Categoriearchief: Geschiedenis

Geschiedenis van het ontstaan van het universum tot nu

Hostility

Enige tijd geleden ben ik begonnen in het boek van Buber “Ich und Du”. Taaie kost, vooral in het Duits. Toen zag ik deze film: ‘Hostiles’. Een door de oorlog getraumatiseerd Indianen opperhoofd en een beschadigde US Army officier. Opdracht van de president: ‘Begeleid deze man naar zijn eigen gebied’. Beiden hadden in de oorlogen vreselijke dingen gedaan, ze haten elkaar. Gedurende de reis maken ze een en ander mee, kijken elkaar in de ogen, spreken (zoals Buber het formuleert) het ‘Ich und Du’ woord uit en het begrip is daar. Het universum gezien door de ogen van de ander. Dat ondanks alle anderen die onderweg afgeknald worden. De boodschap is niet er minder om. De muziek die dit ondersteund is werkelijk geweldig, neem de tijd ervoor:

Wat is een volk? (2)

Ook in de theologie is de vraag naar de definitie van een volk een thema. In het Oude Testament lezen we de geschiedenis van de Joden. De Joden zijn Gods uitverkoren volk. Zij kregen de Wetten zoals in de eerste 5 boeken (Pentateuch) is beschreven. In het Nieuwe Testament komen we diezelfde Joden weer tegen, als uitverkoren volk. Wat we ook telkens tegenkomen is de uitdrukking ‘Werken der Wet’. Dat is altijd zò geïnterpreteerd dat de Joden dachten door goede werken het eeuwig leven te beërven. Hoewel dat eeuwige leven niet bij alle Joden even vanzelfsprekend was (Farizeeën vs Sadduceeën). Vooral Paulus wekt de indruk dat de Joden het doen om iets te verdienen. Een stroming in de theologie die dat anders ziet wordt ook wel omschreven als ‘New Perspective on Paul’ (NPP).
Dat anders zien heeft met de definitie van ‘volk’ te maken, om preciezer te zijn, met ‘Jood zijn’. Want wanneer ben je Jood? Als je de werken der wet doet. De Joden zijn al het uitverkoren volk, ze zouden niets hoeven doen. Maar Joden doen de Werken der Wet en de mannen zijn besneden. Dat is de definitie.
Paulus leert dat voor Niet-Joden het geloof in God volstaat. En dat heeft automatisch werken tot gevolg. Je verdient niets met werken, maar ze volgen uit je geloof.
Hoe simpel kan het zijn!

Zie ook ‘ThePaulPage’.

Wat is een volk?

Momenteel lees ik in het boek van Petran Kockelkoren: Ganesha in Silicon Valley-De macht van de mythe op het wereldtoneel. Hij schrijft over allerlei interessante zaken, maar wat ik er nu even uit wil halen is de vraag: wat is een volk? Dit komt aan de orde bij de bespreking van ‘volksverhuizing’ en ‘Indo-europeanen’.
Er zijn volgens de klassieke archeologie nogal wat volksverhuizingen geweest. Hoe kwam men op dit idee? Welnu: ‘De archeologie werd in de 19e eeuw als opkomende wetenschap voor het karretje gespannen van de nationalistische identiteitspolitiek (Kockelkoren, blz 183). Het was de tijd dat Europese staten, vooral Duitsland, werden gevormd. In de archeologie werden volken gedefinieerd aan de hand van het aardewerk dat ze na lieten. Als dat ineens veranderde moest dat komen doordat het volk verdreven was of opgegaan in in een ander volk. En zo kom je dan langzaam maar zeker in de volksverhuizingen terecht. Maar ging dan een heel, afgegrensd volk achter de koning of het leger aan? Of zou het kunnen zijn dat er gewoon een leukere manier van pottenbakken werd uitgevonden, of werd de regio ineens bestuurd door een elite die andere dingen wilde?
De Indo-Europeanen waren niet de meest vredelievende types, zij vonden ergens in de regio Zwarte Zee bij Armenië de strijdwagen uit. Ze kregen daardoor militair een grote voorsprong.
Belangrijk is om in het oog te houden dat Indo-Europees alleen taalkundig gedefinieerd kan worden. Stel je voor dat een klein groepje geweldenaars een grote groep boerenbevolking onder de duim houdt, dan is het denkbaar dat deze op den duur de taal van de bazen gaan overnemen, al of niet vrijwillig.
Een voorbeeld is de ondergang van de Minoïsche beschaving. De taal die daar ooit gesproken werd verdween in de loop der tijd en werd vervangen door de taal der overwinnaars. Enkele woorden bleven bestaan, waaronder het woord voor ‘pot’ en ‘pottenbakken’, dat soort dingen.
In recentere tijden hebben we daar wel meer voorbeelden van. In de provincie Groningen werd vroeger Fries gesproken, maar dat is zo tussen de 14e en 16e eeuw rap vervangen door het Saksisch, zonder volksverhuizing. En dat Saksisch, het ‘Gronings’ verdwijnt ook in een razend tempo en maakt plaats voor Nederlands, dat op haar beurt weer wordt vervangen door het Engels. Zijn Groningers nu een volk? Dat hangt van de definitie af. Als je een eigen leger hebt ben je een volk en wordt een dialect een taal.

Die Heimkehr

Zondag 5 januari 2020 was de tekst van de dag:

Lucas 2: En de engel zeide tot hen: Vreest niet, want, ziet, ik verkondig u grote blijdschap, die al den volke wezen zal; Namelijk dat u heden geboren is de Zaligmaker, welke is Christus, de Heere, in de stad Davids.

De Pfarrer gaf er een mooie draai aan. Of we ons wel konden voorstellen hoe het was om als volk iets geweldigs te horen. “Een voorbeeld: Wat vertelde Adenauer toen hij in 1955 terug kwam uit Moskou?” Het bleef stil. “De laatste 10.000 krijgsgevangenen komen naar huis!”
Herkenning, nu nog. Bekijk het onderstaande filmpje. Duurt het te lang: ga naar het laatste vierde deel.

De Duitsers hebben wel hun historische hoogtepunten, want er kwam nog een: “En wat dachten jullie van de Botschaft in Praag in 1989?” Ook dit was onmiskenbaar en voor iedereen invoelbaar een “Vreest niet, want, ziet, ik verkondig u grote blijdschap, die al den volke wezen zal...”. Ook voor mij, ik heb het allemaal voor het journaal gezien destijds, iedereen was er mee bezig. Heel bijzonder. Let op hoe Genscher (minister van Buitenlandse Zaken) de blijde boodschap vanaf het balkon brengt, hij kan de boodschap niet eens afmaken. Een heel bijzondere gebeurtenis, zie het filmpje hieronder.

Der Hauptmann von Muffrika

Deze zondag was ik in Esterwegen bij het Gedächtnis lager. In het kader van de ‘Friedensdekade’ werd in Esterwegen een documentaire getoond over Willi Herold, ‘der Henker vom Emsland’. Een andere aanleiding de recent uitgekomen film ‘Der Hauptmann’, zie de trailer hieronder.

Ik zag hem op Netflix. Het verhaal is dat deze 20-jarige zich voordoet als een majoor van de Luchtmacht en in Emslandlager 2 bij Aschendorf meer dan 100 gevangenen laat neerschieten. En daar laat hij het niet bij. In de film onstaat het beeld van een jongeman die door anderen gebruikt wordt om de vuile klusjes te doen. Kan waar zijn. Maar er was meer dan dat.20 jaar vòòr deze film is er een documentaire gemaakt: ‘Der Hauptmann von Muffrika’. Daar komt een heel ander beeld naar voren. Zie hieronder:

De film staat in 5 delen op YouTube. Maar om het in Kamp Esterwegen te bekijken is toch anders. Het was er erg vol, deze geschiedenis leeft blijkbaar wel. De maker van de film was er ook.

Vom Unfreien Willen

Op 15 juni 2017 behandelden wij op de Bibelgesprächsabend de discussie tussen Erasmus van Rotterdam en Luther over de vrije wil. Een samenvatting en vertaling van het uitgereikte document ZIE HIER.

Luther geeft toe dat er in de Bijbel duistere passages staan. Maar ‘Nadat het zegel is verbroken (Op 6:1)‘ wordt duidelijk dat Christus Zoon van God, mens is geworden, dat God 3-enig is en toch 1, dat Christus voor ons allen geleden heeft en voor eeuwig regeert. Maar haal Christus uit de Bijbel (‘Schrift’) en er blijft niets van over.

Volgens Erasmus zijn vragen over de vrije wil zinloos. Zoals: heeft God voorkennis betreffende het eeuwig heil, kunnen wij hier zelf aan bijdragen? Of overkomt het ons allemaal?

Luther ziet het echter als erg belangrijk. Het is noodzakelijk om iets te weten over de verhouding van de vrije wil tot Gods genade. Het is niet alleen ‘Notwendig’ maar ook heilzaam te weten dat God overal al kennis van heeft, de toekomst kent en naar die kennis handelt. Dit wetende blijft er niets van een vrije wil over. God bepaalt alles en Zijn wil is niet te veranderen. Rom 9: ‘Hij verstokt wie Hij wil’. En nog erger: ‘Velen zijn geroepen, weinig uitverkoren’.

Als dat zo is, zegt Erasmus, wie zal zijn leven dan nog willen beteren?

Niemand, zegt Luther,want niemand kan dat. Maar de vromen en uitverkorenen zullen door de Heilige Geest steeds beter worden, de rest zal onverbeterlijk te gronde gaan. Niemand zal geloven dat God van hem/haar houdt, alleen de uitverkorenen.

Lees verder

Katharina von Bora

De video hierboven is niet de film waarover ik schrijf, die staat (nog) niet op YouTube. Maar deze video geeft wel veel informatie. De besproken film is een tv film op ‘Das Erste’. Dit speelt eind 15e, begin 16e eeuw. Katharina wordt door haar vader, die haar onderhoud niet meer kan bekostigen, in het klooster gebracht, daar groeit ze op. Er zijn meer zusters daar, ook wel van haar eigen leeftijd, die er zo terecht zijn gekomen. Hun is het eeuwige leven geschonken. De dames hebben zo hun geheime verbinding met de buitenwereld en zo komt Katharina in contact met de geschriften van Martin Luther. De abdis moet daar niets van hebben. Na een korte briefwisseling met Luther besluit ze met een aantal andere zusters uit het klooster te ontsnappen. Dat lukt, ze gaan naar Wittenberg. Daar worden ze uitgejouwd, want nonnen die hun gelofte breken zijn niet populair. Waar alle nonnen blijven is niet duidelijk, maar Katharina en haari vriendin komen in een soort kindertehuis te werken, ze komt een paar maal in contact met Luther. De leidster van het huis vindt dat de dames moeten trouwen, dat is het enige goede voor hun. Ze trommelt een aantal jonge mannen die komen kijken en doen of ze een paard kopen, ze willen eerst de tanden zien. Katharina loopt gillend weg. Uiteindelijk wil ze met Martin Luther trouwen, dat gebeurt ook. Hoewel niet eenvoudig om dat geaccepteerd te krijgen, een non en een monnik die in schande leven?
Katharina heeft alles om een goede zakenvrouw en manager te zijn. Ze organiseert het enorme huis van Luther, zorgt dat hij er fatsoenlijk bijloopt, dat het huis een opleidingsinstituut wordt. Ze koopt land, organiseert zijn vergaderingen, redt haar eigen familie van de financiële ondergang. Zonder Katharina (Käthe) was Luther niets geweest. Ze hadden een goed huwelijk waarbij Käthe een positie had waar vele vrouwen uit deze tijd jaloers op zouden zijn. Maar ze was vrouw, toen Luther uiteindelijk overleed, erfde ze niets. Hoe dat ging wordt in de film niet genoemd. Een boeiend en interessant verhaal.

Emsland Archäologie Museum Meppen

Vandaag was het een regenachtige dag, een goed moment om het Emsland Archäologie Museum te bezoeken. Het museum staat in Meppen, vlak bij de plek waar het Ems-Hasekanaal (wordt niet meer gebruikt) in de Hase uitkomt. Tussen het kanaal en de Hase is een koppelsluis geplaatst. Het museum was tamelijk klein. Wat er stond was leuk en informatief. De Indianen tentoonstelling hebben we maar overgeslagen. We liepen naar de Hase naar de koppelsluis. Mooie oude sluis. Daarnaast was er voor de Kneipp liefhebbers een waterlooppad voor de blote voeten uitgezet. Het water daarvoor komt uit de Hase. Een volgende keer gaan we dat toch even doen.
Het beeld dat ik had van Meppen is toch wel bijgesteld. Leuk plekje!

Een Gelofte


Het aardige van wandelen is dat je soms volkomen onverwacht
‘juweeltjes’ tegenkomt. Dit kapelletje (‘Grotte’) is er zo één. Het
verhaal erbij is als volgt: omdat het huwelijk van mevr Anna Buß geb
Franzen kinderloos bleef, adopteerde ze in aug 1882 de op 12-2-1882
geboren Wenzeslaus Thieke, zoon van Johann en Thekla Thieke geb Buß,
Neudörpen.Tot groot verdriet van zijn adoptiefmoeder werd Wenzeslaus
Thieke in 1914 als soldaat in de Eerste Wereldoorlog opgeroepen. Vanuit
haar grote zorg legde ze een gelofte af aan de Moeder Gods: Als haar
adoptiefzoon uit de oorlog zou terugkeren, zou ze een ‘Grotte’ voor de
Moeder bouwen.

Het gebed werd verhoord: de adoptiefzoon kwam terug
uit de oorlog. En dus werd in 1919 de ‘Grotte’ door Wilhelm Kruth,
Marktstraße, gebouwd. Het ongeveer 1 meter grote beeld van de Moeder
Gods werd in Trier gemaakt en per trein naar Dörpen vervoerd. In
aanwezigheid van familie, buren en bekenden werd het beeld geplaatst en
ingezegend. Daarna werd het nog wat verplaatst geloof ik, het staat nu
in het plantsoen van Dörpen.
Degenen die het bordje dat erbij staat wil lezen, moet het zelf schoonpoetsen.

Wassermühle Bruneforth

Wassermühle Bruneforth

Deze watermolen staat bij Stavern, het riviertje is de Nordradde. In 1545 wordt de molen al genoemd. In 1886 werd hij omgebouwd tot houtzaagmolen. In de 21e eeuw bleek hij toch wel aan een opknapbeurt toe: in 2010 was dat klaar, het resultaat mag er zijn. Als je op de Emsland Selfie steen gaat staan, kun je deze mooie foto maken, eventueel met jezelf erbij natuurlijk…

Gereconstrueerd Hunebed

In een eerder bericht vermelde ik al dat het vaak erg lastig is om in Duitsland hunebedden te vinden. Ik heb al jaren een Garmin GPS apparaatje, maar blijkbaar nog nooit goed gebruikt. Want: op ‘Stonepages.de’ vind je niet alleen alle informatie over hunebedden, maar de coördinaten worden erbij gegeven. Die kun je invoeren in je GPS en zie, je krijgt een keurige route gepresenteerd. Vandaag hebben we dus een paar mooie exemplaren gevonden. De mooiste was toch wel het gereconstrueerde graf. Ziet er mooi uit, ik stel me voor dat hij oorspronkelijk wel wat dieper was, je kunt er slechts op je knieën in. En wat ik me nooit gerealiseerd had: echt waterdicht zijn ze ook niet. Of zou dat alleen maar door de amateur hunebedbouwers uit de vorige eeuw komen?

Aanvulling 25-12-2017: Stonepages is al langere tijd uit de lucht 🙁

Antoniuskirche Wahn

Bij het dorpje Wahn stond een kerk, de Antoniuskerk. De bouw was begonnen in 1923. In die tijd waren de bossen in de omgeving militair oefen  terrein. Dat is nu nog steeds zo.  Maar er wordt niet zo heel veel geoefend, dus je kunt meestal het terrein wel op, het staat goed aangegeven. Maar in 1942 was er blijkbaar wel te weinig schietterrein en dus werden in opdracht van Hitler zowel het dorp als de kerk platgegooid. Het dorp vind je nauwelijks terug, maar de fundamenten van de kerk zijn onlangs weer uit gegraven en vanuit de lucht goed zichtbaar. Het lijkt nu vooral een plek waar je je hond kunt uitlaten, je moet echt uitkijken waar je loopt. Een keer per jaar wordt een open lucht mis gehouden aldaar. Voor een diashow: zie HIER
 

Voor meer achtergrondinformatie:

Zie hier voor de volledige pagina!

De Upstalboom

Grabhügel und Versammlungsplatz im Mittelalter.

‘Eala frya Fresena!’

Zo begroetten de afgezanten van de zeven Friese Seelanden elkaar meer dan 800 jaar geleden. De Upstalsboom is een oude Thing of ding plaats. het is een buitenplaats waar mensen hebben vergaderd, politiek hebben bedreven en waar recht is gesproken.
De Upstals-boom is het toonbeeld van ‘Friese vrijheid’. De bijeenkomsten bij de Upstalsboom dienden om de innerlijke rust te bewaren en een onafhankelijk ‘Fries buitenlands beleid’ te vormen. Friesland bestond in die tijd uit meerdere autonome gebieden die zich hadden verenigd in de Landfriedensbund. Het strekte zich uit van het huidige IJsselmeer tot de Weser. Elke nationale gemeente stuurde twee afgevaardigden naar de bijeenkomst – die elke dinsdag na Pinksteren plaatsvond.
Bijzonder aan “Friese Vrijheid” was dat de Friezen niet afhankelijk waren van een “landheer”, maar hun vertegenwoordiger kozen op basis van een coöperatieve grondwet. De enige erkende heer was (sinds Karel de Grote) de koning. Friezen van de Upstalsboom hadden hun vrijheid al in de 11e eeuw vastgelegd in de “Zeventien rechtplaatsen” en de “Vierentwintig Landsrechten”. In 1323 werden de “Leges Upstalsbomicae” (wetten van de Upstals-boom) aangenomen. Het feit dat men hier op een vroeg-middeleeuwse grafheuvel bijeenkwam, duidt op een lange traditie van deze plaats als ontmoetingsplaats, en hoewel vermoed wordt dat de eerste ontmoetingen bij de Upstalsboom plaatsvonden in de 12e eeuw of zelfs eerder, zijn de bijeenkomsten van 1216 en 1231 slechts gedocumenteerd. Het zegel waarmee contracten zijn gecertificeerd is behouden gebleven. Twee van deze “‘Totius Frisiae-zegels” bevinden zich in Bremen en de derde in het Nationaal Archief in Parijs. Het dateert uit 1338 en bezegelde een contract met koning Filips VI. van Frankrijk.
De stenen piramide is in 1833 door het Oost-Friese landschap gemaakt ter nagedachtenis aan deze oude Friese Ontmoetingsplaats gebouwd.
Op het hoogste punt van de zandrug, die zich hier uitstrekt ten oosten van de Ehe (Aa) die ooit in de Eems bij Emden stroomde, zijn bij de voorbereidende werkzaamheden voor de bouw van dit monument in 1815, de bouw van de huidige piramide in 1833 en archeologische studies rond 1990 werden er kleipotten gevonden die alleen uit vroegmiddeleeuwse graven kunnen komen. Een Rijnlands importschip en een rijkelijk gesmeed en rijk versierd zwaard zijn schatten die vermoedelijk wijzen op ten minste twee graven van hooggeplaatste persoonlijkheden die rond 800 op een heuvel dateren. Op basis van de vondsten kan worden uitgegaan van de vestiging en het beheer van de zandrug sinds de vroege middeleeuwen.

Upstalsboom

Auf der höchsten Stell des Sandrückens, der sich hier östlich der einst bei Emden in die Ems mündenden Ehe (Aa) erstreckt, sind bei Vorarbeiten für den Bau eines geplanten Denkmals 1815, bei den Bauarbeiten der heutigen Pyramide 1833 und bei archäologischen Untersuchungen um 1990 Metallgeräte und Tongefässe gefunden worden, die nur aus frühmittelalterlichen Gräbern stammen können. Ein rheinisches lmportgefäss sowie ein aufwendig geschmiedetes und reichhaltig verziertes Schwert sind Kostbarkeiten, die auf mindestens zwei, um 800 datierte Gräber sozial hochrangiger Persönlichkeiten vermutlich in einem Hügel hinweisen. Auf Grund der Funde ist eine Besiedlung und Bewirtschaftung des Sandrückens seit dem frühen Mittelalter anzunehmen.

Lees verder

Upstalboom, Grabhügel und Versammlungsplatz im Mittelalter.

Auf der höchsten Stelle des Sandrückens, der sich hier östlich der einst bei Emden in die Ems mündenden Ehe (Aa) erstreckt, sind bei Vorarbeiten für den Bau eines geplanten Denkmals 1815, bei den Bauarbeiten der heutigen Pyramide 1833 und bei archäologischen Untersuchungen um 1990 Metallgeräte und Tongefässe gefunden worden, die nur aus frühmittelalterlichen Gräbern stammen können. Ein rheinisches lmportgefäss sowie ein aufwendig geschmiedetes und reichhaltig verziertes Schwert sind Kostbarkeiten, die auf mindestens zwei, um 800 datierte Gräber sozial hochrangiger Persönlichkeiten vermutlich in einem Hügel hinweisen. Auf Grund der Funde ist eine Besiedlung und Bewirtschaftung des Sandrückens seit dem frühen Mittelalter anzunehmen.
Mit Upstalsboom wurde im Mittelalter ein Pfahl oder Mal aus Holz (Boom) in einem für eine Versammlung von Menschen oder Vieh eingefriedigtem Stück Landes (upstal) bezeichnet. Nach der Überlieferung des 16. jahrhunderts befand sich an dieser Stelle derjenige Upstalsboom, bei oder vor dem sich im Bedarfsfall Abgesandte der freien Frieslande zwischen Lauwers bzw. Zuidersee (NL) und Unterweser, die im Mittelalter einen Bund der sog. Sieben Seelande bildeten, in der Regel am Dienstag nach Pfingsten versammelten, um gemeinsam für die Verteidigung der Freiheit und Bewahrung des Friedens zu sorgen. Dieser Bund trat erstmals Mitte des 12. Jahrhunderts und zum letzten Mal 1361 in Erscheinung. Der Upstalsboom wurde auch über das Mittelalter hinaus zum Symbol der Friesischen Freiheit und Einheit.
Voor een uitgebreider foto verslag, zie HIER.

Hannekemaaiers en Hollandgängerei

 Afgelopen zondag reden we door Lorup en zagen de hiernaast weergegeven beelden. Erg representatief voor een lange periode van grote armoede in deze regio. Er was hier geen droog brood te verdienen en veel mannen (echtgenoten, vaders) vertrokken als seizoensarbeider naar
‘Holland’. En velen trokken nog verder, naar Amerika. Op de seizoensarbeiders kom ik later nog eens terug. De beelden geven wel heel mooi weer hoe het vroeger was. Armoede.

 

 

Tag der Deutsche Einheit!

Op zaterdag 3 oktober werd de ‘Wiedervereinigung’ gevierd. In het hele
land waren de winkels dicht, in Nederland deden de winkels langs de
grens goede zaken. De krant ‘Bild’ had een sonderausgabe waarin ze het volgende publiceerden: ‘25 schlagzeilen auf die BILD sich in den nächsten 25 jahre freut‘! Behalve het nieuws dat Kim Kardassian ingeklemd raakt in de Brandenburger Tor, zijn deze toch ook wel leuk:

Hermann Abels

Dit is Hermann Abels. Ik heb hem gefotografeerd in een positie van achterstallig onderhoud. Hij was wel iemand. Hij heeft diverse historische studies gedaan, onder andere naar de christianisering van het Emsland en de oorsprong van de plaatsnamen in de regio. Hoewel geboren in Emsland heeft hij een groot deel van zijn leven doorgebracht in Paderborn. Voor details zie HIER.