Bergen-Belsen

Bergen-Belsen
Een berucht concentratiekamp, niet ver bij Celle vandaan. De opbouw als Gedenkstätte is vergelijkbaar met Esterwegen. Bij de ingang is een groot en uitvoerig informatiecentrum. Vooral niet overslaan, maar bekijken! Het terrein daar achter is groot en bevat veel massagraven. Daar liggen per grafheuvel 5000, 10.000 of meer doden begraven. Je kunt niet anders dan met verbijstering kennis nemen van wat je ziet en waar je langs loopt.

De navigatie reageerde niet op het adres dat de website aangaf. Echter, als je alleen Bergen-Belsen intiept, dan kom je er ook. Overal staan borden waarmee de richting van de ‘Gedenkstätte’ wordt aangegeven.

Voor alle foto’s zie HIER

We shall not sleep – Anne Perry

Het laatste deel van de WO-1 serie. Het tij van de oorlog lijkt te keren, na jaren van slachtpartijen worden de Duitsers teruggedreven, maar de slachting gaat door. Mason, de journalist, maakt zich los van de Peacemaker. De Duitse collega van de Peacemaker ook, die meldt zich bij Reavly om de Prime Minister te spreken en hem de naam van de Peacemaker te geven. Diezelfde Peacemaker heeft zijn oren en ogen overal, maar niemand weet wie die ogen en oren zijn. Elke gebeurtenis is verdacht. Er wordt bijvoorbeeld een moord gepleegd. Wie, waarom?
Het boek eindigt als de oorlog eindigt.
Ik heb de serie met plezier gelezen, goed geschreven, je krijgt een beeld van hoe het was in de loopgraven. De hoofdpersonen hebben er een handje van om filosofische, soms ook religieuze, discussies te voeren. Wat ik een beetje jammer vind is dat er zo af en toe gebeurtenissen plaatsvinden die zò toevallig zijn, dat het ongeloofwaardig wordt.
Maar het blijft een aanrader!

Der Hauptmann von Muffrika

Deze zondag was ik in Esterwegen bij het Gedächtnis lager.  In het kader van de ‘Friedensdekade’ werd in Esterwegen een documentaire getoond over Willi Herold, ‘der Henker vom Emsland’. Een andere aanleiding de recent uitgekomen film ‘Der Hauptmann’, zie de trailer hieronder.

Ik zag hem op Netflix. Het verhaal is dat deze 20-jarige zich voordoet als een majoor van de Luchtmacht en in Emslandlager 2 bij Aschendorf meer dan 100 gevangenen laat neerschieten. En daar laat hij het niet bij.   In de film onstaat het beeld van een jongeman die door anderen gebruikt wordt om de vuile klusjes te doen. Kan waar zijn. Maar er was meer dan dat.

20 jaar vòòr deze film is er een documentaire gemaakt: ‘Der Hauptmann von Muffrika’. Daar komt een heel ander beeld naar voren. Zie hieronder:

De film staat in 5 delen op YouTube. Maar om het in Kamp Esterwegen te bekijken is toch anders. Het was er erg vol, deze geschiedenis leeft blijkbaar wel. De maker van de film was er ook.

Emslandlager IX: Versen

Dit kamp was makkelijk te vinden, want toen de oorlog voorbij was, is het gewoon in gebruik gebleven. Op de plaats van het kamp staat nu een ‘Justizvollzugsanstalt’, vrij vertaald een gevangenis. Voor de ingang staat een bord met de geschiedenis van erop. Je krijgt het gevoel dat het personeel daarbinnen daar niet om staat te springen, het bord is groen uitgeslagen. Origineel is ook nog het elektriciteitshuis. Die huisjes zaten blijkbaar goed in elkaar, want op een paar plaatsen staan soortgelijke ‘Strom anlagen’ van andere Lager er nog steeds, in tenminste twee gevallen vastgebouwd aan een woonhuis.

De begraafplaats ligt een paar honderd meter verderop. Niet iedereen die hier begraven is geweest was anoniem. Er staan een aantal stenen met daarin gebeiteld de namen van mensen die in het kamp gestorven zijn. Die kwamen overal vandaan, ook uit Duitsland overigens.

Varusschlacht – Bramsche Kalkriese

We bezochten vandaag het museum rondom de zogenaamde  ‘Varusschlacht’ in  het jaar 9 CE. Romeinse legioenen werden door de Germanen in een val gelokt en massaal afgeslacht. Een slachtpartij van die grootte moet zijn sporen wel nalaten en dat is ook zo. Er zijn veel restanten gevonden.

Wij waren geheel alleen in het museum en konden dus rustig alles bekijken. Het feitelijke museum is ondergebracht in de ‘Turm’, opgetrokken uit roestig ijzer. Dat was op een zeker moment modern, alles lekker laten wegroesten. Wat daar getoond wordt, is bijna niets. We begonnen met twee uitgesproken matig tot slechte filmpjes. De tweede film ging over ‘Hoe zou de wereld eruit zien als de Germanen verloren hadden’? Zinloze vraag. Verder werd uitgebeeld met poppetjes hoe groot een legioen is. Er waren een paar schedels en botjes, een paar munten, dat soort zaken. Buiten werden er bomen gesnoeid, we waren dus iets beperkt in onze bewegingsvrijheid. Maar veel was het niet. Het geheel is vooral ingesteld op scholieren, die vanuit het hele land en soms van daarbuiten komen. Als geïnteresseerde particulier kan ik het niet aanraden. Heel ver rijden voor vrij weinig.

Münster

Na enige overweging of we met de trein of met de auto zouden gaan, werd het uiteindelijk de auto. Een retour Münster 2e klas van Dörpen naar Münster was EU 51,00! Een vlotte reis heen, het vinden van een parkeergarage ging ook redelijk vlot, dat werkt allemaal net als in Nederland. We zaten nog geen 100 meter vanaf de binnenstad. Meteen maar even een koffie. In de Dom was een mis aan de gang. Ik zou best willen aanschuiven, maar het hele gebeuren was halverwege, dus eerst maar even geen Dom. Bij de ingang zat een juffrouw met een toegetakeld bekertje te bedelen. In de stad bleken meerdere bedelaars actief, het liefst bij de ingang van kerken. Behalve de kerken, hebben we de Vredeszaal bezocht, de kamer waar de Vrede van Münster werd getekend. Het einde van de 80-jarige oorlog en het begin van de Republiek Nederland. Echt jammer dat het uiteindelijk een koninkrijk werd.
Ik heb het Vredesboek getekend. Vanaf de muur keek een portret van ene Riperda (met 1 ‘p’) uit Groningen ons aan. We waren daarna aan een drankje toe, cola en Sprite. De terrassen waren overvol. Vandaar dat een ouder Duitse heer met echtgenote vroeg of hij mocht aanschuiven (moet ongeveer mijn leeftijd zijn geweest). Hij was ooit in Ter Apel geweest (klooster) en wist ook dat het Koninkrijk der Nederlanden hier zijn oorsprong had. Van de aanval op

Groningen door de bisschop van Münster had hij echter nog nooit gehoord.
Op het terras van dit restaurant stond een beeld van de ‘Kiepkerel’ zoals die bv ook in Pekela staat. In de toiletten hing een foto van dit beeld zoals het er in oktober 1943 uitzag. De Kiepkerel mankeert niets, de rest volledig plat gebombardeerd.

Beschaving …

Onlangs las ik een artikel over de opgraving bij het riviertje de Tollense in oost Duitsland. Daar is een compleet slagveld aangetroffen van zo’n 3500 jaar oud. Het is daar hard aan toegegaan, er liggen honderden doden. De deelnemende krijgers lijken uit heel Europa te komen en gezien hun eerdere verwondingen was dit wel hun laatste maar voor velen niet hun eerste slag. Europa noordelijk van de Alpen is altijd als een oninteressant gebied gezien, Zuidelijk had je grote beschavingen die grote oorlogen voerden. Nu dit slagveld is gevonden blijkt Noord Europa toch wel interessanter. Want het ging hier om getrainde krijgers. Waar en waarom haal je  die overal vandaan? Er was dus duidelijk meer organisatie en samenhang. Jammer dat zo’n oorlog dat moet tonen.

Zie het artikel HIER. De nummering bij de plaatjes is heel handig. Van nummer ‘3’ meende ik aanvankelijk dat het een door hevige stress afgeschoven opperhuid ging, dat bleek echter kleding te zijn. Nummer ‘4’ blijkt geen toverstok, maar een heus zwaard!

Ik kwam bij dit artikel via de nieuwsbrief van Livius.org . Maandelijks alle nieuws over opgravingen en geschiedenis. Aanrader!

Osnabrück

Op 1 mei waren we in Osnabrück. Er hangt dan een feestelijke sfeer en toch is alles rustig, de winkels zijn dicht. Maar de voorbereidingen op de ‘Mai Woche’ zijn in volle gang. Er is veel te zeggen over Osnabrück, over het einde van de 30-jarige oorlog die daar werd onderhandeld, de bombardementen in WO2. Ik stel voor dat je dan gewoon even op Wikipedia ofzo zoekt. Ik wil wat anders laten zien. Toen we in het hotel kwamen, werden we meteen geïnformeerd dat we dat toch echt moesten bekijken: blauwe lijnen in de stad waarvan je niet begrijpt wat de bedoeling is, maar dat merk je dan vanzelf wel. Ziehier: de strepen waar je niets van snapt.
170501 Osnabrück-34

Maar dan, als je wat verder doorloopt richting de Dom wordt het ge-openbaard:

Lees verder

Thuine december 2016 – Het Zonnelied

Ik weet niet meer hoe vaak ik naar het klooster in Thuine geweest ben voor de retraite van het bisdom Groningen. Vaak genoeg, want het voelt vertrouwd als je de poort binnenrijdt. De meeste mensen zijn bekend. Het thema was deze keer het zonnelied van Franciscus. Dat leidt onvermijdelijk weer tot allerlei inhoudelijke uitstapjes. Ik wil eigenlijk alleen maar vermelden dat het weer geslaagd was. Volgende keer weer. Zie HIER voor informatie over het klooster.

Vijfde Generatie Verzet…

Met enige verbijstering loop ik al langere tijd tegen het volgende aan: jeugdigen (lees Nederlandse pubers) vinden Duits een vreselijke taal. Dat mag natuurlijk. Maar daarnaast ‘hebben ze niets met Duitsers’. Ook dat kan natuurlijk. Amerikaans is veel fijner. Maar dan blijkt, bij doorvragen, dat ze allerlei vage nazi ideeën over Duitsers hebben. Hoe komen ze daar aan? Ouders? Vijfde generatie verzet?  Bij verder doorvragen heb ik zelf het idee dat ook allerlei oorlogsfilms de oorzaak kunnen zijn. In WO2 films zijn alle Duitsers schurken, hun taal bestaat uit ‘Schweinhund’ en ‘Bratwurst’ en niet te vergeten ‘Aarrgh’ als ze door triomferende Amerikanen worden neergeschoten. Geschiedenislessen op school?
Een beetje simpel. Misschien moet er van overheidswege iets aan deze bizarre beeldvorming gedaan worden. Want aan de andere kant, als de EU uitgekleed zou worden, zouden we toch graag met de Duitsers in het restant blijven zitten. O ja, en de Nederlandse defensie is vrijwel versmolten met die van de Duitsers.
En Groningen, dat uit Den Haag niet zoveel te verwachten heeft, doet veel zaken met de Duitsers.

Een film als ‘Fury’,  zie mijn recente blog hierover, draagt zeker niet bij, behalve in het laatste fragment waaruit blijkt dat er tenminste één fatsoenlijke Duitser bestond.

Emsland Archäologie Museum Meppen

Vandaag was het een regenachtige dag, een goed moment om het Emsland Archäologie Museum te bezoeken. Het museum staat in Meppen, vlak bij de plek waar het Ems-Hasekanaal (wordt niet meer gebruikt) in de Hase uitkomt. Tussen het kanaal en de Hase is een koppelsluis geplaatst. Het museum was tamelijk klein. Wat er stond was leuk en informatief. De Indianen tentoonstelling hebben we maar overgeslagen. We liepen naar de Hase naar de koppelsluis. Mooie oude sluis. Daarnaast was er voor de Kneipp liefhebbers een waterlooppad voor de blote voeten uitgezet. Het water daarvoor komt uit de Hase. Een volgende keer gaan we dat toch even doen.
Het beeld dat ik had van Meppen is toch wel bijgesteld. Leuk plekje!

Een Gelofte


Het aardige van wandelen is dat je soms volkomen onverwacht
‘juweeltjes’ tegenkomt. Dit kapelletje (‘Grotte’) is er zo één. Het
verhaal erbij is als volgt: omdat het huwelijk van mevr Anna Buß geb
Franzen kinderloos bleef, adopteerde ze in aug 1882 de op 12-2-1882
geboren Wenzeslaus Thieke, zoon van Johann en Thekla Thieke geb Buß,
Neudörpen.Tot groot verdriet van zijn adoptiefmoeder werd Wenzeslaus
Thieke in 1914 als soldaat in de Eerste Wereldoorlog opgeroepen. Vanuit
haar grote zorg legde ze een gelofte af aan de Moeder Gods: Als haar
adoptiefzoon uit de oorlog zou terugkeren, zou ze een ‘Grotte’ voor de
Moeder bouwen.

Het gebed werd verhoord: de adoptiefzoon kwam terug
uit de oorlog. En dus werd in 1919 de ‘Grotte’ door Wilhelm Kruth,
Marktstraße, gebouwd. Het ongeveer 1 meter grote beeld van de Moeder
Gods werd in Trier gemaakt en per trein naar Dörpen vervoerd. In
aanwezigheid van familie, buren en bekenden werd het beeld geplaatst en
ingezegend. Daarna werd het nog wat verplaatst geloof ik, het staat nu
in het plantsoen van Dörpen.
Degenen die het bordje dat erbij staat wil lezen, moet het zelf schoonpoetsen.

Oberlangen

Met een zekere regelmaat rij ik vanaf Haren (Ems) naar Heede en daarbij passeer ik allerlei dorpen. Ze zien er oninteressant uit als je er snel doorheen rijdt. Het leek me goed om eens te stoppen en een verkenningsproject te starten te beginnen bij Oberlangen. Het startpunt was de kerk. Interessant gebouw, zie de foto’s. Opvallend was verder het grote oorlogsmonument 1939-1945.
Voor Wikpedia over Oberlangen: zie HIER
Voor de complete reportage: zie HIER

 

 

 

 

 

Lager VI Oberlangen – Friedhof

Hier ruhen Sowjetische Kriegsgefangene. Die Namen von 62 Toten in Einzelgraben sind bekannt. Die Namen von 2000 bis 4000 Toten in Massengräbern und von zwei Toten in Einzelngräbern sind unbekannt. Die gefangenen starben zum grössten teil an unterernährung und Epidemien.

Voor een uitgebreid fotoverslag zie HIER

Die Inschrift des Grundsteines der Petruskirche

 
Aan de achterzijde van de Heeder Petruskirche staat deze hoeksteen. Hij is uit 1484 en is lastig te ontcijferen. Er staat:

Anno D(omi)ni M CCCC L XXX IIII un I

Do vort gelec dit

is dit Chor un Sten

Her Engelbert Jusinctz XPE (Christe)

M=1000; CCCC=400; L=50; XXX=30; IIII 4± 1 Jahr;
Samen 1484.

Lager VI Dalum – Lager en Friedhof

Een van de taken die ik mij als kersverse Niederdeutsche heb gesteld, is het doorvorsen van de geschiedenis van de regio waar ik woon. Er is hier genoeg. Voorlopig ben ik bezig met de Hunebedden, maar ook met de geschiedenis van de ‘Emslandlager’, een serie concentratiekampen uit WOII tegen de Nederlandse grens aan. Recent was ik in voormalig kamp Dalum. Hier werden veel Russen gevangen gehouden, op de begraafplaats liggen er zo’n 16.000 in een massagraf, vrijwel allemaal naamloos. Elders op deze website meer uitleg, voor een foto reportage zie HIER.

Antoniuskirche Wahn

 
 
Bij het dorpje Wahn stond een kerk, de Antoniuskerk. De bouw was begonnen in 1923. In die tijd waren de bossen in de omgeving militair oefen  terrein. Dat is nu nog steeds zo.  Maar er wordt niet zo heel veel geoefend, dus je kunt meestal het terrein wel op, het staat goed aangegeven. Maar in 1942 was er blijkbaar wel te weinig schietterrein en dus werden in opdracht van Hitler zowel het dorp als de kerk platgegooid. Het dorp vind je nauwelijks terug, maar de fundamenten van de kerk zijn onlangs weer uit gegraven en vanuit de lucht goed zichtbaar. Het lijkt nu vooral een plek waar je je hond kunt uitlaten, je moet echt uitkijken waar je loopt. Een keer per jaar wordt een open lucht mis gehouden aldaar. Voor een diashow: zie HIER
 
 

Voor meer achtergrondinformatie:

 

 

Zie hier voor de volledige pagina!

Lager – Friedhof Herbrum / Aschendorf

 

 
 
Friedhof Herbrum / Aschendorf
Hier ruhen 195 unbekannte tote aus den Strafgefangenenlagern
Börgermoor, Aschedorfermoor, Brual-Rhede, Walchum, Neusustrum und Esterwegen. Sie wurden in Aschendorfermoor nach einem geschtereden
evakuierungsmarch im apri 1945 zum grössten teil das Opfer von
massenerschiessungen durch den angeblichen ‘Hauptmann’ Herold. Fast ein
viertel kam duch bombardierungen und artelleriebeschuss von seiten der
vorrückenden Englischen Truppen ums leben.Nähere auskünfte erteilt die stadt Papenburg.

Voor meer foto’s zie HIER

 

 

Hunebedden Vrees

De titel van dit stuk kun je dubbel opvatten, dat wordt wel duidelijk. Het is mij al vaker opgevallen dat Nederlanders denken dat alleen in Drenthe Hunbedden staan. Dat klopt absoluut niet, want in Duitsland heb je er veel meer. Maar waarom weten die Nederlanders dat niet? Welnu: de Duitsers hebben ze verstopt! Een jaar geleden reed ik met een collega rond Thuine, op zoek naar Hunebedden. Ze waren onvindbaar, hoewel ik toch echt een kaart had waar ze op stonden!
Vandaag was ik op zoek in de ‘gemeinde Vrees’, voor de derde keer. We vonden de vorige keren niets, en nu ook niet. Geen bordjes, niks. We hebben de afgelopen maanden natuurlijk elders wel wat Hunebedden gevonden, maar alleen omdat we langs alle denkbare weggetjes reden. Mijn conclusie is dan ook dat Duitsers Hunebeddenvrees hebben, dat blijkt het duidelijkst in Vrees.