Het geloof der ongelovigen (Woran glaubt der Mensch?)

Spiegel 2013-52In dit hoofdartikel van ‘Der Spiegel’ wordt gesteld dat de mens van nature geneigd is tot bijgeloof en magisch denken. Hij heeft angst en ontzag voor hogere machten. En de reguliere kerken en moskeeën doen daar niet zo in mee. De rituelen daar raken de mensen ook niet zo, de meeste mensen ervaren de rituelen als abstract. Ik hoorde ooit een priester eens uitleggen waarom bepaalde onderdelen van de liturgie exact op deze wijze uitgevoerd moesten worden. Het was vooral ook belangrijk dat de mensen daardoor zouden begrijpen dat… Maar ze begrepen het niet en vonden de foute manier mooier. Veel rituelen zijn best mooi, maar meestal omdat het nu eenmaal zo gaat.
Ondanks het gegeven dat de kerken leeglopen, lijkt het basis volksgeloof niet echt te verminderen. Ook een niet kerkelijk mens moet toch eerst even slikken als iemand op straat hem vraagt om zijn ziel aan de duivel (waar hij niet in gelooft) te verkopen voor 50 euro. We zijn minder verlicht dan we denken, in ieder mens leeft nog iets van de oertijdangst. Deze magische wereld is niet aangetast door kerkelijke leringen. Die zijn te complex en hebben geen praktische toepassing. De kerk en haar schapen zijn vreemden voor elkaar!
Volgens ‘Der Spiegel’ is het oergeloof vrijwel niet door de kerken beïnvloed en bestaat er een sterke neiging tot ‘übersinnlich denken’. Er worden een aantal voorbeelden genoemd.
-90% van de mensen denkt te voelen dat iemand in hun nek staart.
-Een foto van je trouwring, of van opa en oma verscheur je niet zomaar
-Uit een onderzoek blijkt dat ook zg atheïsten er voor terugdeinzen om aktief en luid God te lasteren. Ook als ze het wel doen, is aan de elektrische huidweerstand meetbaar dat het niet helemaal lekker voelt.
Volgens DS zit het magisch denken ook in de angst voor genetische manipulatie, kleding van popsterren en de enorme prijzen die betaald worden voor originele kunstwerken [1].
Het dalende kerkbezoek heeft geen invloed op het geloof in wonderen (50% van de West Duitsers gelooft in wonderen, 38% in engelen en 52% gelooft dat er ‘iets goddelijks’ bestaat). Zowel in de Middeleeuwen als tegenwoordig is de kerkelijke leer te complex. De katholieke kerk heeft dan tenminste nog leuke dingen, zoals mooie kerken, rituele en processies, kluizenaars etc.
Er wordt een experiment besproken, uitgevoerd door ene Bruce Wood waarbij mensen werd gevraagd om foto’s van dierbaren te verscheuren (niet de originelen). Dat ging niet van harte (Voodoo / mana principe).
Verder was er een doosje waarover een bezwering werd uitgesproken nadat er een plastic pasje is was gelegd, daarna was het pasje ernstig beschadigd. En hoewel iedereen snapt dat het een truc is, waren de meeste studenten terughoudend met het inleggen van hun hand.
Het lijkt erop dat in dit soort experimenten geen duidelijk verschil bestaat tussen gelovigen en ongelovigen. Ook atheïsme is een vorm van religie die haar aanhangers overvraagd.
De conclusie die uiteindelijk getrokken wordt is dat kerkleer onbegrijpelijk is, het idee van een alomtegenwoordig God niet werkt en dat de grote religies bedacht zijn, maar niet ervaren worden. Dit leidt tot een dubbelleven van de gelovigen.
Heiligen zijn handiger, ook in het boeddhisme, waarbij in gedachten gehouden moet worden dat wat wij in het westen ervaren als Boeddhisme niet het Boeddhisme is van de rest van de wereld. De Dalai Lama denkt anders dan wij westerlingen.
Dingen hebben verborgen eigenschappen. Een eigenschap kan vaak samenvallen met de materie, maar hoeft niet een gevog ervan te zijn. Dat is ook de oorspronkelijke gedachte achter de homeopathie: je kunt de eigenschap losmaken van de draagstof.

[1] In het boek ‘Inleiding tot de Phaenomenologie van den Godsdienst – dr G. van der Leeuw [1948]’ dat ik van mijn neef Gert leende, wordt dit verschijnsel uitvoerig behandeld en als ‘Mana’ betiteld.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.