Categoriearchief: Religie

Vom Unfreien Willen …

Op 15 juni 2017 behandelden wij op de Bibelgesprächsabend de discussie tussen Erasmus van Rotterdam en Luther over de vrije wil. Een samenvatting en vertaling van het uitgereikte document ZIE HIER.

Luther geeft toe dat er in de Bijbel duistere passages staan. Maar ‘Nadat het zegel is verbroken (Op 6:1)‘ wordt duidelijk dat Christus Zoon van God, mens is geworden, dat God 3-enig is en toch 1, dat Christus voor ons allen geleden heeft en voor eeuwig regeert. Maar haal Christus uit de Bijbel (‘Schrift’) en er blijft niets van over.

Volgens Erasmus (De libero arbitrio diatribe sive collatio) zijn vragen over de vrije wil zinloos. Zoals: heeft God voorkennis betreffende het eeuwig heil, kunnen wij hier zelf aan bijdragen? Of overkomt het ons allemaal?

Luther ziet het echter als erg belangrijk. Het is noodzakelijk om iets te weten over de verhouding van de vrije wil tot Gods genade. Het is niet alleen ‘Notwendig’ maar ook heilzaam te weten dat God overal al kennis van heeft, de toekomst kent en naar die kennis handelt. Dit wetende blijft er niets van een vrije wil over. God bepaalt alles en Zijn wil is niet te veranderen. Rom 9: ‘Hij verstokt wie Hij wil’. En nog erger: ‘Velen zijn geroepen, weinig uitverkoren’.

Als dat zo is, zegt Erasmus, wie zal zijn leven dan nog willen beteren?

Niemand, zegt Luther, want niemand kan dat. Maar de vromen en uitverkorenen zullen door de Heilige Geest steeds beter worden, de rest zal onverbeterlijk te gronde gaan. Niemand zal geloven dat God van hem/haar houdt, alleen de uitverkorenen.

Lees verder

Einladende kirche

 

De deur

Ich bin die Tür; wer durch mich hineingeht, wird gerettet werden (Bonifatiuskerk Weheden Hoorn)

Zo 1x per maand ga ik naar de ‘Bibelgesprächsabend’ van de Lutherische Kirche in Dörpen-Aschendorf. Meestal zijn dat wel inspirerende avonden met helaas (of gelukkig?) een minimaal aantal bezoekers. De vraagstelling van vorige keer, die nu vervolgd wordt, is: ‘Wie werden wir ein einladende Kirche’.  Ik vind dat een spannende vraag, want:

  1. Wie zijn ‘wij’?
  2. Wat is een Kirche?
  3. Waarom moeten we mensen uitnodigen?
  4. Wat willen ze dan?
  5. Wat willen wij?

En zo zijn er nog veel meer vragen. Ik denk dat het niet zinvol is dat een kerk zich volledig aanpast aan de waan van de dag om maar klantjes te winnen. Het meest belangrijk is om authentiek te blijven.

‘Wij’ zijn christenen in de meest brede zin. We kunnen het ons niet permitteren om onderling strijd te leveren. Ik ervaar dat in het Emsland ook niet, de samenwerking tussen de katholieke en Lutherische kirche is voorbeeldig. Jammer dat dat niet overal zo kan . We spreken hierover een volgende keer verder, maar de belangrijkste boodschap lijkt toch wel: wees jezelf als christen en heb respect voor je naaste. Wees een kerk waar anderen graag bij willen horen.

Discussie avond ‘Heilige Geest’

Deze donderdag avond spraken we met een paar mensen over de Heilige Geest. Wat doet de HG in mijn leven. Een lastige vraag, ik maak dat onderscheid in de Drie-eenheid eigenlijk nooit, ik ben een echte monotheïst. De triniteit is een lastig iets, naar mijn idee het best weer te geven als de drie werkzame krachten van God. Hij heeft er oneindig veel, maar deze worden benoemd door de Kerk. De Joden hebben daarom in principe geen probleem met de Triniteit (Lapide-Is dat niet de zoon van Jozef?).
Maar als je het toespitst, dan is de HG, in het Aramees en Hebreeuws de ‘Ruach’. De kracht die aanzet tot beweging, bekering, vindingrijkheid, motivatie en vooral: etcetera.
Al discussierend kwamen we terecht bij de Rooms Katholieke Kerk. Vòòr het het Tweede Vaticaans Concilie was de RK kerk inderdaad een verstard iets. We spraken over de biecht, hoe mensen vroeger moesten biechten en op den duur maar zonden gingen verzinnen. Ik heb dat nooit herkend in mijn eigen katholieke jaren, die ik als rijk en mooi heb ervaren. Jammer dat ik toen te veel werk naar me toe heb laten komen ….
Maar goed, ik heb in mijn initiatietijd wel gebiecht en dat is een indrukwekkende ervaring, helemaal als je recht voor de priester zit, zonder luikje. Zo zie je maar weer dat we allemaal zo onze stereotiepe ideeën hebben over andersgelovigen. Het ‘Ware Kerk’ idee blijkt niet alleen iets voor Vrijgemaakten te zijn. Een beetje humor en begrip kan geen kwaad. Zo had ik vandaag met een collega die Moslim is, een gesprek hoe je verschillende soorten moslims kunt onderscheiden aan de vorm van hun baard.

Glaubensbekenntnis

Ich glaube, dass wir Gott auf unterschiedliche Weise erfahren können:
Ich glaube an Gott in der natur als schöpferische Kraft des Lebens und der lebendigen Vielfalt.
Ich glaube an Gott in Menschen, die von Liebe und Gerechtigkeit erfüllt sind – in Menschen wie Jesus, die dem Weg des Lebens bis in den Tod treu bleiben.
Ich glaube an Gottt als unsichtbare Geisteskraft in uns, als Energie der Liebe, als mutmachende Kraft zur Veränderung und Erneuerung der Welt. In der Gemeinschaft mit anderen Gläubigen erfahren wir seine lebendige Gegenwart. Diese Gotteserfahrungen geben uns Hoffnung über den Tod hinaus. Amen.

Deze geloofsbelijdenis werd uitgedeeld door de emerituspfarrer, afgelopen zondag. Vanuit het landelijk kerkbestuur is hij verplicht om de Apostolische geloofsbelijdenis te lezen, dat deed hij ook, maar het leek hem nuttig om ook deze te lezen. Ik ken niet de herkomst, heeft hij die zelf gemaakt of heeft hij hem ook geleend? Hoe dan ook, deze vorm van christendom spreekt mij wel aan. De preek ging aansluitend over ‘Het Koninkrijk der Hemelen’, dat de Pfarrer omschreef als ‘Leben im Sinne Gottes’. Wàt een mooie uitdrukking. Je ziet dat inderdaad helemaal terug in deze Bekenntnis.

En dan de ‘unsichtbare Geisteskraft in uns’: De Jezuïeten hanteren het gebed zoals Ignatius van Loyola dat heeft beschreven (zie hiervoor www.gewijderuimte.org voor dagelijkse toepassing). God is in alles en overal werkzaam. Bemerk ik dat of heb ik het te druk? Stel je voor dat God mij iets duidelijk wil maken, zou ik dat merken?
God als ‘Schöpferische Kraft’.

Ik krijg steeds meer het gevoel dat in de moderne wetenschap meer spiritualiteit te vinden is dan in de Kerken (of de Islam). Daar gaat het om allerlei concreet aanwijsbare figuren die allemaal dit of dat doen en vaak ook wonderen doen, allemaal in de naam van God, maar het lijkt vaak op een vorm van toveren. Ik wil daar later nog eens op terug komen.

Een axioma

Eerste foto ooit van de omtrek van een zwart gat.

Hoe het universum ontstond weet ik niet. Of er daarvoor of tijdens ook tijd was,  weet ik ook niet. Ik blijf graag op de hoogte, dus ik heb allerlei theorieën voorbij zien komen. De Big Bang, tegenwoordig het uitgangspunt. Of daar tijd bij speelde of niet weet ik ook niet. Dus, of er een daarvoor of daarna was weet ik ook niet. En dan de relatie tot God. Is God mee geschapen met het Universum,anders gezegd, is Het een Universum God? Maar als er meerdere universa zijn, is Het dan een PanUniversum God?

Ik weet het niet, een Universum God lijkt mij machtig genoeg. Maar dat er een God is, is ook niet te bewijzen. Daar zijn vroeger wel pogingen gedaan, maar die waren niet allemaal even overtuigend. We moeten het dus hebben van een aanname, een AXIOMA.

Een  axioma is een niet bewezen maar als grondslag aanvaarde bewering. Om eens een axioma te noemen: nul is een natuurlijk getal, elk natuurlijk getal heeft een opvolger, zelf is nul niet de opvolger van enig natuurlijk getal.  Zo is God ook een axioma: God is diegene die niet geschapen is. Wat God precies is zullen we nooit weten, God is ver buiten ons begrip. Maar we kunnen Het wel ervaren!

Vom Unfreien Willen

Op 15 juni 2017 behandelden wij op de Bibelgesprächsabend de discussie tussen Erasmus van Rotterdam en Luther over de vrije wil. Een samenvatting en vertaling van het uitgereikte document ZIE HIER.

Luther geeft toe dat er in de Bijbel duistere passages staan. Maar ‘Nadat het zegel is verbroken (Op 6:1)‘ wordt duidelijk dat Christus Zoon van God, mens is geworden, dat God 3-enig is en toch 1, dat Christus voor ons allen geleden heeft en voor eeuwig regeert. Maar haal Christus uit de Bijbel (‘Schrift’) en er blijft niets van over.

Volgens Erasmus zijn vragen over de vrije wil zinloos. Zoals: heeft God voorkennis betreffende het eeuwig heil, kunnen wij hier zelf aan bijdragen? Of overkomt het ons allemaal?

Luther ziet het echter als erg belangrijk. Het is noodzakelijk om iets te weten over de verhouding van de vrije wil tot Gods genade. Het is niet alleen ‘Notwendig’ maar ook heilzaam te weten dat God overal al kennis van heeft, de toekomst kent en naar die kennis handelt. Dit wetende blijft er niets van een vrije wil over. God bepaalt alles en Zijn wil is niet te veranderen. Rom 9: ‘Hij verstokt wie Hij wil’. En nog erger: ‘Velen zijn geroepen, weinig uitverkoren’.

Als dat zo is, zegt Erasmus, wie zal zijn leven dan nog willen beteren?

Niemand, zegt Luther,want niemand kan dat. Maar de vromen en uitverkorenen zullen door de Heilige Geest steeds beter worden, de rest zal onverbeterlijk te gronde gaan. Niemand zal geloven dat God van hem/haar houdt, alleen de uitverkorenen.

Lees verder

Dag van het Jodendom

Vandaag was ik bij een bijeenkomst in de synagoge van Groningen. Het was de ‘Dag van het Jodendom’, georganiseerd door de RK kerk en de Joodse gemeenschap. Thema was ‘vreemdeling’. De eerste spreker was Tamarah Benima, een vrouwelijke rabbijn van de liberale joodse gemeenschap. Volgens haar bestaat er geen Joods-Christelijke cultuur. Het is onderling altijd gedoe geweest. Pogroms en vernietiging, dat zijn wel de trefwoorden. Zonder Christendom geen Jodenvervolging. De toon is wel gezet. Nu is het inderdaad zo, dat de anti-joodse sentimenten die in het christelijke Europa heel lang aanwezig waren, een voedingsbodem waren voor wat de nazi’s uiteindelijk uitvoerden. Bij twijfel lees Luthers commentaren over de Joden. Niet mals. Zelfs vlak voor zijn dood kregen ze nog een veeg uit de pan. Maar het gaat nu wat beter, daarom staat mevrouw Benima hier nu ook. Op dit moment lees ik echter een boek ‘ Niet In De Hemel’ geschreven door een Joodse man, die zeer nadrukkelijk het tegendeel beweert. Het Jodendom zou op veel terreinen de westerse maatschappij beïnvloed hebben. Het zal wel weer een zaak van definities en begrippen zijn. Als voorbeeld wordt o.a. genoemd dat nergens in de Bijbel de zon als god wordt gezien, maar wel als een geschapen iets. Dat maakt dat je er vrijelijk over na kunt denken en de zon bestuderen. Dat gold dan voor vrijwel alle andere geschapen zaken en daardoor is het ‘Westen’ wat het nu is.

Glaubensbekenntnis

Ich glaube, dass wir Gott auf unterschiedliche Weise erfahren können:
Ich glaube an Gott in der natur als schöpferische Kraft des Lebens und der lebendigen Vielfalt.
Ich glaube an Gott in Menschen, die von Liebe und Gerechtigkeit erfüllt sind – in Menschen wie Jesus, die dem Weg des Lebens bis in den Tod treu bleiben.
Ich glaube an Gottt als unsichtbare Geisteskraft in uns, als Energie der Liebe, als mutmachende Kraft zur Veränderung und Erneuerung der Welt. In der Gemeinschaft mit anderen Gläubigen erfahren wir seine lebendige Gegenwart. Diese Gotteserfahrungen geben uns Hoffnung über den Tod hinaus. Amen.

Deze geloofsbelijdenis werd uitgedeeld door de emerituspfarrer, afgelopen zondag. Vanuit het landelijk kerkbestuur is hij verplicht om de Apostolische geloofsbelijdenis te lezen, dat deed hij ook, maar het leek hem nuttig om ook deze te lezen. Ik ken niet de herkomst, heeft hij die zelf gemaakt of heeft hij hem ook geleend? Hoe dan ook, deze vorm van christendom spreekt mij wel aan. De preek ging aansluitend over ‘Het Koninkrijk der Hemelen’, dat de Pfarrer omschreef als ‘Leben im Sinne Gottes’. Wàt een mooie uitdrukking. Je ziet dat inderdaad helemaal terug in deze Bekenntnis.

En dan de ‘unsichtbare Geisteskraft in uns’: De Jezuïeten hanteren het gebed zoals Ignatius van Loyola dat heeft beschreven (zie hiervoor www.gewijderuimte.org voor dagelijkse toepassing). God is in alles en overal werkzaam. Bemerk ik dat of heb ik het te druk? Stel je voor dat God mij iets duidelijk wil maken, zou ik dat merken?
God als ‘Schöpferische Kraft’.

Ik krijg steeds meer het gevoel dat in de moderne wetenschap meer spiritualiteit te vinden is dan in de Kerken (of de Islam). Daar gaat het om allerlei concreet aanwijsbare figuren die allemaal dit of dat doen en vaak ook wonderen doen, allemaal in de naam van God, maar het lijkt vaak op een vorm van toveren. Ik wil daar later nog eens op terug komen.

Katharina von Bora

De video hierboven is niet de film waarover ik schrijf, die staat (nog) niet op YouTube. Maar deze video geeft wel veel informatie. De besproken film is een tv film op ‘Das Erste’. Dit speelt eind 15e, begin 16e eeuw. Katharina wordt door haar vader, die haar onderhoud niet meer kan bekostigen, in het klooster gebracht, daar groeit ze op. Er zijn meer zusters daar, ook wel van haar eigen leeftijd, die er zo terecht zijn gekomen. Hun is het eeuwige leven geschonken. De dames hebben zo hun geheime verbinding met de buitenwereld en zo komt Katharina in contact met de geschriften van Martin Luther. De abdis moet daar niets van hebben. Na een korte briefwisseling met Luther besluit ze met een aantal andere zusters uit het klooster te ontsnappen. Dat lukt, ze gaan naar Wittenberg. Daar worden ze uitgejouwd, want nonnen die hun gelofte breken zijn niet populair. Waar alle nonnen blijven is niet duidelijk, maar Katharina en haari vriendin komen in een soort kindertehuis te werken, ze komt een paar maal in contact met Luther. De leidster van het huis vindt dat de dames moeten trouwen, dat is het enige goede voor hun. Ze trommelt een aantal jonge mannen die komen kijken en doen of ze een paard kopen, ze willen eerst de tanden zien. Katharina loopt gillend weg. Uiteindelijk wil ze met Martin Luther trouwen, dat gebeurt ook. Hoewel niet eenvoudig om dat geaccepteerd te krijgen, een non en een monnik die in schande leven?
Katharina heeft alles om een goede zakenvrouw en manager te zijn. Ze organiseert het enorme huis van Luther, zorgt dat hij er fatsoenlijk bijloopt, dat het huis een opleidingsinstituut wordt. Ze koopt land, organiseert zijn vergaderingen, redt haar eigen familie van de financiële ondergang. Zonder Katharina (Käthe) was Luther niets geweest. Ze hadden een goed huwelijk waarbij Käthe een positie had waar vele vrouwen uit deze tijd jaloers op zouden zijn. Maar ze was vrouw, toen Luther uiteindelijk overleed, erfde ze niets. Hoe dat ging wordt in de film niet genoemd. Een boeiend en interessant verhaal.

Austretung

Zoals al eerder vermeld, uittreding uit een kerkgemeenschap (mits RK of Evangelisch) is een gemeentelijke aangelegenheid. Je moet je vervoegen bij het Standesamt. In mijn geval zat daar een ietwat stugge mevrouw (die overigens vlot ontdooide en best gezellig bleek). Dat Standesamt lijkt geen toegang te hebben tot het bevolkingsregister, alles werd bevraagd of kwam vanaf mijn paspoort. Waar ik gedoopt was, of ik getrouwd was etc. Best wel onwennig voor een gemeentehuis. In het kantoortje hing ook een crucifix, elders in het gemeentehuis ook. In Nederlandse situatie ondenkbaar, hoewel in NL al gewoon is om ambtenaren met hoofddoekje te treffen. Met kruis is verboden (dhimmitude?). Maar goed, in het totaal worden 5 formulieren geprint: 1 voor jezelf (niet weggeven!), 1 voor de parochie, 1 voor de kirchensteuer en dan nog wat. En dan: de rekening: EU 25,00!

Bezint eer ge u bekeert! Hoewel: intrede is gratis!

Evangelisch Lutherische Kirche

Sinds enige weken bezoek ik des Zondags de Evangelisch Lutherische Kirche in Dörpen. Over de kerkelijke organisatie in dit land zal ik binnenkort meer bloggen. Vandaag, na de Abendmalsfeierung was er een koffie tafel. Ik ben daar aangeschoven en had een leuk gesprek met een aantal aanwezigen. Heel belangrijk: je Duits gaat binnen een uur naar een ander niveau. Erg leuk. Het Katholieke is -in ieder geval in Heede, waar ik parochielid ben- wat moeilijker toegankelijk. In Nederland (Groningen, Drenthe en Friesland) is de RK organisatie toch wat losser. Ik ben blijkbaar meer protestant dan ik zelf dacht. Wat heel mooi is hier: de Oecomene staat hier HOOG op de agenda. In Dörpen in ieder geval organiseren Katholieken en Evangelischen tamelijk veel samen. Deze zondag was er een Katholische dame die uit het Evangelie las. Heel bijzonder.
Voor de duidelijkheid: het begrip ‘Evangelisch’ heeft hier een andere lading dan in Nederland. Daar is het min of meer ‘Pinkstergemeente-achtig’. Hier staat het meer voor ‘Protestant’.

Zie aschendorf-doerpen.wir-e.de/

Het geloof der ongelovigen (Woran glaubt der Mensch?) – Der Spiegel 2013, nr 52

In dit hoofdartikel van ‘Der Spiegel’ wordt gesteld dat de mens van nature geneigd is tot bijgeloof en magisch denken. Hij heeft angst en ontzag voor hogere machten. En de reguliere kerken en moskeeën doen daar niet zo in mee. De rituelen daar raken de mensen ook niet zo, de meeste mensen ervaren de rituelen als abstract. Ik hoorde ooit een priester eens uitleggen waarom bepaalde onderdelen van de liturgie exact op deze wijze uitgevoerd moesten worden. Het was vooral ook belangrijk dat de mensen daardoor zouden begrijpen dat… Maar ze begrepen het niet en vonden de foute manier mooier. Veel rituelen zijn best mooi, maar meestal omdat het nu eenmaal zo gaat.
Ondanks het gegeven dat de kerken leeglopen, lijkt het basis volksgeloof niet echt te verminderen. Ook een niet kerkelijk mens moet toch eerst even slikken als iemand op straat hem vraagt om zijn ziel aan de duivel (waar hij niet in gelooft) te verkopen voor 50 euro. We zijn minder verlicht dan we denken, in ieder mens leeft nog iets van de oertijdangst. Deze magische wereld is niet aangetast door kerkelijke leringen. Die zijn te complex en hebben geen praktische toepassing. De kerk en haar schapen zijn vreemden voor elkaar!
Volgens ‘Der Spiegel’ is het oergeloof vrijwel niet door de kerken beïnvloed en bestaat er een sterke neiging tot ‘übersinnlich denken’. Er worden een aantal voorbeelden genoemd.
-90% van de mensen denkt te voelen dat iemand in hun nek staart.
-Een foto van je trouwring, of van opa en oma verscheur je niet zomaar
-Uit een onderzoek blijkt dat ook zg atheïsten er voor terugdeinzen om aktief en luid God te lasteren. Ook als ze het wel doen, is aan de elektrische huidweerstand meetbaar dat het niet helemaal lekker voelt.
Volgens ‘Der Spiegel’ zit het magisch denken ook in de angst voor genetische manipulatie, kleding van popsterren en de enorme prijzen die betaald worden voor originele kunstwerken [1].
Het dalende kerkbezoek heeft geen invloed op het geloof in wonderen (50% van de West Duitsers gelooft in wonderen, 38% in engelen en 52% gelooft dat er ‘iets goddelijks’ bestaat). Zowel in de Middeleeuwen als tegenwoordig is de kerkelijke leer te complex. De katholieke kerk heeft dan tenminste nog leuke dingen, zoals mooie kerken, rituele en processies, kluizenaars etc.
Er wordt een experiment besproken, uitgevoerd door ene Bruce Wood waarbij mensen werd gevraagd om foto’s van dierbaren te verscheuren (niet de originelen). Dat ging niet van harte (Voodoo / mana principe).
Verder was er een doosje waarover een bezwering werd uitgesproken nadat er een plastic pasje is was gelegd, daarna was het pasje ernstig beschadigd. En hoewel iedereen snapt dat het een truc is, waren de meeste studenten terughoudend met het inleggen van hun hand.
Het lijkt erop dat in dit soort experimenten geen duidelijk verschil bestaat tussen gelovigen en ongelovigen. Ook atheïsme is een vorm van religie die haar aanhangers overvraagd. Lees verder

Carnaval in de grensstreek

Dit was toch een duidelijk grensstreek fenomeen. Je moet er van houden (wij doen dat niet). Maar op weg naar het klooster in Thuine namen we de route via Ter Apel. En ja, daar barstte zojuist het carnaval los. Aardig was wel dat er evenveel Duitse als Nederlandse wagens meereden. Duidelijk een grensstreek gebeuren!

De spiegel

God sprak: ‘Omdat jullie mij in vele vormen hebben gezien,
betekent dat nog niet dat er vele goden zijn.
Ik ben altijd dezelfde: de Heer uw God.’
Rabbi Levi verklaarde: ‘God verschijnt ons als in een spiegel
waarin vele gezichten kunnen worden weerspiegeld.
Als duizend mensen in de spiegel kijken, zien ze telkens
iets anders en toch zien ze allemaal zichzelf.
Als God tot ons spreekt, spreekt hij anders voor elk van ons.
Joods verhaal in:
—K. Janssen, R. Jonkers, P. Baekelmans, Wereldwijd. Verhalen van overal. 2012—