Categoriearchief: Christendom

Van Nicea tot Bonifatius – François Roget

Dit boek kocht ik in 1991 bij ‘De Slegte’, het heeft dus 30 jaar ongelezen in mijn kast gestaan. Het boek is uit 1863 en is een bundeling van artikelen die in 1842 – 1844 in Genève als tijdschriftartikelen zijn verschenen. De schrijver betoogt dat de vroege kerk zich vanaf den beginne meer vereenzelvigde met de keizer dan met de republiek. Hij stelt  dat senaat georiënteerde keizers ook meer geneigd waren christenen te vervolgen. Hij maakt onderscheid tussen de kerk en het christendom. De kerk, die meer naar de heidenen had moeten gaan, zocht teveel de connectie met de keizers. Constantijn  werd christen uit puur pragmatische overwegingen en vanuit zijn functie als Pontifex Maximus. Hij eiste de macht op over de kerk, die zich dat liet welgevallen. Een aantal bisschoppen zag het gevaar wel. De christenen legden hem niets in de weg.

Constantijn  wilde in de kwestie ‘Arius’ wel advies van het concilies, maar uiteindelijk gaf hij zelf aan presbyter Arius en bisschop Alexander het bevelende zaak op te lossen. Het was in Constantijns belang dat er twist bleef. Verdeel en heers. De zoon van Constantijn was een Ariaan.

Toen Julianus keizer werd was de paniek groot. Na zijn dood werd er ordinair op hem gescholden, o.a. door bisschop Gregorius. Hij vervolgde de kerk echter niet, maakte alleen een einde aan hun voorrechten. Vanwaar dan die woede en het gescheld?

Constantijn en zijn opvolgers lieten zich nog steeds met hun heidense titels aanspreken en werden ook vergoddelijkt.

Het boek is zeer gedetailleerd. De essentie is dat het een enorme fout was om de politiek de macht over de kerk te geven. Het gevolg was de groeiende machtspositie van de kerkelijke leiders, die zich weinig meer aantrokken van hun schapen. Andersdenkende christenen en heidenen werden vervolgd.

Waarom wordt de bekering van Constantijn dan gevierd als een triomf voor de kerk? Het was een grote val. Aardig is om te lezen dat allerlei ‘foute’ stromingen grotendeels verdwenen door politiek gekonkel. Dat maakt de de waarde van allerlei dogma’s, waaronder de Triniteit, nogal betrekkelijk.

Al lezende kwam de gedachte in mij op dat alle grote religies blijkbaar met hetzelfde probleem te maken kregen. Ook de Islam, het Jodendom, de Hindoes, de Zoroasters.

De filosofen hebben de kerk haar vrijheid weergegeven. De schrijver had liever gehad dat het anderen waren geweest, maar toch:

Om het christendom omver te werpen wezen o.a. Voltaire en de Encyclopedisten naar de talloze verschrikkingen waarmee het vervolgingsfanatisme de annalen van alle christelijke volken had bezoedeld. Hierdoor hebben zij terecht de geest der vervolging kapot gemaakt, zij hebben raak geslagen op de plek van de ergste ketterij, namelijk de ketterij van de opperheerschappij van de geestelijkheid, een ketterij die door de vorsten blindelings werd gesteund.

Bij het christendom  heeft het heel lang geduurd voordat kerk en staat gescheiden werden. De Islam moet hier nog aan beginnen. Diverse Islamitische staten en het streven naar een kalifaat.

Dit alles is het thema dat dit boek dat gedetailleerd wordt uitgewerkt. Voor een zo oud boek eigenlijk onverminderd actueel.

Kriminalgeschichte des Christentums 01 – Karlheinz Deschner

Dit is een serie van maar liefst 10 boeken. Er gaat dus behoorlijk wat mis binnen het Onbetwijfeld Christelijk Geloof! Want daarover gaat dit boek. De schrijver houdt zich niet bezig met theologie, slechts met feiten voor zover bekend en met intenties waarin bepaalde teksten geschreven zijn, ook al zijn ze niet letterlijk waar. Hij gaat niet over de heilshistorie of iets dergelijks, hij schrijft alleen over misdaad en corruptie.

Hij begint met een opsomming van alle ‘Heilige Oorlogen’ waarbij iedereen die niet Jahwe diende, werd uitgeroeid. Vrouwen, kinderen, vaak ook nog vee, alles. Steden werden verwoest, paarden de pezen doorgesneden, absolute terreur in naam van de Enige Ware God. De Moslims deden dat later ook niet kinderachtig, maar een stuk soepeler. Ik heb me dat als puber ook weleens afgevraagd, wat is dit allemaal voor gemoord, maar ja, het was allemaal ‘heilsgeschiedenis’ en zo. Zelfs na de terugkeer van de Joden uit de ballingschap begon het hele ge-emmer weer opnieuw. De ‘vreemde vrouwen en kinderen’ moesten worden weggestuurd, alles moest weer Joods en raszuiver. Let wel, zoals beschreven in de christelijke Bijbel.

Ik heb het boek nog niet uit, maar ik ben het nu al met Marcion eens: de god van het Oude Testament is niet de God van het Nieuwe Testament. Ook Jung dacht in die richting (Antwoord op Job).

Keer na keer hetzelfde: opstand vanwege de enige ware God, soms ook sterk aangezet door de priesterkaste (die overigens flink in de slappe was zat). Andersom werden de Joden vrijwel niet gediscrimineerd en bezaten o.a. in het Romeinse rijk veel voorrechten. Het probleem is het monotheïsme dat door de Christenen en later door de Islam is overgenomen. Polytheïsme is per definitie tolerant, monotheïsme  kan niet anders dan intolerant zijn. Maar hoewel ik nog lang niet aan deel 10 toe ben, weet ik wel dat zowel Jodendom als Christendom een enorme ontwikkeling hebben door gemaakt die niet perse verkeerd is. Dat wil ik toch wel alvast in gedachten houden. Ik denk dat het goed is dat er dit soort boeken geschreven worden zodat christenen met een heldere, niet geheel door theologie beslagen blik naar zichzelf en hun geschiedenis kunnen kijken.

Christus Mansionem Benedicat 2020

De jaarlijkse zegen staat weer naast mijn deur: 20+C+M+B+20. Er waren maar liefst vier Koningen deze keer! 20 en 20 is uiteraard 2020. CMB staat voor Christus Mansionem Benedicat: “Christus zegene dit huis”. Maar ook voor de namen van de drie koningen: Caspar, Melchior en Balthasar.

In de Bijbel worden die namen overigens nergens genoemd, ook niet dat het er drie waren.  Wat wel wordt genoemd is dat het ‘Magi’ waren, Medisch-Perzische priesters. Dat was in het vroeg middeleeuwse tijd wel bekend, maar tegenwoordig weet bijna niemand dat meer.  Een mooi voorbeeld vind je in de Basiliek van Sant’Apollinare Nuovo: alle drie, met name genoemde magiërs dragen Frygische mutsen, die ook door de Parthen (waren ook Iraniërs) werden gedragen. De link met kaboutermuts is snel gelegd. Waarom voert Mattheus deze Magi ten tonele? In de Pharsi leer komt de zgn ‘Saoshant’ voor, een uit een maagd geboren verlosser (Zie Boyce).

Voor meer informatie:

The New Perspective on Paul – Kent L. Yinger

Een nieuwe visie op Paulus.
In dit boek wordt betoogd dat Paulus en ‘de Joden’ niet zo verschillend dachten. In het christendom is het algemeen aanwezige idee dat de Farizeeën scherpslijpers en letterknechten waren. Dat lijkt mogelijk heel anders te zijn. Joden waren Gods uitverkoren volk volgens het door Hem gesloten verbond. Dat betekende dat Joden geen goede werken hoefden te doen om zalig te worden, zoals zo vaak wordt gedacht, maar dat ze de werken der wet deden omdat ze al uitverkoren waren. Het is dan belangrijk om een definitie van ‘volk’ te hebben. Anders gezegd, aan welke kenmerken kun je zien dat iemand Jood was. Welnu, dat was eigenlijk eenvoudig. Een Joodse man was besneden, en iedereen hield zich aan de Wet. De ‘Werken der Wet’ waren dus niet noodzakelijk om het eeuwige leven te beërven, zij zijn het kenmerk van de Jood. Als Paulus stelt dat niet de werken der Wet iemand zalig maken, maar het geloof in Jezus Christus, dan zegt hij in feite alleen maar dat het heil niet alleen voor de Joden is, maar voor iedereen die in God gelooft.
Als je de dingen eenmaal op die manier gaat bekijken, dan worden veel zaken anders. Bijvoorbeeld de gelijkenis van de Farizeeër en de tollenaar. De Farizeeër zegt dan alleen maar dat hij dankbaar is dat hij jood is. De tollenaar voldoet daar niet aan. Maar hij gelooft in God.
Recent hoorde ik nog een katholieke pastoor in zijn preek een bekend karikatuur van Farizeeën neerzetten. Mensen die zichzelf erg belangrijk vonden en graag op de hoeken van de straten stonden te bidden.