen enkele vorm van onderhoud pleegt. Borden raken bedolven onder struiken en alg. Ik heb tegenwoordig zelfs een natte doek bij me, zodat -als ik een bord vindt-  ook de groene aanslag kan wegvegen. Het maakt e.e.a. natuurlijk wel avontuurlijker. Uiteindelijk niets gevonden. Maar het is een mooi gebied.

 

Drie jaren Duitsland…

Deze maand is het 3 jaren geleden dat we verhuisden naar Duitsland. Op die verhuizing terugkijkend waren dat een aantal chaotische dagen! Want: hoe krijg ik mijn auto aan een Duits nummerbord? En hij moet ook nog ‘getTüvt’ worden. De verzekering houdt op de dag van verhuizing op. Evenals de Ziektekosten verzekering maar er is nog geen nieuwe. En dan moeten er nog Duitse verzekeringen afgesloten worden, er moet geld naar een Duitse rekening want (je houd het niet voor mogelijk) de ING in Winschoten kan geen grote bedragen naar Duitsland overmaken. Enzovoorts. En het was behoorlijk koud die nacht en de verwarming deed het niet…..
Waar ben ik aan begonnen, denk je dan! Waarom wilden we dit ook alweer?

Allereerst, ik had (en heb) ‘iets’ met Duitsland. Een soort sympathie, ik vond het er altijd plezierig. Daarnaast heb ik mijn werk in de grensregio, zo ongeveer van Oldambt tot Ter Apel. En dat is iedere dag vanuit een dorp in Noord Groningen toch wel een eind rijden (iets meer dan 40.000 km/jaar). We zochten in eerst in de grensregio, maar vonden niets naar onze zin. En toen, tijdens een ritje over de grens, zagen we ineens ons huis!

Het is een oud huis. Er moet nog veel aan gebeuren, maar het is wel een mooi huis op een mooie plek. Alle buren zijn Duits, dat is ook wel fijn. Want dat hadden we ons al voorgenomen: emigreren betekent integreren. We hebben om te beginnen onze Duitse buren uitgenodigd, die kennen we nu redelijk goed. Voor de rest is het toch lastig als je geen kinderen meer thuis hebt en je werk is aan de Nederlandse kant. Ik was Rooms Katholiek, maar hier in Duitsland is dat toch een andere grootheid dan in Groningen. De RK kerk is hier in aantal groter dan de dorpsbevolking is mijn inschatting. Als ‘Holländer’ kom je daar niet zo tussen. Na twee jaren ben ik overgestapt naar de Lutherse kerk, zie mijn eerdere blog. Het is daar gezelliger en het is makkelijker om contacten te leggen. Maar dat is het dan ook en voor ons is dat voldoende. Voor goed Duits heb je echter iets meer nodig.

Dan ineens wordt je vanuit Nederland bestookt door de Belastingdienst. Je moet een stapel formulieren invullen over van alles en nog wat, ook over je pensioen. En een jaar later krijg je dan een aanslag voor een bedrag met veel nullen. Het blijkt mee te vallen, maar je schrikt je lam als je dat leest. Als je je pensioen in Nederland blijft opbouwen en je stapt niet over naar een Duits fonds, hoef je dat bedrag niet te betalen. Oef!!

Een nieuw paspoort halen gaat redelijk gemakkelijk, dat kun je in Winschoten doen in ons geval, dat is redelijk vlot klaar. Het rijbewijs is een ander verhaal, daar zijn we nu ongeveer aan toe. Ik heb daar al wat verhalen over gelezen, wat iedere keer terugkomt is de botheid van Duitse ambtenaren. Tot nu toe heb ik daar nog niet veel van gemerkt, maar dit lijkt een andere ervaring te worden. Ik laat het tzt weten.

Beschaving …

Onlangs las ik een artikel over de opgraving bij het riviertje de Tollense in oost Duitsland. Daar is een compleet slagveld aangetroffen van zo’n 3500 jaar oud. Het is daar hard aan toegegaan, er liggen honderden doden. De deelnemende krijgers lijken uit heel Europa te komen en gezien hun eerdere verwondingen was dit wel hun laatste maar voor velen niet hun eerste slag. Europa noordelijk van de Alpen is altijd als een oninteressant gebied gezien, Zuidelijk had je grote beschavingen die grote oorlogen voerden. Nu dit slagveld is gevonden blijkt Noord Europa toch wel interessanter. Want het ging hier om getrainde krijgers. Waar en waarom haal je  die overal vandaan? Er was dus duidelijk meer organisatie en samenhang. Jammer dat zo’n oorlog dat moet tonen.

Zie het artikel HIER. De nummering bij de plaatjes is heel handig. Van nummer ‘3’ meende ik aanvankelijk dat het een door hevige stress afgeschoven opperhuid ging, dat bleek echter kleding te zijn. Nummer ‘4’ blijkt geen toverstok, maar een heus zwaard!

Ik kwam bij dit artikel via de nieuwsbrief van Livius.org . Maandelijks alle nieuws over opgravingen en geschiedenis. Aanrader!

Osnabrück

Op 1 mei waren we in Osnabrück. Er hangt dan een feestelijke sfeer en toch is alles rustig, de winkels zijn dicht. Maar de voorbereidingen op de ‘Mai Woche’ zijn in volle gang. Er is veel te zeggen over Osnabrück, over het einde van de 30-jarige oorlog die daar werd onderhandeld, de bombardementen in WO2. Ik stel voor dat je dan gewoon even op Wikipedia ofzo zoekt. Ik wil wat anders laten zien. Toen we in het hotel kwamen, werden we meteen geïnformeerd dat we dat toch echt moesten bekijken: blauwe lijnen in de stad waarvan je niet begrijpt wat de bedoeling is, maar dat merk je dan vanzelf wel. Ziehier: de strepen waar je niets van snapt.
170501 Osnabrück-34

Maar dan, als je wat verder doorloopt richting de Dom wordt het ge-openbaard:

Lees verder

Langs de Ems

Na een periode van regen scheen eindelijk weer de zon, tijd om weer een wandeling te maken. Dit keer namen we de andere kant van de Ems. Dat gebied fungeert als overloopgebied van de Ems. Als het water extreem hoog zou staan, loopt het hier onder. Het geeft een beetje een Schiermonnikoog gevoel. Prima wandelen hier. Het lijkt ook dat alle reeën wakker geworden zijn, het wemelt van dat spul, zie foto.

Bewaren

Bewaren

Glaubensbekenntnis

Ich glaube, dass wir Gott auf unterschiedliche Weise erfahren können:
Ich glaube an Gott in der natur als schöpferische Kraft des Lebens und der lebendigen Vielfalt.
Ich glaube an Gott in Menschen, die von Liebe und Gerechtigkeit erfüllt sind – in Menschen wie Jesus, die dem Weg des Lebens bis in den Tod treu bleiben.
Ich glaube an Gottt als unsichtbare Geisteskraft in uns, als Energie der Liebe, als mutmachende Kraft zur Veränderung und Erneuerung der Welt. In der Gemeinschaft mit anderen Gläubigen erfahren wir seine lebendige Gegenwart. Diese Gotteserfahrungen geben uns Hoffnung über den Tod hinaus. Amen.

Deze geloofsbelijdenis werd uitgedeeld door de emerituspfarrer, afgelopen zondag. Vanuit het landelijk kerkbestuur is hij verplicht om de Apostolische geloofsbelijdenis te lezen, dat deed hij ook, maar het leek hem nuttig om ook deze te lezen. Ik ken niet de herkomst, heeft hij die zelf gemaakt of heeft hij hem ook geleend? Hoe dan ook, deze vorm van christendom spreekt mij wel aan. De preek ging aansluitend over ‘Het Koninkrijk der Hemelen’, dat de Pfarrer omschreef als ‘Leben im Sinne Gottes’. Wàt een mooie uitdrukking. Je ziet dat inderdaad helemaal terug in deze Bekenntnis.

En dan de ‘unsichtbare Geisteskraft in uns’: De Jezuïeten hanteren het gebed zoals Ignatius van Loyola dat heeft beschreven (zie hiervoor www.gewijderuimte.org voor dagelijkse toepassing). God is in alles en overal werkzaam. Bemerk ik dat of heb ik het te druk? Stel je voor dat God mij iets duidelijk wil maken, zou ik dat merken?
God als ‘Schöpferische Kraft’.

Ik krijg steeds meer het gevoel dat in de moderne wetenschap meer spiritualiteit te vinden is dan in de Kerken (of de Islam). Daar gaat het om allerlei concreet aanwijsbare figuren die allemaal dit of dat doen en vaak ook wonderen doen, allemaal in de naam van God, maar het lijkt vaak op een vorm van toveren. Ik wil daar later nog eens op terug komen.

Emslandlager: Neusustrum und Fullen

170220 Lager V Neusustrum-07sOp de eerste dag van mijn vakantie leek het mij een goed idee om verder naar beneden te rijden langs de Nord-Südstraße. Aan weerszijden van deze weg liggen de meeste Emslandlager. Ik had een lijstje gemaakt, uiteindelijk vonden we drie lokaties.

De eerste was kamp V: Neusustrum, zie ook de link. Het kamp zelf staat er niet meer, maar op de plek zelf staan diverse Kriegsdenkmäle. Hierbij wordt herinnerd aan het kamp zelf, maar ook aan de ontginning van het veen. Op de obelisk hiernaast staat:

“Niedersachsens Pferd, sage es mir: was sind wir werd?”

“Dein Geist und mein Kraft, haben hier Wüste fruchtbar gemacht”

Daaronder heeft een voorbijganger gekrast: ‘Nie wieder faschismus, Nie wieder Krieg’.

De andere twee locaties betroffen Lager X: Fullen. Ook dat kamp staat niet meer. Op die plek staat een bord wat de exacte lokatie van het voormalig kamp aangeeft. Een kilometer verderop is een ‘Kriegsgräberanlage’, waar behoorlijk wat onbekende krijgsgevangenen liggen (Link). Ergens in een hoekje ligt een gedenksteen waar men vlijtig aan begonnen is, maar die nooit afgekomen is. Om de begraafplaats op te komen, moet je eerst een stuk door de smurrie rijden.
Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Frisse Wandeling

Een frisse dag vandaag, -2 tot -3. Niet echt arctisch, maar toch. Allereerst kwamen we langs Neulehe, dat licht, dat zal u niet verbazen, vlakbij Lehe. Het principe is hier net als in Drenthe e.o: je graaft wat veen af, nieuwe nederzetting en dan moet je een ‘nieuwe’ naam bedenken. Op de steen staat: Neulehe 1788-1988. 200-jarig bestaan dus.

Daarna wandelden we verder langs een soort afwaterings kanaal, ook zo’n veen restant. We kwamen langs een sloot (die zie je niet veel hier) en ja hoor: een rat! Dat hoort zo in sloten. Helaas is de foto niet zo scherp geworden. Het toestel stelde in op de graspollen op de slootwal, niet op de rat.

Bosseln

Vandaag deden we opnieuw een rondje om Dörpen, langs het Küstenkanal. Doen we vaker als de bodem elders teveel uit blubber gaat bestaan, deze route is volledig ge-asfalteerd. Kan het zijn dat dit de nationale Bosseln startdag was? Zowel bij de start als het eindpunt troffen we gezellige Bosselners aan. Karretje, ballen maar vooral ook veel drank. Bier. Ik heb een foto gemaakt van enige afstand vanwege de privacy. De dames moeten vanwege de grote afstand die nog gegaan moet worden en het bier over een gigantische blaas beschikken of: ze drinken geen bier, of: een andere oplossing. Het zijn wel gezellige clubjes als je er zo langsloopt. Het lijkt ook de meest waarschijnlijke verklaring voor de grote hoeveelheid drankflessen aan de kant van de weg.