Der Hauptmann von Muffrika

Deze zondag was ik in Esterwegen bij het Gedächtnis lager.  In het kader van de ‘Friedensdekade’ werd in Esterwegen een documentaire getoond over Willi Herold, ‘der Henker vom Emsland’. Een andere aanleiding de recent uitgekomen film ‘Der Hauptmann’, zie de trailer hieronder.

Ik zag hem op Netflix. Het verhaal is dat deze 20-jarige zich voordoet als een majoor van de Luchtmacht en in Emslandlager 2 bij Aschendorf meer dan 100 gevangenen laat neerschieten. En daar laat hij het niet bij.   In de film onstaat het beeld van een jongeman die door anderen gebruikt wordt om de vuile klusjes te doen. Kan waar zijn. Maar er was meer dan dat.

20 jaar vòòr deze film is er een documentaire gemaakt: ‘Der Hauptmann von Muffrika’. Daar komt een heel ander beeld naar voren. Zie hieronder:

De film staat in 5 delen op YouTube. Maar om het in Kamp Esterwegen te bekijken is toch anders. Het was er erg vol, deze geschiedenis leeft blijkbaar wel. De maker van de film was er ook.

Emslandlager IX: Versen

Dit kamp was makkelijk te vinden, want toen de oorlog voorbij was, is het gewoon in gebruik gebleven. Op de plaats van het kamp staat nu een ‘Justizvollzugsanstalt’, vrij vertaald een gevangenis. Voor de ingang staat een bord met de geschiedenis van erop. Je krijgt het gevoel dat het personeel daarbinnen daar niet om staat te springen, het bord is groen uitgeslagen. Origineel is ook nog het elektriciteitshuis. Die huisjes zaten blijkbaar goed in elkaar, want op een paar plaatsen staan soortgelijke ‘Strom anlagen’ van andere Lager er nog steeds, in tenminste twee gevallen vastgebouwd aan een woonhuis.

De begraafplaats ligt een paar honderd meter verderop. Niet iedereen die hier begraven is geweest was anoniem. Er staan een aantal stenen met daarin gebeiteld de namen van mensen die in het kamp gestorven zijn. Die kwamen overal vandaan, ook uit Duitsland overigens.

Oecumene

Tweede Pinksterdag was er om 15:00 des middags een oecumenische dienst. De Evangelische Lutherse kerk en de Rooms Katholieke kerk. Een en ander zou plaatsvinden in het ‘Heimathaus’ van Dörpen. Achteraf wist ik wel waar dat was, maar eerst reed ik verkeerd. Hoe dan ook, als je wat later bent, moet je altijd helemaal vooraan zitten. Dat was geen probleem. De bijeenkomst werd geleid door Pastor Maenl van de Luthers kerk en pastoor Hasselman. Het was een vriendelijk gebeuren met af en toe wat vriendelijke steekjes over en weer, maar dat hield de stemming er wel in. Hoe het in de rest van Duitsland is weet ik niet, maar in deze regio is er in toenemende mate een goede samenwerking tussen beide stromingen. Erg plezierig!

Bewaren

Beschaving …

Onlangs las ik een artikel over de opgraving bij het riviertje de Tollense in oost Duitsland. Daar is een compleet slagveld aangetroffen van zo’n 3500 jaar oud. Het is daar hard aan toegegaan, er liggen honderden doden. De deelnemende krijgers lijken uit heel Europa te komen en gezien hun eerdere verwondingen was dit wel hun laatste maar voor velen niet hun eerste slag. Europa noordelijk van de Alpen is altijd als een oninteressant gebied gezien, Zuidelijk had je grote beschavingen die grote oorlogen voerden. Nu dit slagveld is gevonden blijkt Noord Europa toch wel interessanter. Want het ging hier om getrainde krijgers. Waar en waarom haal je  die overal vandaan? Er was dus duidelijk meer organisatie en samenhang. Jammer dat zo’n oorlog dat moet tonen.

Zie het artikel HIER. De nummering bij de plaatjes is heel handig. Van nummer ‘3’ meende ik aanvankelijk dat het een door hevige stress afgeschoven opperhuid ging, dat bleek echter kleding te zijn. Nummer ‘4’ blijkt geen toverstok, maar een heus zwaard!

Ik kwam bij dit artikel via de nieuwsbrief van Livius.org . Maandelijks alle nieuws over opgravingen en geschiedenis. Aanrader!

Osnabrück

Op 1 mei waren we in Osnabrück. Er hangt dan een feestelijke sfeer en toch is alles rustig, de winkels zijn dicht. Maar de voorbereidingen op de ‘Mai Woche’ zijn in volle gang. Er is veel te zeggen over Osnabrück, over het einde van de 30-jarige oorlog die daar werd onderhandeld, de bombardementen in WO2. Ik stel voor dat je dan gewoon even op Wikipedia ofzo zoekt. Ik wil wat anders laten zien. Toen we in het hotel kwamen, werden we meteen geïnformeerd dat we dat toch echt moesten bekijken: blauwe lijnen in de stad waarvan je niet begrijpt wat de bedoeling is, maar dat merk je dan vanzelf wel. Ziehier: de strepen waar je niets van snapt.
170501 Osnabrück-34

Maar dan, als je wat verder doorloopt richting de Dom wordt het ge-openbaard:

Lees verder

Langs de Ems

Na een periode van regen scheen eindelijk weer de zon, tijd om weer een wandeling te maken. Dit keer namen we de andere kant van de Ems. Dat gebied fungeert als overloopgebied van de Ems. Als het water extreem hoog zou staan, loopt het hier onder. Het geeft een beetje een Schiermonnikoog gevoel. Prima wandelen hier. Het lijkt ook dat alle reeën wakker geworden zijn, het wemelt van dat spul, zie foto.

Bewaren

Bewaren

Glaubensbekenntnis

Ich glaube, dass wir Gott auf unterschiedliche Weise erfahren können:
Ich glaube an Gott in der natur als schöpferische Kraft des Lebens und der lebendigen Vielfalt.
Ich glaube an Gott in Menschen, die von Liebe und Gerechtigkeit erfüllt sind – in Menschen wie Jesus, die dem Weg des Lebens bis in den Tod treu bleiben.
Ich glaube an Gottt als unsichtbare Geisteskraft in uns, als Energie der Liebe, als mutmachende Kraft zur Veränderung und Erneuerung der Welt. In der Gemeinschaft mit anderen Gläubigen erfahren wir seine lebendige Gegenwart. Diese Gotteserfahrungen geben uns Hoffnung über den Tod hinaus. Amen.

Deze geloofsbelijdenis werd uitgedeeld door de emerituspfarrer, afgelopen zondag. Vanuit het landelijk kerkbestuur is hij verplicht om de Apostolische geloofsbelijdenis te lezen, dat deed hij ook, maar het leek hem nuttig om ook deze te lezen. Ik ken niet de herkomst, heeft hij die zelf gemaakt of heeft hij hem ook geleend? Hoe dan ook, deze vorm van christendom spreekt mij wel aan. De preek ging aansluitend over ‘Het Koninkrijk der Hemelen’, dat de Pfarrer omschreef als ‘Leben im Sinne Gottes’. Wàt een mooie uitdrukking. Je ziet dat inderdaad helemaal terug in deze Bekenntnis.

En dan de ‘unsichtbare Geisteskraft in uns’: De Jezuïeten hanteren het gebed zoals Ignatius van Loyola dat heeft beschreven (zie hiervoor www.gewijderuimte.org voor dagelijkse toepassing). God is in alles en overal werkzaam. Bemerk ik dat of heb ik het te druk? Stel je voor dat God mij iets duidelijk wil maken, zou ik dat merken?
God als ‘Schöpferische Kraft’.

Ik krijg steeds meer het gevoel dat in de moderne wetenschap meer spiritualiteit te vinden is dan in de Kerken (of de Islam). Daar gaat het om allerlei concreet aanwijsbare figuren die allemaal dit of dat doen en vaak ook wonderen doen, allemaal in de naam van God, maar het lijkt vaak op een vorm van toveren. Ik wil daar later nog eens op terug komen.

Frisse Wandeling

Een frisse dag vandaag, -2 tot -3. Niet echt arctisch, maar toch. Allereerst kwamen we langs Neulehe, dat licht, dat zal u niet verbazen, vlakbij Lehe. Het principe is hier net als in Drenthe e.o: je graaft wat veen af, nieuwe nederzetting en dan moet je een ‘nieuwe’ naam bedenken. Op de steen staat: Neulehe 1788-1988. 200-jarig bestaan dus.

Daarna wandelden we verder langs een soort afwaterings kanaal, ook zo’n veen restant. We kwamen langs een sloot (die zie je niet veel hier) en ja hoor: een rat! Dat hoort zo in sloten. Helaas is de foto niet zo scherp geworden. Het toestel stelde in op de graspollen op de slootwal, niet op de rat.

Bosseln

Vandaag deden we opnieuw een rondje om Dörpen, langs het Küstenkanal. Doen we vaker als de bodem elders teveel uit blubber gaat bestaan, deze route is volledig ge-asfalteerd. Kan het zijn dat dit de nationale Bosseln startdag was? Zowel bij de start als het eindpunt troffen we gezellige Bosselners aan. Karretje, ballen maar vooral ook veel drank. Bier. Ik heb een foto gemaakt van enige afstand vanwege de privacy. De dames moeten vanwege de grote afstand die nog gegaan moet worden en het bier over een gigantische blaas beschikken of: ze drinken geen bier, of: een andere oplossing. Het zijn wel gezellige clubjes als je er zo langsloopt. Het lijkt ook de meest waarschijnlijke verklaring voor de grote hoeveelheid drankflessen aan de kant van de weg.

Anderen Wegen…

 
 

Wat ik zo hoor van de meeste Nederlanders die ik spreek is dat ze werkelijk geen idee hebben van de Duitse pop. In Duitsland maken ze alleen maar schlagers, dijenkletsers en meedeiners. Gelukkig is de werkelijkheid anders! Er wordt hier hoog kwalitatieve muziek gemaakt. Maar de meeste Nederlanders zijn zo ernstig op het Engels georiënteerd, dat ze alles wat daarbuiten gebeurt, volledig verwaarlozen.
Ik hoop dat je met dit nummer een beetje de Duitse smaak te pakken krijgt!

Thuine december 2016 – Het Zonnelied

Ik weet niet meer hoe vaak ik naar het klooster in Thuine geweest ben voor de retraite van het bisdom Groningen. Vaak genoeg, want het voelt vertrouwd als je de poort binnenrijdt. De meeste mensen zijn bekend. Het thema was deze keer het zonnelied van Franciscus. Dat leidt onvermijdelijk weer tot allerlei inhoudelijke uitstapjes. Ik wil eigenlijk alleen maar vermelden dat het weer geslaagd was. Volgende keer weer. Zie HIER voor informatie over het klooster.

Lager VI Dalum – Lager en Friedhof

Een van de taken die ik mij als kersverse Niederdeutsche heb gesteld, is het doorvorsen van de geschiedenis van de regio waar ik woon. Er is hier genoeg. Voorlopig ben ik bezig met de Hunebedden, maar ook met de geschiedenis van de ‘Emslandlager’, een serie concentratiekampen uit WOII tegen de Nederlandse grens aan. Recent was ik in voormalig kamp Dalum. Hier werden veel Russen gevangen gehouden, op de begraafplaats liggen er zo’n 16.000 in een massagraf, vrijwel allemaal naamloos. Elders op deze website meer uitleg, voor een foto reportage zie HIER.

Nog meer sneeuw!

Een maand te laat (met kerst zou leuk geweest zijn) gaat het nu echt los, zo lang als het duurt. De temperatuur ligt voortdurend zo rond de 0 graden. De zon schijnt, een mooi gezicht. Op de akker schuin achter ons heeft zich een zwerm Wilde Zwanen neergelaten. Ze hebben de ganzen verdrongen. Ze maken een veel herrie, een heel apart geluid. Op zijn Duits zijn het ‘Singschwäne’, ze zingen. Een mooi gezicht en een apart geluid.

 

 

Antoniuskirche Wahn

 
 
Bij het dorpje Wahn stond een kerk, de Antoniuskerk. De bouw was begonnen in 1923. In die tijd waren de bossen in de omgeving militair oefen  terrein. Dat is nu nog steeds zo.  Maar er wordt niet zo heel veel geoefend, dus je kunt meestal het terrein wel op, het staat goed aangegeven. Maar in 1942 was er blijkbaar wel te weinig schietterrein en dus werden in opdracht van Hitler zowel het dorp als de kerk platgegooid. Het dorp vind je nauwelijks terug, maar de fundamenten van de kerk zijn onlangs weer uit gegraven en vanuit de lucht goed zichtbaar. Het lijkt nu vooral een plek waar je je hond kunt uitlaten, je moet echt uitkijken waar je loopt. Een keer per jaar wordt een open lucht mis gehouden aldaar. Voor een diashow: zie HIER
 
 

Voor meer achtergrondinformatie:

 

 

Zie hier voor de volledige pagina!

Sneeuw

Vanmorgen deed ik de rolluiken open en ziedaar: het had gesneeuwd. Ik denk wel een halve centimeter. Vergeleken met de rest van Niedersachsen helemaal niks natuurlijk. Toen ik gisteravond ‘Radio Antenne’ aanzette (zender ‘Für Ganz Niedersachsen’) hoorde ik iets over gladheid, voorzichtig rijden. Verderop in Niedersachsen lag aanmerkelijk meer sneeuw.
Toen ik ‘Radio Noord’ aanzette klonk het alsof er een natuurramp had plaatsgevonden. Om 7 uur in de ochtend 9 km file op de Eemshavenweg, de A7 was één chaos, Arriva reed niet op tijd vanwege wisselstoringen. Volgens mijn buitenthermometer was het -3 graden! Ik vraag mij werkelijk af: Hoe deden we dat vroeger? Ik kan me wel aanmerkelijk heftiger weer herinneren en toen ging alles ook gewoon door. In de Heimat hoor ik ook niet zoveel gedoe over sneeuw en ijzel. Die zijn er wel blij mee, kunnen ze hun sneeuwkanonnen uitzetten.

Lager – Friedhof Herbrum / Aschendorf

 

 
 
Friedhof Herbrum / Aschendorf
Hier ruhen 195 unbekannte tote aus den Strafgefangenenlagern
Börgermoor, Aschedorfermoor, Brual-Rhede, Walchum, Neusustrum und Esterwegen. Sie wurden in Aschendorfermoor nach einem geschtereden
evakuierungsmarch im apri 1945 zum grössten teil das Opfer von
massenerschiessungen durch den angeblichen ‘Hauptmann’ Herold. Fast ein
viertel kam duch bombardierungen und artelleriebeschuss von seiten der
vorrückenden Englischen Truppen ums leben.Nähere auskünfte erteilt die stadt Papenburg.

Voor meer foto’s zie HIER

 

 

Hunebedden Vrees

De titel van dit stuk kun je dubbel opvatten, dat wordt wel duidelijk. Het is mij al vaker opgevallen dat Nederlanders denken dat alleen in Drenthe Hunbedden staan. Dat klopt absoluut niet, want in Duitsland heb je er veel meer. Maar waarom weten die Nederlanders dat niet? Welnu: de Duitsers hebben ze verstopt! Een jaar geleden reed ik met een collega rond Thuine, op zoek naar Hunebedden. Ze waren onvindbaar, hoewel ik toch echt een kaart had waar ze op stonden!
Vandaag was ik op zoek in de ‘gemeinde Vrees’, voor de derde keer. We vonden de vorige keren niets, en nu ook niet. Geen bordjes, niks. We hebben de afgelopen maanden natuurlijk elders wel wat Hunebedden gevonden, maar alleen omdat we langs alle denkbare weggetjes reden. Mijn conclusie is dan ook dat Duitsers Hunebeddenvrees hebben, dat blijkt het duidelijkst in Vrees.