Categoriearchief: Religie

Religieus, filosofisch of vanuit de patatkraam

Van Nicea tot Bonifatius – François Roget

Dit boek kocht ik in 1991 bij ‘De Slegte’, het heeft dus 30 jaar ongelezen in mijn kast gestaan. Het boek is uit 1863 en is een bundeling van artikelen die in 1842 – 1844 in Genève als tijdschriftartikelen zijn verschenen. De schrijver betoogt dat de vroege kerk zich vanaf den beginne meer vereenzelvigde met de keizer dan met de republiek. Hij stelt  dat senaat georiënteerde keizers ook meer geneigd waren christenen te vervolgen. Hij maakt onderscheid tussen de kerk en het christendom. De kerk, die meer naar de heidenen had moeten gaan, zocht teveel de connectie met de keizers. Constantijn  werd christen uit puur pragmatische overwegingen en vanuit zijn functie als Pontifex Maximus. Hij eiste de macht op over de kerk, die zich dat liet welgevallen. Een aantal bisschoppen zag het gevaar wel. De christenen legden hem niets in de weg.

Constantijn  wilde in de kwestie ‘Arius’ wel advies van het concilies, maar uiteindelijk gaf hij zelf aan presbyter Arius en bisschop Alexander het bevelende zaak op te lossen. Het was in Constantijns belang dat er twist bleef. Verdeel en heers. De zoon van Constantijn was een Ariaan.

Toen Julianus keizer werd was de paniek groot. Na zijn dood werd er ordinair op hem gescholden, o.a. door bisschop Gregorius. Hij vervolgde de kerk echter niet, maakte alleen een einde aan hun voorrechten. Vanwaar dan die woede en het gescheld?

Constantijn en zijn opvolgers lieten zich nog steeds met hun heidense titels aanspreken en werden ook vergoddelijkt.

Het boek is zeer gedetailleerd. De essentie is dat het een enorme fout was om de politiek de macht over de kerk te geven. Het gevolg was de groeiende machtspositie van de kerkelijke leiders, die zich weinig meer aantrokken van hun schapen. Andersdenkende christenen en heidenen werden vervolgd.

Waarom wordt de bekering van Constantijn dan gevierd als een triomf voor de kerk? Het was een grote val. Aardig is om te lezen dat allerlei ‘foute’ stromingen grotendeels verdwenen door politiek gekonkel. Dat maakt de de waarde van allerlei dogma’s, waaronder de Triniteit, nogal betrekkelijk.

Al lezende kwam de gedachte in mij op dat alle grote religies blijkbaar met hetzelfde probleem te maken kregen. Ook de Islam, het Jodendom, de Hindoes, de Zoroasters.

De filosofen hebben de kerk haar vrijheid weergegeven. De schrijver had liever gehad dat het anderen waren geweest, maar toch:

Om het christendom omver te werpen wezen o.a. Voltaire en de Encyclopedisten naar de talloze verschrikkingen waarmee het vervolgingsfanatisme de annalen van alle christelijke volken had bezoedeld. Hierdoor hebben zij terecht de geest der vervolging kapot gemaakt, zij hebben raak geslagen op de plek van de ergste ketterij, namelijk de ketterij van de opperheerschappij van de geestelijkheid, een ketterij die door de vorsten blindelings werd gesteund.

Bij het christendom  heeft het heel lang geduurd voordat kerk en staat gescheiden werden. De Islam moet hier nog aan beginnen. Diverse Islamitische staten en het streven naar een kalifaat.

Dit alles is het thema dat dit boek dat gedetailleerd wordt uitgewerkt. Voor een zo oud boek eigenlijk onverminderd actueel.

Ganesha in Silicon Valley – Petran Kockelkoren

Ik kwam op de titel van dit boek tijdens een klooster retraite in Thuine, ik kocht het boek onmiddellijk, het duurde echter 9 maanden voor ik er aan toe kwam.  De introductie is tamelijk vaag zoals schrijvers die vooral de indruk willen geven ‘literatuur’ te schrijven. Dat blijft de eerste twee hoofdstukken zo. Je krijgt geen benul waar het over gaat. Wat is een mythe in zijn beleving? Dat verandert in hoofdstuk 3, dat gaat ergens over.

Kockelkoren onderscheidt drie soorten mythe:

  1. Oorsprongs mythen
  2. Transitieriten
  3. Machtslegitimatie

Het gaat hier over de constructie van het ‘innerlijk’. Het besef dat we allemaal een particulier ‘innerlijk’ hebben is pas van de laatste 400 jaren, het begon met René Descartes (1596-1650), hij wordt beschouwd als de vader van de ‘objectiverende kennisvergaring’. Dat wel zeggen, zonder gevoelens.

Ik sla nu een stuk over, concluderende dat het ‘Ik denk, dus ik ben’ de oorsprong was van het particulier innerlijk. Na een stuk over de ‘camera obscura’ volgt de uitspraak het scherm van de smartphone de toegangsweg vormt voor ons verstaan van de wereld. Want: via de ogen wordt een plaatje van de wereld in ons brein geprojecteerd dat wordt afgelezen door een homunculus.

Andere onderwerpen die wel interessant zijn, zijn oa de vraag wat een volk precies is en welke rol allerlei uitvindingen daarin spelen, bv de ontwikkeling van de strijdwagen. De laatst bekende veldslag die werd uitgevochten met strijdwagens was in 1275 BCE door de legers van Ramses II en Muwetallis II van Hatti. Daarna werden nieuwe oorlogstactieken ontwikkeld. Democratie ontstond door zoiets. De Griekse hoplieten bijvoorbeeld waren zelfstandigen, ze betaalden hun eigen wapenrusting, trainden vrijwillig. Dit gaf ze ook een stem in het beleid.

Verder: de Laconische glimlach van de Boeddha, De rol van Plato en het bestaan van een klassenmaatschappij.

Etc. etc. zou ik zeggen. Zeer de moeite waard, maar dit lees je niet in een paar avondjes uit.

The Tragedy of Islam – Imam Mohammed Tawhidi

Dit is een geweldig en zeer belangrijk boek. Ook een gevaarlijk boek, en wel voor de schrijver zelf. Er zijn mensen door islamisten vermoord om minder. Een puntje van overweging: de schrijver zegt Imam te zijn, maar wordt niet erkend als zodanig door Australische Moslims. Gezien de inhoud kan ik me daar iets bij voorstellen, aan de andere kant houd ik mij aan ‘Niets is wat het lijkt, als je maar goed kijkt’ (C.C.S. Crone (1914-1951)).

De essentie van het boek is dat de Moslims worden opgevoed met volkomen onjuiste informatie. Door de Islamitische theologen wordt veel informatie achtergehouden. Mohammed was een goed mens en bracht zijn nieuwe (?) religie om mensen beter te maken. Zijn drie schoonvaders maakten er na zijn vermoording een politiek verhaal van. Want wat is de opvolger van een profeet? Er ontstond een groot kalifaat en zoals gebruikelijk corrumpeert macht. De eerste kaliefen waren sadistische schurken. Aïscha, de vrouw van Mohammed was ook niet te vertrouwen. Zij trouwde niet op haar 6e met Mohamed, maar op haar 17e – 22e. Om diverse redenen loog zij zelf over haar kindhuwelijk. Islam is politiek geworden, daar heeft Geert Wilders 100% gelijk in. Maar de meeste Moslims hebben hier geen belang bij, de minderheidsgroep die dat wel wil, is natuurlijk allesbepalend. Moslims worden voor de gek gehouden, dat is zijn boodschap. De Ayatolla’s zijn niet te vertrouwen. De Islam is in de middeleeuwen blijven hangen (zie ook het boek van Ruud Koopmans-Het Vervallen Huis van de Islam). Het Westen is te goed van vertrouwen, vooral de linkerkant. Hardline moslims zijn tegen democratie, tegen vrouwenrechten en vooral voor de sharia. Geradicaliseerde moslims zoeken hun bekeerlingen vooral in ‘zwak sociale’ milieus, mensen die aan het randje van de maatschappij leven. Ze krijgen hierdoor een gevoel er toe te doen, belangrijk te zijn en door islamistisch geweld in de hemel te komen. De schrijver keert zich ook tegen de vaak belachelijke fatwa’s. Hij noemt er een aantal die te gênant zijn om hier weer te geven. Maar pedofilie is absoluut Halal naast diverse andere (in onze ogen) perversiteiten. Pas op voor de Imams die gevangenissen bezoeken. Wat hebben ze te melden aan de gevangenen? ‘Jailhouse-Jihad’.

De schrijver geeft een uitgebreide inkijk in de radicale Islam.

Bedenk dat Islam niet noodzakelijk slecht is. Er worden veel oliedollars gestopt in de huidige Islam, vooral om het Wahabisme (Salafisme) te promoten. En dat komt dan vooral uit Saoudi Arabië. Pakistan en Iran zijn ook erg actief hierin.

Zie ook de website van de schrijver: imamtawhidi.com

Kriminalgeschichte des Christentums 01 – Karlheinz Deschner

Dit is een serie van maar liefst 10 boeken. Er gaat dus behoorlijk wat mis binnen het Onbetwijfeld Christelijk Geloof! Want daarover gaat dit boek. De schrijver houdt zich niet bezig met theologie, slechts met feiten voor zover bekend en met intenties waarin bepaalde teksten geschreven zijn, ook al zijn ze niet letterlijk waar. Hij gaat niet over de heilshistorie of iets dergelijks, hij schrijft alleen over misdaad en corruptie.

Hij begint met een opsomming van alle ‘Heilige Oorlogen’ waarbij iedereen die niet Jahwe diende, werd uitgeroeid. Vrouwen, kinderen, vaak ook nog vee, alles. Steden werden verwoest, paarden de pezen doorgesneden, absolute terreur in naam van de Enige Ware God. De Moslims deden dat later ook niet kinderachtig, maar een stuk soepeler. Ik heb me dat als puber ook weleens afgevraagd, wat is dit allemaal voor gemoord, maar ja, het was allemaal ‘heilsgeschiedenis’ en zo. Zelfs na de terugkeer van de Joden uit de ballingschap begon het hele ge-emmer weer opnieuw. De ‘vreemde vrouwen en kinderen’ moesten worden weggestuurd, alles moest weer Joods en raszuiver. Let wel, zoals beschreven in de christelijke Bijbel.

Ik heb het boek nog niet uit, maar ik ben het nu al met Marcion eens: de god van het Oude Testament is niet de God van het Nieuwe Testament. Ook Jung dacht in die richting (Antwoord op Job).

Keer na keer hetzelfde: opstand vanwege de enige ware God, soms ook sterk aangezet door de priesterkaste (die overigens flink in de slappe was zat). Andersom werden de Joden vrijwel niet gediscrimineerd en bezaten o.a. in het Romeinse rijk veel voorrechten. Het probleem is het monotheïsme dat door de Christenen en later door de Islam is overgenomen. Polytheïsme is per definitie tolerant, monotheïsme  kan niet anders dan intolerant zijn. Maar hoewel ik nog lang niet aan deel 10 toe ben, weet ik wel dat zowel Jodendom als Christendom een enorme ontwikkeling hebben door gemaakt die niet perse verkeerd is. Dat wil ik toch wel alvast in gedachten houden. Ik denk dat het goed is dat er dit soort boeken geschreven worden zodat christenen met een heldere, niet geheel door theologie beslagen blik naar zichzelf en hun geschiedenis kunnen kijken.

The Chosen – Chaim Potok

Sinds 1988 staat dit boek in mijn boekenkast. Nooit gelezen, tot nu. Het verhaal begint ergens in de oorlogsjaren. Een groep liberale joodse jongens speelt een baseball wedstrijd tegen groep Chassidische jongens. David Saunders slaat een bal keihard tegen het rechteroog van Reuven Het komt wat dat aangaat allemaal goed. Het wordt de aanleiding voor een diepe vriendschap tussen beide jongens. Reuven wordt geïntroduceerd in het Chassidische leven. Aan de orde komen de gebruiken, maar ook de geschiedenis van de Chassieden. Beide jongens zijn zeer intelligent, maar David is een fenomeen. Zijn vader spreekt niet met hem, alleen tijdens Thora studie. Tussendoor speelt de eindfase van de oorlog, de ontdekking van massamoord op de joden en de oprichting van de Joodse staat.
Dit mag wat saai klinken, maar dat is het absoluut niet! Het is een boeiend verhaal dat een beeld geeft van het Jodendom in New York in de 40er jaren.
Het boek bleek verfilmd, ZIE HIER (Vimeo), ik heb de film meteen gezien. Aardige film, heeft zelfs prijzen gewonnen, maar wat is een film meestal een slap aftreksel van een boek. In dit geval zèker.

Wat is een volk? (2)

Ook in de theologie is de vraag naar de definitie van een volk een thema. Ik het Oude Testament lezen we de geschiedenis van de Joden. De Joden zijn Gods uitverkoren volk. Zij kregen de Wetten zoals in de eerste 5 boeken (Pentateuch) is beschreven. In het Nieuwe Testament komen we diezelfde Joden weer tegen, als uitverkoren volk. Wat we ook telkens tegenkomen is de uitdrukking ‘Werken der Wet’. Dat is altijd zò geïnterpreteerd dat de Joden dachten door goede werken het eeuwig leven te beërven. Hoewel dat eeuwige leven niet bij alle Joden even vanzelfsprekend was (Farizeeën vs Sadduceeën). Vooral Paulus wekt de indruk dat de Joden het doen om iets te verdienen. Een stroming in de theologie die dat anders ziet wordt ook wel omschreven als ‘New Perspective on Paul’ (NPP).
Dat anders zien heeft met de definitie van ‘volk’ te maken, om preciezer te zijn, met ‘Jood zijn’. Want wanneer ben je Jood? Als je de werken der wet doet. De Joden zijn al het uitverkoren volk, ze zouden niets hoeven doen. Maar Joden doen de Werken der Wet en de mannen zijn besneden. Dat is de definitie.
Paulus leert dat voor Niet-Joden het geloof in God volstaat. En dat heeft automatisch werken tot gevolg. Je verdient niets met werken, maar ze volgen uit je geloof.
Hoe simpel kan het zijn!

Zie ook ‘ThePaulPage’.

Christus Mansionem Benedicat 2020

De jaarlijkse zegen staat weer naast mijn deur: 20+C+M+B+20. Er waren maar liefst vier Koningen deze keer! 20 en 20 is uiteraard 2020. CMB staat voor Christus Mansionem Benedicat: “Christus zegene dit huis”. Maar ook voor de namen van de drie koningen: Caspar, Melchior en Balthasar.

In de Bijbel worden die namen overigens nergens genoemd, ook niet dat het er drie waren.  Wat wel wordt genoemd is dat het ‘Magi’ waren, Medisch-Perzische priesters. Dat was in het vroeg middeleeuwse tijd wel bekend, maar tegenwoordig weet bijna niemand dat meer.  Een mooi voorbeeld vind je in de Basiliek van Sant’Apollinare Nuovo: alle drie, met name genoemde magiërs dragen Frygische mutsen, die ook door de Parthen (waren ook Iraniërs) werden gedragen. De link met kaboutermuts is snel gelegd. Waarom voert Mattheus deze Magi ten tonele? In de Pharsi leer komt de zgn ‘Saoshant’ voor, een uit een maagd geboren verlosser (Zie Boyce).

Voor meer informatie:

Het Vergeten Volk – Brenda Stoter Boscolo

Al eerder had ik over dit boek gelezen en gehoord, maar daar had ik het bij gelaten. Na het interview met een ‘IS-bruid’ rond kerst 2019 moest ik het maar eens lezen. Wàt een verslag. Ik ga hier niet in detail treden, maar ik kan niet anders dan mijn verbijstering uitspreken over wat mensen in de naam van religie allemaal kunnen doen. Het gaat hier om moord, marteling, verkrachting, indoctrinatie en hersenspoeling, diefstal, slavernij, zelfmoordkinderen en ik vergeet vast nog iets weerzinwekkends. En dat allemaal omdat Allah het zo graag wil. Ook Nederlandse en Belgisch mannen en vrouwen hebben zich bij IS aangesloten, dat komt ook in dit boek aan de orde. Velen waren erg fanatiek en juichten bij elk afgesneden hoofd. Anderen vroegen zich af waar ze in terecht gekomen waren en wilden graag vluchten, maar dat was niet makkelijk.

De focus ligt bij het volk der Jezidi’s. ZIj hebben een religie die wel invloeden heeft ondergaan van de omliggende religies, maar daar ook sterk van afwijkt. Zij waren dus geen ‘Mensen van het Boek’ zoals bv Christenen en Joden. Die mag je ook martelen en doden, maar die mogen tegen betaling ook bescherming kopen.

The New Perspective on Paul – Kent L. Yinger

Een nieuwe visie op Paulus.
In dit boek wordt betoogd dat Paulus en ‘de Joden’ niet zo verschillend dachten. In het christendom is het algemeen aanwezige idee dat de Farizeeën scherpslijpers en letterknechten waren. Dat lijkt mogelijk heel anders te zijn. Joden waren Gods uitverkoren volk volgens het door Hem gesloten verbond. Dat betekende dat Joden geen goede werken hoefden te doen om zalig te worden, zoals zo vaak wordt gedacht, maar dat ze de werken der wet deden omdat ze al uitverkoren waren. Het is dan belangrijk om een definitie van ‘volk’ te hebben. Anders gezegd, aan welke kenmerken kun je zien dat iemand Jood was. Welnu, dat was eigenlijk eenvoudig. Een Joodse man was besneden, en iedereen hield zich aan de Wet. De ‘Werken der Wet’ waren dus niet noodzakelijk om het eeuwige leven te beërven, zij zijn het kenmerk van de Jood. Als Paulus stelt dat niet de werken der Wet iemand zalig maken, maar het geloof in Jezus Christus, dan zegt hij in feite alleen maar dat het heil niet alleen voor de Joden is, maar voor iedereen die in God gelooft.
Als je de dingen eenmaal op die manier gaat bekijken, dan worden veel zaken anders. Bijvoorbeeld de gelijkenis van de Farizeeër en de tollenaar. De Farizeeër zegt dan alleen maar dat hij dankbaar is dat hij jood is. De tollenaar voldoet daar niet aan. Maar hij gelooft in God.
Recent hoorde ik nog een katholieke pastoor in zijn preek een bekend karikatuur van Farizeeën neerzetten. Mensen die zichzelf erg belangrijk vonden en graag op de hoeken van de straten stonden te bidden.

Over Muren Heen – Lody van de Kamp & Oumaima Al Abdellaoui

Een briefwisseling tussen een Nederlands-Marokkaans meisje en een senior Nederlands-Joodse man. Hij had makkelijk haar opa kunnen zijn. Ze vertellen elkaar hoe ze in dit land zijn terecht gekomen zijn. Hoe het is om moslima of jood te zijn. Het moslim zijn bevalt haar wel goed. Ze ziet de islam bepaald niet zoals Wilders of zoals vele andere Nederlanders tegenwoordig. Het is niet vrouw-onvriendelijk, integendeel. Wij moeten Islam niet verwarren met de cultuur in bepaalde landen. De vrouw onvriendelijkheid in Saoudi Arabië,  waar ze twee keer geweest is, heeft meer te maken met de lokale cultuur dan met de islam. Lody, de Joodse briefschrijver vertelt over zijn goede samenwerking met verschillende Imams. Over zijn reis naar Jeruzalem. Hij weet meer over de islam dan zij over het jodendom, maar gezien het leeftijdsverschil mag dat ook wel. Hoewel in andere recensies wordt gezegd dat er gediscussieerd wordt en dat ook moeilijke thema’s aan de orde komen, vind ik dat dat wat tegenvalt. Een en ander komt wel aan de orde, bv de hoge criminaliteit onder Marokkanen, maar een echte discussie levert het niet. Er wordt verder gesteld dat Joden en moslims dichter bij elkaar staan dan christenen, denk aan het besnijden, onreine dieren, verwante taal etc. Het is een aardig boek om te lezen, maar meer ook niet.

Scientific American september 2018 – Humans

Dit nummer van de Scientific American gaat over ‘humans’. Belangrijk voor de ontwikkeling van het intellect en bewustzijn is het hebben van grote hersenen in verhouding tot het lichaam. In dat opzicht springt de mens er wel uit. En je moet de mogelijkheid hebben om dingen te kopiëren. Het liefst gecombineerd met de neiging om in groepen bij elkaar te zijn. Daar is geen gen voor. Iets dergelijks geldt ook voor de ontwikkeling van taal. Daar is ook niet een specifiek gen voor. Taal heeft ook alles te maken met het ontwikkelen en kopiëren van symbolen. Bijvoorbeeld chimpansee in het wild begrijpen niet wat je bedoelt met wijzen. Apen die opgroeien bij mensen wel.

Een erg interessant artikel was over de oorsprong van homo sapiens. Het klassieke idee,dat lang geleden een uniek groepje mensen ontstond en vervolgens op pad ging, lijkt niet op te gaan. Er bestonden vele menssoorten, waarvan de Neanderthalers en de Denisoviërs het bekendst zijn. Er trad vermenging op en dat heeft uiteindelijk weer bijgedragen aan de Homo Sapiens. De huidige Europeaan heeft 2-4% Neanderthal DNA, dat heeft geholpen bij de lichtere huid en daardoor de mogelijkheid om verder naar het noorden te kunnen trekken. Daarnaast was er een verbetering van het immuunsysteem. De Tibetanen hebben een deel Denisovisch DNA wat hen de mogelijkheid gaf om in een omgeving met een lager zuurstof gehalte te kunnen leven. Ook cultureel lijken de verschillende groepen elkaar te hebben beïnvloed.
Volgens de schrijver hebben we nog meer niet-Sapiens DNA, maar is daar nog geen passende mensensoort bij gevonden.

Oorlog is een uitvinding die vele duizenden jaren geleden gedaan is. Volgens de schrijver is het niet iets dat in de mens zit. Op de een of andere manier komt het betoog niet echt geloofwaardig over.

Humaans (Ferengi uitspraak) beïnvloeden de evolutie door o.a. stedenbouw. Pluiszaadjes in de stad ontwikkelen zich zo dat ze meer recht naar beneden zakken, duiven leren zich verbergen voor slechtvalken die grootschalig in steden nestelen en slakken krijgen een lichter gekleurd huis om minder warmte op te nemen.

De kans dat ergens in het universum nog andere vormen van intelligent leven bestaan is vrijwel nul. Het aantal toevalligheden dat heeft geleid tot het ontstaan van ons is namelijk ERG groot. De kans dat er nog ander leven bestaat in het universum is groot, maar niet voor intelligent leven met een technologische beschaving.

Nooit kenden wij God aldus – Marcus Borg

Dit boek las ik voor de tweede keer. Het gaat over het Godsbeeld dat wij hebben. Er zijn nogal wat Godsbeelden. Die beelden zijn belangrijk omdat ze verschillende ideeën en emoties oproepen. Bijvoorbeeld God als Koning, dat houdt afstand in. Wij zijn de onderdanen. God als mannelijke rechter en wetgever maakt ons schuldig, incompetent, wij kunnen niets doen. Mijn eigen beeld van God was altijd die van een man met een volle grijze baard die op een grote troon op een wolk zit en die meewarig en vaak geïrriteerd naar beneden kijkt. Dit beeld is dominant aanwezig en valt onder de ‘Christelijke Conventionele Wijsheid’, niet noodzakelijk die van dominees en theologen, maar wat er bij de gemiddelde gelovige blijft hangen. Je moet voldoen aan Gods eisen, maar je bent nooit goed genoeg. Naast dit beeld bestaat ook het ‘Geest’ beeld, dit wordt door Borg als het beste beeld naar voren geschoven. Het past beter in deze tijd en lost veel problemen op. God is overal, transcendent EN immanent. God is letterlijk overal, in en om ons en in alles. Hij noemt dit panentheïsme. Wij hoeven ons niet schuldig te voelen tegenover Hem, hij is als (dit zijn weer positieve beelden) een herder, een liefdevolle moeder en vader (geen patriarch).

Belangrijk is dat wij God ook kunnen ervaren, hij besteedt in het boek aandacht aan ‘paranormale’ ervaringen, die meer voorkomen dan wij doorgaans denken.

De Bijbel is in zijn visie niet letterlijk waar. Dat idee ging pas een rol spelen met de groeiende invloed van de wetenschap. Dat bracht theologische systemen in gevaar (dit is een interessant thema dat ik elders nog eens wil uitwerken). Ik ben zelf opgegroeid in een kerk waar de dominee oprecht meende dat de wereld ongeveer 6000 jaar oud was, een andere meende dat de sterren heel dichtbij stonden. In veel kerkgenootschappen wordt er nog steeds van uit gegaan dat de Bijbel letterlijk waar is, waarbij de interpretaties van dat ‘waar’ vaak uiteenlopen.

Jezus kun je zien als  de voor- en na paschale Jezus. De voorpaschale Jezus was niet God en heeft dat ook niet gedacht.  De napaschale Jezus is een verschijning van een heel andere orde en dit wordt door napaschale mensen beschreven.

Naar mijn idee een geweldig boek. Zijn ideeën, die al langere tijd ook mijn ideeën zijn, geven lucht en vrijheid. Wetenschap kan weer gelezen worden zonder er Bijbelteksten bij te zoeken.

Een aanrader! Zie ook mijn ‘Goodreads’

Spiegelreis – Enis Odaci en Herman Koetsveld

Enis Odaci (Moslim) en Herman Koetsveld (Christen, gereformeerd predikant) gaan op bezoek bij elkaars religie.  Enis Odaci bezoekt een Benedictijns nonnenklooster, een Pinksterkerk in Amsterdam, een ‘Oud-Gereformeerde kerk op de Veluwe. Hij komt tot de conclusie dat ‘Het Christendom’ en ‘De Christen’ niet bestaan. De diversiteit is enorm.

Hetzelfde geldt eigenlijk voor Herman Koetsveld. Hij bezoekt o.a. de Ahmadyya Moskee. Het gaat hier om een stroming die door de meeste Moslims niet erkend wordt, vervolging is niet zeldzaam. Verder komt hij bij een Turkse moskee en nog een soort moskee waar lhbt’ers (lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuele personen en transgenders) samenkomen. Ook dat is Islam.

De bezoeken worden door beide heren besproken.

Bij het lezen had ik zelf het gevoel dat er een groot probleem ligt bij Orthodoxe gelovigen, zowel bij Christenen als Moslims. Zoek je het wat meer op het menselijke vlak, lijken de Islam en het Christendom bijna naadloos aan elkaar te raken.

Zowel bij mij als bij Koetsveld ontstonden koude rillingen toen gesproken werd over ‘Zuivere Islam’. Dat bestaat net zo min als ‘Zuiver Christendom’, behalve dan in de ogen van de groep die dat zo ervaart. Zo ben ik zelf opgegroeid in een ‘Ware kerk’.

Lees ook de recensie in Trouw

Enis Odaci is van de stichting ‘Nieuw Wij’, zie de website www.nieuwwij.nl

Op zoek naar Zarathoestra – Paul Kriwaczek

De auteur is zeer geïnteresseerd in de officieel verdwenen Perzische religie,  die bijna drieduizend jaar geleden, na een openbaring, gesticht is door Zarathoestra. Hij gaat op zoek naar de restanten en invloeden van deze oude religie en vindt ze nog overal: in de vele ruïnes in Iran en Afghanistan, in de toch nog bestaande groeperingen van ‘overlevenden’ (onder anderen de Parsi’s), in historische religies als de Mithras-cultus, het Manicheïsme, de Bogomielen en de Katharen, en ook bij de filosoof Nietzsche. Het is een boeiend verslag geworden. Zijn bevindingen en conclusies zijn historisch niet altijd betrouwbaar en vaak nogal speculatief. Maar als een eerste kennismaking met deze oude Perzische religie is het zeer geslaagd. Daarna zal er echter wel verder gestudeerd moeten worden. Het boek bevat een kaartje, twee katernen met kleurenfoto’s, noten met literatuurverwijzingen en een register.
Belangrijke conclusies van de schrijver: Zarathoestra was de eerste die met het idee van een eindig universum kwam. De strijd tussen de goede en de boze god is ook van hem. God en Satan dus. De uitvinding van de ‘Verlosser’ (de Saoshant), het laatste oordeel, de hemel, de hel, dit komt allemaal bij Zarathoestra vandaan. De Joden die terugkeerden uit de ballingschap namen deze ideeën mee en dit werd de grondslag van het huidige Jodendom en het ontstaan van de Farizeeërs. Een theologische strijd die tot in de dagen van Jezus doorging. Behalve het Jodendom zijn deze ideeën vooral overgenomen door het Christendom en de Islam. Een goed Katholiek kan het op veel punten zonder meer met een Pars eens zijn. De ‘Wijzen uit het Oosten’ waren Medisch-Perzische priesters (‘Magi’), op zoek naar de Saoshant.
Het is wel zo dat het latere Zoroastrisme ver van de oorspronkelijke openbaring is afgedwaald.

The Fragments of Celsus

Het betoog van Celsus tegen de christenen. Het boek zelf bestaat niet meer, zie hierover ook ‘The Darkening Age’. Maar één van de kerkvaders, Origenes, heeft tegen dit boek weer een boek geschreven, Contra Celsum. Hij citeert Celsus zò uitvoerig dat een groot deel hierdoor te reconstrueren is.
Hij vindt het christendom maar niks. Veel van de ideeën die ze hebben kloppen niet of zijn ook gebruikt in de Griekse mythologie. Hij verbaast zich erover dat je alleen maar mag geloven en niet onderzoeken. Die vond ik wel grappig, mij is ooit door een zuster der kerk gezegd dat ik niet te veel moest lezen, want dat was slecht voor mijn geloof. Celsus heeft zich goed ingelezen en weet wel waar hij het over heeft. Er zijn diverse dingen waarvan je denkt dat hij het niet goed snapt, maar we zijn al bijna 2000 jaren verder en de theologie heeft zich verder ontwikkeld. Op een zeker moment lijkt hij het over de gnosis te hebben. Ik snap hem wel. Binnenkort ga ik de reactie van Origenes lezen.

The Darkening Age: The Christian Destruction of the Classical World – Catherine Nixey

Dit boek gaat over de vernietiging van de klassieke wereld door christenen in met name de 6e eeuw. De methoden en praktijken waren dezelfde als die van IS. Tempels werden vernietigd, kunst ook, bibliotheken verbrand, niet-christenen onder zware druk gezet om zich te bekeren. De meeste ‘kerkvaders stonden hier volledig achter. Het boek is niet bedoeld als een aanval op het christendom, maar wel als een bewustwording.
Na dit geschreven te hebben, opent het boek met de vernietiging van de Athena tempel in Palmyra. Het beeld is in deze eeuw weer gerestaureerd en daarna nog een keer vernield door IS met hetzelfde doel. De vroege christenen en de petro-moslims hebben veel gemeen. Het was een tijd waarin de duivel en zijn demonen een tastbare en waarneembare realiteit waren. Het heidendom was het terrein van de duivel en het was dus een daad van liefde om alles kort en klein te meppen.
In het begin, toen de christenen nog niet zo opvielen, werden ze niet al te serieus genomen. Niet zulke slimme of belezen mensen. Celsus heeft een boek geschreven tegen de christenen. Daar is uiteraard niets van overgebleven. Maar zo’n 70% is bewaard gebleven doordat Origenes in een boek probeerde de stellingen van Celsius te bestrijden en daarbij citeerde hij nogal wat. Ik moet zeggen, Celsus had zich goed ingelezen en ik kan me goed verplaatsen in zijn argumenten. Daar wil ik later nog eens op terugkomen.
Een thema dat door christenen gekoesterd wordt, zijn de martelaars. Er wordt altijd verteld dat christenen het in het Romeinse rijk zwaar hadden. Zij werden vervolgd en gemarteld om hun geloof. Dat is niet waar. Nero had een zondebok nodig, dat had niets met geloof te maken en het was na zijn dood onmiddellijk afgelopen. Pas 250 jaren later was het kort durend een probleem, daarna niet meer. Al met al moet de totale vervolgingsduur ongeveer 13 jaren hebben geduurd.
Andersom was de martelaarsdood erg gewild, het gaf je een prima plek in de hemel. Er was een massale doodswens. De overeenkomsten met de huidige radicale petro-islam zijn erg groot!
In de loop der tijd zijn er vele broeierige martelaarsverhalen geschreven, waarvan de meesten niet waar of verzonnen zijn. In die tijd: massale vernietiging, verbranding van boeken, onthoofding etc van mensen. De niet-christenen voelden zich -terecht- ernstig bedreigd. De schrijver suggereert op een zeker moment dat het inzetten van de ‘donkere middeleeuwen’ veroorzaakt werd door de gewelddadige opkomst van het Christendom. Een triest relaas. Bedenk dan dat de basis van de christelijke religie gelegd werd in die tijd, toen is bijvoorbeeld de Drie-eenheid bedacht, is ook vastgesteld welke boeken en brieven het ‘Woord van God’ waren.
Ik voel een soort diepe plaatsvervangende schaamte bij het lezen van deze ellende. Ik ben opgegroeid in een gereformeerde omgeving, inclusief school, daar werd de christianisering van het Romeinse rijk als een zegen gezien en hoorden we veel martelaarsverhalen.
Lees hier het verzoek van Libanius (een ‘heiden’) om bescherming van de keizer

 

The Darkening Age by Catherine Nixey

View all my reviews

Die Bibel Verstehen – Anselm Grün

Hoe de Bijbel te lezen. Een interessant thema. De schrijver is monnik en heeft daar dus wel ervaring mee. Hij beschouwt de Bijbel niet als letterlijk waar. De Bijbel bevat verhalen, in zijn visie afbeeldingen, van de ervaring van mensen met God. Als je het zo bekijkt heeft de Bijbel ook ons wel iets te zeggen. Hij beschrijft de Lectio Divina, het mediteren op een tekst, bijzonder interessant.
Daarna gaat hij voorbeelden geven over hoe je het zou kunnen doen en hij gaat in vogelvlucht de hele Bijbel bij langs. Halverwege ben ik gestopt. Hij schrijft prima, geen punt! Maar die korte studies lees ik wel als ik aan het betreffende boek toe ben. Een mix van lees- en naslagwerk.

 

Die Bibel Verstehen Hinführung Zum Buch Der Bücher by Anselm Grün
My rating: 3 of 5 stars

View all my reviews

Der Wissenschaftswahn: Warum der Materialismus ausgedient hat – Rupert Sheldrake

Sheldrake is bekend van de hypothese over de Morfogenetische Velden. DNA is niet voldoende om de vorm van een levend organisme te bepalen. Vorm wordt gestuurd door de MF velden. Maar niet alleen velden, ook gedrag, natuurwetten enzovoorts. Maar dat kun je allemaal terugvinden in een ander boek. In dit boek gaat het met name over de materialistische wereld- en wetenschapsvisie. Van hem had ik al meer boeken gelezen: ‘The Presence of the Past‘ en ‘ Morphic Resonance‘. Hij heeft een duidelijk idee van hoe de wereld in elkaar zit en draagt dat ook vol energie uit. En ik moet zeggen, hij heeft me gedeeltelijk overtuigd, maar nog niet helemaal. Dit boek gaat vooral over het failliet van het materialisme en over hoe het dualisme stiekempjes onder andere termen weer binnen komt. In de 17e eeuw werd het materialisme erg populair. Net zoals we nu allerlei dingen vergelijken met computers (hersenen, geheugen etc) begon men destijds organische wezens met machines te vergelijken, de geest bestond niet meer, slechts als product van machinale activiteit. Dat is tegenwoordig nog zo. Alles moet vanuit het stoffelijke worden verklaard. Er zijn echter ook wel stemmen die aan het stoffelijke geestelijke kenmerken willen toekennen. Dat is niet een bewustzijn, maar de aanleg of bouwsteen van geest. Iets dat weer denkbaar wordt als de kleinste deeltjes feitelijk uit energie en golven bestaan.

Een vervolg daarop is gewoontevorming. Zou het niet zo kunnen zijn dat allerlei natuurwetten en constanten niet voor eeuwig vast liggen, een noodzakelijkheid zijn, maar materiële gewoontevorming? En zou het niet zo kunnen zijn dat de hele kosmos met alles wat daarin bestaat, niet alleen maar door oorzaak-gevolg voortgestuwd wordt, maar dat er ook een streven, een einddoel is? Sheldrake spreek hier van een Attractor. De ontwikkeling wordt niet alleen ‘gestuwd’, maar ook ‘getrokken’. Teleologie: trekken uit de toekomst of duwen uit het verleden?

Het is niet onwaarschijnlijk dat deze wetten ‘geleerd’ en ‘onthouden’ worden. Dat maakt ook dat ze niet voor eeuwig vast liggen en kunnen veranderen.
‘Panpsychisme’ wordt besproken, het idee dat iedere vorm van materie ‘iets geestelijks’ heeft. Het is hier zoeken naar woorden, het doet me denken aan de Samkhya filosofie.
Al lezend kom ik zijn ideeën over bewustzijn aan Sheldrake verondersteld een in de tijd terugwerkend bewustzijn dat door de ‘bereidheidspotentiaal’ start. Het betoog is natuurlijk uitgebreider dan deze zin.
Het gaat te ver om atomen bewustzijn toe te kennen, maar het gedrag van atomen kan met gewoontevorming verklaard worden.
Citaat van Bohm: “De vraag is of materie enkel grof en mechanisch is of steeds subtieler wordt en uiteindelijk niet meer te onderscheiden datgene dat wij ‘geest’ noemen “.
Hebben alle zelforganiserende systemen een geestelijke kant naast een fysische?

De genetica komt nog even voorbij. Hij citeert uit de vele onderzoeken, de euforie dat nu het menselijk genoom bekend is, alle ziekten zouden worden genezen en voorspeld. Dat bleek niet het geval. En het aantal menselijke genen is wel erg laag: De mens ongeveer 23.000, de fruitvlieg 17.000, de zee-egel 26.000 en rijst 38.000.
Het geheugen. Na Pavlov ging men geheugen en reflexen beschrijven als zg reflexbogen. De experimenten van Lashley op dieren, overigens gewoon dierenmishandeling, toonden aan dat conditionele reflexen in stand bleven na zware toegebrachte hersenschade. Het geheugen werd door hem omschreven als een soort resonantie tussen een zeer groot aantal neuronen. Zijn opvolger, Karl Program zei uiteindelijk: Het geheugen is overal, maar nergens in het bijzonder.

Waar hij uiteindelijk telkens weer op terug komt is het volgende: Waarom worden allerlei ideeën niet gewoon onderzocht, maar wel op basis van de heersende wetenschapsvisie meteen weggevaagd als onzin, onwetenschappelijk, etc? Veel is al onderzocht maar de resultaten worden niet geaccepteerd. Ik herken dat wel, ik ben het daarin met hem eens.

Meeting Jesus Again for the First Time – Marcus Borg

Na lezing van het boek denk ik dat de titel niet overdreven is. Een erg goed boek. Hij geeft weer wat ik zelf al vanaf mijn puberteit dacht: geen fysieke opstanding, Jezus is niet God, maar een man met een  vast vertrouwen in- en een intieme relatie met- God. Borg besteed veel aandacht aan de ontwikkelende theologie binnen het vroege christendom, en de cultuur in Jezus’ tijd. Veel daarvan wist ik al wel, maar er zijn nog nieuwe aandachtspunten bijgekomen.

Hij probeert het christendom in een ander kader te plaatsen zodat het voor veel mensen, waaronder ikzelf, weer een nieuwe glans krijgt. Want er is veel onderzoek gedaan naar bijvoorbeeld de historiciteit en betrouwbaarheid van de Bijbel en daar is heel wat over te zeggen (ditzelfde proces is ook gaande met de Koran) . Maar wat moet je daarmee als christen die zeer Bijbel getrouw is opgevoed in de zin dat alles letterlijk Gods woord was? Met name die groep kan blij worden van dit boek.

 

Goodreads

De Dordtse Leerregels dichterbij gebracht – ds E. Koop

Een naar mijn idee gedateerd boek. Één van de meest gruwelijke geschriften van de protestantse kerken in Nederland. Ik kan me niet vinden in de stellingen over de zogenoemde uitverkiezing. Volgens deze leer is de hele mensheid zondig en slecht en valt onder Gods toorn. Er moet dan ook gestraft worden. Jezus, Gods zoon ondergaat die straf. Iedereen die dat gelooft zal behouden worden. Maar dan de angel: niet iedereen gelooft, niet iedereen is uitverkoren.  God bepaalt wie wel en wie niet. De teksten die allemaal aangehaald worden,  zijn mijns inziens poly interpretabel en moeten in de context gezien worden. Het lijkt mij erg fout om mysteries zò strak te omschrijven en als dogma en belijdenis te poneren. Het niet aannemen van deze belijdenis leidt onvermijdelijk tot eeuwige verdoemenis. Niet slechts een paar miljoen jaar ofzo, maar eeuwig! Ik heb gelezen tot bladzijde 30 en ben toen gestopt. Let wel, dit boek gaat òver de Dordtse Leerregels, de schrijver brengt ze op zijn manier dichterbij. Maar bij mij werkte zijn betoog precies andersom.
Voor wie de DL wil lezen, kan op diverse plekken terecht, o.a. HIER voor een PDF.