The Fragments of Celsus

Het betoog van Celsus tegen de christenen. Het boek zelf bestaat niet meer, zie hierover ook ‘The Darkening Age’. Maar één van de kerkvaders, Origenes, heeft tegen dit boek weer een boek geschreven, Contra Celsum. Hij citeert Celsus zò uitvoerig dat een groot deel hierdoor te reconstrueren is.
Hij vindt het christendom maar niks. Veel van de ideeën die ze hebben kloppen niet of zijn ook gebruikt in de Griekse mythologie. Hij verbaast zich erover dat je alleen maar mag geloven en niet onderzoeken. Die vond ik wel grappig, mij is ooit door een zuster der kerk gezegd dat ik niet te veel moest lezen, want dat was slecht voor mijn geloof. Celsus heeft zich goed ingelezen en weet wel waar hij het over heeft. Er zijn diverse dingen waarvan je denkt dat hij het niet goed snapt, maar we zijn al bijna 2000 jaren verder en de theologie heeft zich verder ontwikkeld. Op een zeker moment lijkt hij het over de gnosis te hebben. Ik snap hem wel. Binnenkort ga ik de reactie van Origenes lezen.

The Darkening Age: The Christian Destruction of the Classical World – Catherine Nixey

Dit boek gaat over de vernietiging van de klassieke wereld door christenen in met name de 6e eeuw. De methoden en praktijken waren dezelfde als die van IS. Tempels werden vernietigd, kunst ook, bibliotheken verbrand, niet-christenen onder zware druk gezet om zich te bekeren. De meeste ‘kerkvaders stonden hier volledig achter. Het boek is niet bedoeld als een aanval op het christendom, maar wel als een bewustwording.
Na dit geschreven te hebben, opent het boek met de vernietiging van de Athena tempel in Palmyra. Het beeld is in deze eeuw weer gerestaureerd en daarna nog een keer vernield door IS met hetzelfde doel. De vroege christenen en de petro-moslims hebben veel gemeen. Het was een tijd waarin de duivel en zijn demonen een tastbare en waarneembare realiteit waren. Het heidendom was het terrein van de duivel en het was dus een daad van liefde om alles kort en klein te meppen.
In het begin, toen de christenen nog niet zo opvielen, werden ze niet al te serieus genomen. Niet zulke slimme of belezen mensen. Celsus heeft een boek geschreven tegen de christenen. Daar is uiteraard niets van overgebleven. Maar zo’n 70% is bewaard gebleven doordat Origenes in een boek probeerde de stellingen van Celsius te bestrijden en daarbij citeerde hij nogal wat. Ik moet zeggen, Celsus had zich goed ingelezen en ik kan me goed verplaatsen in zijn argumenten. Daar wil ik later nog eens op terugkomen.
Een thema dat door christenen gekoesterd wordt, zijn de martelaars. Er wordt altijd verteld dat christenen het in het Romeinse rijk zwaar hadden. Zij werden vervolgd en gemarteld om hun geloof. Dat is niet waar. Nero had een zondebok nodig, dat had niets met geloof te maken en het was na zijn dood onmiddellijk afgelopen. Pas 250 jaren later was het kort durend een probleem, daarna niet meer. Al met al moet de totale vervolgingsduur ongeveer 13 jaren hebben geduurd.
Andersom was de martelaarsdood erg gewild, het gaf je een prima plek in de hemel. Er was een massale doodswens. De overeenkomsten met de huidige radicale petro-islam zijn erg groot!
In de loop der tijd zijn er vele broeierige martelaarsverhalen geschreven, waarvan de meesten niet waar of verzonnen zijn. In die tijd: massale vernietiging, verbranding van boeken, onthoofding etc van mensen. De niet-christenen voelden zich -terecht- ernstig bedreigd. De schrijver suggereert op een zeker moment dat het inzetten van de ‘donkere middeleeuwen’ veroorzaakt werd door de gewelddadige opkomst van het Christendom. Een triest relaas. Bedenk dan dat de basis van de christelijke religie gelegd werd in die tijd, toen is bijvoorbeeld de Drie-eenheid bedacht, is ook vastgesteld welke boeken en brieven het ‘Woord van God’ waren.
Ik voel een soort diepe plaatsvervangende schaamte bij het lezen van deze ellende. Ik ben opgegroeid in een gereformeerde omgeving, inclusief school, daar werd de christianisering van het Romeinse rijk als een zegen gezien en hoorden we veel martelaarsverhalen.
Lees hier het verzoek van Libanius (een ‘heiden’) om bescherming van de keizer

 

The Darkening Age by Catherine Nixey

View all my reviews

Die Bibel Verstehen – Anselm Grün

Hoe de Bijbel te lezen. Een interessant thema. De schrijver is monnik en heeft daar dus wel ervaring mee. Hij beschouwt de Bijbel niet als letterlijk waar. De Bijbel bevat verhalen, in zijn visie afbeeldingen, van de ervaring van mensen met God. Als je het zo bekijkt heeft de Bijbel ook ons wel iets te zeggen. Hij beschrijft de Lectio Divina, het mediteren op een tekst, bijzonder interessant.
Daarna gaat hij voorbeelden geven over hoe je het zou kunnen doen en hij gaat in vogelvlucht de hele Bijbel bij langs. Halverwege ben ik gestopt. Hij schrijft prima, geen punt! Maar die korte studies lees ik wel als ik aan het betreffende boek toe ben. Een mix van lees- en naslagwerk.

 

Die Bibel Verstehen Hinführung Zum Buch Der Bücher by Anselm Grün
My rating: 3 of 5 stars

View all my reviews

Meeting Jesus Again for the First Time – Marcus Borg

Na lezing van het boek denk ik dat de titel niet overdreven is. Een erg goed boek. Hij geeft weer wat ik zelf al vanaf mijn puberteit dacht: geen fysieke opstanding, Jezus is niet God, maar een man met een  vast vertrouwen in- en een intieme relatie met- God. Borg besteed veel aandacht aan de ontwikkelende theologie binnen het vroege christendom, en de cultuur in Jezus’ tijd. Veel daarvan wist ik al wel, maar er zijn nog nieuwe aandachtspunten bijgekomen.

Hij probeert het christendom in een ander kader te plaatsen zodat het voor veel mensen, waaronder ikzelf, weer een nieuwe glans krijgt. Want er is veel onderzoek gedaan naar bijvoorbeeld de historiciteit en betrouwbaarheid van de Bijbel en daar is heel wat over te zeggen (ditzelfde proces is ook gaande met de Koran) . Maar wat moet je daarmee als christen die zeer Bijbel getrouw is opgevoed in de zin dat alles letterlijk Gods woord was? Met name die groep kan blij worden van dit boek.

 

Goodreads

The Wounded Healer – Henry J.M. Nouwen

Een interessant boekje, gepubliceerd in 1979. Dat is ook duidelijk te merken in zijn omschrijving van de jeugd die geen toekomst meent te zien. Hij spreekt hier over de ‘Nucleaire mens’ en bedoelt daarmee de invloed en dreiging van kernwapens. Ik had er zo één in mij co-assistenten groep, hij meende dat het leven geen zin had omdat alles in 1x weggevaagd kon worden. Ik herken dat ook wel bij mijzelf, een voorliefde voor post apocalyptische literatuur en dokterschap met minimale middelen. Maar goed, daar gaat het niet over, het viel me zo op. De ‘moderne mens’ voegt zich niet meer in in de tradities van vader op zoon, van meester op gezel want: de wereld is niet zeker, niet veilig.

God is buiten, boven en daar is niets. En ‘binnen’ dan? Dat kan psychedelisch, meditatief etc. De andere kant is revolutionair. Als christen zou je een combinatie van alles moeten zijn. Teveel pastoraat gaat over uitwendige dingen.

Zijn punt: de christelijke leider, bijvoorbeeld de dominee of pastoor e.d., is niet iemand die God aan zijn gemeenschap openbaart, als iemand die iets heeft en dat uitdeelt aan hen die niets hebben, maar iemand die hèn helpt die zoeken om de werkelijkheid te ontdekken als bron van hun bestaan. Een mens is een mens en God is God en zonder God kan de mens geen mens zijn.

Hij/zij is niet anders dan andere mensen en vanuit die positie kan hij naast hen staan en hen begrijpen.

Ik kan er nog meer mooie zinnen op los laten, maar dit is m.i. de essentie.

The Jesus Wars – Philip Jenkins

How Four Patriarchs, Three Queens, and Two Emperors Decided What Christians Would Believe for the Next 1,500 Years‘. Een indrukwekkend boek met bijzonder veel informatie. Zoveel, dat een eerste lezing alleen maar kan dienen voor het grote beeld, dat bij een tweede lezing nader en nauwkeuriger ingevuld moet worden. Ruwweg wordt de ontwikkeling vanaf de 4e t/m de 7e eeuw besproken. Vooral de periode nà Constantijn. In de christelijke wereld hield men zich bezig met zaken waar ik mij over blijf verbazen. Niet als theologische discussie, daar is niets mis mee. Maar dit ging veel verder. Dit ging o.a. om macht en politiek. Het christendom was aardig gecorrumpeerd in die tijd, waarbij ik de oprechte gelovigen niet tekort wil doen. Maar aan de top ging het niet alleen om theologische geschillen, het had ook alles te maken met de zetel van de bisschop, de invloed die hij had. Alexandrië was heel belangrijk, maar ook Antiochië, Constantinopel. Afwisselend waren zij dominant of niet. De keizers speelden een belangrijke rol met hun wisselende voorkeuren, maar hun vrouwen of dochters vaak nog meer. Die vormden soms een officieuze regering waarbinnen veel kerk aangelegenheden werden geregeld. Het ging vooral over de aard en natuur van Jezus. Was hij God in mensengestalte, of was hij allebei en zo ja in welke vorm dan? Daar waren allerlei varianten in, meestal gebonden aan de zetel van de één of andere bisschop. Die van Alexandrië was altijd een monofysitist, iemand die vond dat Jezus God in mensengedaante was.

Het tweede concilie van Ephese was een dieptepunt. De bisschop van Alexandrië had een knokploeg van monofysitistische monniken meegenomen die met bedreiging en geweld allerlei zaken wisten door te drukken. Later werd dit tijdens het Concilie van Chalcedon weer rechtgetrokken. ‘Chalcedon’ bleef echter een twistpunt. Er zijn goede argumenten om aan te nemen dat kerkstrijd een belangrijke oorzaak was van de ondergang van het West Romeinse rijk. Over Arius en Pelagius heb ik het dan nog niet gehad.

In de 7e eeuw vielen de Islamieten binnen en daardoor kwam de dogmatiek wat anders te liggen. De eerste 100 jaren waren niet slecht voor de kerk in Egypte en elders, maar de onderdrukking nam snel toe, de christenen in de Islamitische wereld werden een minderheid. In het barbaarse westen werd ‘Chalcedon’ gevolgd. Dat het westerse christendom vooral Chalcedon volgt heeft meer te maken met het wegvallen van het oosterse christendom dan met het gelijk van ‘Chalcedon’. Na de Islamisering van het Oosten, kreeg de Paus ook meer macht. Vòòr die tijd was hij meestal een speler in de zijlijn, op een enkele uitzondering na.

Ook in het Westen bleef de kerk een politieke factor. Pas nà de Reformatie werd dat langzaamaan anders.

Wat ik in ieder geval meeneem van dit boek, is de vraag of ik met mijn huidige visie wel christen had willen zijn in die tijd. Veel van wat we in de tegenwoordige tijd Moslims verwijten, was in die tijd schering en inslag. Het begin van de Jeshua beweging en wat het later werd liggen ver uit elkaar. Ik kom daar op terug na lezin van een ander boek.

En de Mens schiep God – Selina O’Grady

Een interessant boek over de grote rijken in de 1e eeuw en hoe ze religie gebruikten. Het begint met keizer Augustus, hoe hij religie, met zichzelf als god, gebruikte om het Rijk hechter te maken. De tempels werden meestal niet opgedrongen, maar er waren zoveel voordelen aan verbonden dat je als stad of streek wel gek was als je daar geen gebruik van maakte. Geen enkele heiden had daar problemen mee. Wel de Joden, maar zij waren wel de enigen. Interessante opmerking is de opmerking van de schrijfster dat in 63 BCE het verhaal de ronde deed dat er een koning geboren zou worden en dat de Senaat opdracht gaf om alle pasgeboren jongetjes uit een bepaalde periode te doden. Ze geeft niet aan waar ze dat vandaan heeft. Ik heb het verhaal nog niet elders terug kunnen vinden, maar hou me aanbevolen. Koren op de molen van Francesco Carotta die beweert dat de Jezus uit de Bijbel eigenlijk Julius Caesar was.

Ze geeft uitvoerige beschrijvingen over wat maakt dat religies kunnen aanslaan in een bepaalde tijd en omgeving, hoe ze veranderen en hoe ze gebruikt of verkeerd gebruikt of misbruikt kunnen worden door overheden. De monarch als godheid werkt als die de touwtjes zeer strak in handen heeft. Er is een verschil tussen ‘volks’- en ‘elite’ religie. De monarch moet er voor zorgen dat hij ook eer betoont aan de volksreligie. Een voorbeeld hoe dat helemaal mis ging is bijvoorbeeld de tamelijk rigoureuze invoering van het boeddhisme door Ashoka in India. Prima voor de elite, volkomen oninteressant voor het volk. Na de dood van Ashoka loste het rijk ook in korte tijd op.  De Kushan hanteerden een andere vorm van boeddhisme, meer inclusief en dat functioneerde prima als bindmiddel. Maar na de uiteindelijke val van het rijk waren de oude godsdiensten, o.a. het brahmanisme, snel terug. Het Jodendom was sterk nationalistisch en exclusief. Het christendom sloot niemand uit en voorzag in een liefhebbende god en eeuwig leven. Erg geschikt voor een groot Romeins rijk met al zijn verschillende volkeren en culturen.

Niet iedereen zal het eens zijn met haar conclusies. Maar het zet wel aan tot denken, levert veel informatie. Wat mij betreft een aanrader!

 

Die Verzauberung der Welt – Jörg Lauster

Een bijzonder interessant boek in goed te volgen Duits. Hier kun je geen samenvatting van geven zonder het boek zelf over te schrijven. De cultuurgeschiedenis van het Christendom. Hoe het kwam, hoe het ging, waarom en hoe men kerken ging bouwen, de verschillende christelijke stromingen. De invloed van de Karel de Grote op het latijn, boeken en universiteiten. Het christelijke geweld tegen ketters en Waldensers. De heilige oorlogen waarvan de Kruistochten slechts en voorbeeld waren. Ook de oorlog tegen de Katharen was een heilige oorlog, evenals de oorlog tegen Engeland met de Armada. En vooral: enzovoorts. De schrijver laat zien dat gebeurtenissen en stromingen niet los staan van elkaar. Of het nu gaat om de architectuur van kerken, schilderkunst, reformatie of  de 30-jarige oorlog. De ‘Geschiedenis’ eindigt in de 20e eeuw.

Een absolute aanrader

 

Discussie avond ‘Heilige Geest’

Deze donderdag avond spraken we met een paar mensen over de Heilige Geest. Wat doet de HG in mijn leven. Een lastige vraag, ik maak dat onderscheid in de Drie-eenheid eigenlijk nooit, ik ben een echte monotheïst. De triniteit is een lastig iets, naar mijn idee het best weer te geven als de drie werkzame krachten van God. Hij heeft er oneindig veel, maar deze worden benoemd door de Kerk. De Joden hebben daarom in principe geen probleem met de Triniteit (Lapide-Is dat niet de zoon van Jozef?).
Maar als je het toespitst, dan is de HG, in het Aramees en Hebreeuws de ‘Ruach’. De kracht die aanzet tot beweging, bekering, vindingrijkheid, motivatie en vooral: etcetera.
Al discussierend kwamen we terecht bij de Rooms Katholieke Kerk. Vòòr het het Tweede Vaticaans Concilie was de RK kerk inderdaad een verstard iets. We spraken over de biecht, hoe mensen vroeger moesten biechten en op den duur maar zonden gingen verzinnen. Ik heb dat nooit herkend in mijn eigen katholieke jaren, die ik als rijk en mooi heb ervaren. Jammer dat ik toen te veel werk naar me toe heb laten komen ….
Maar goed, ik heb in mijn initiatietijd wel gebiecht en dat is een indrukwekkende ervaring, helemaal als je recht voor de priester zit, zonder luikje. Zo zie je maar weer dat we allemaal zo onze stereotiepe ideeën hebben over andersgelovigen. Het ‘Ware Kerk’ idee blijkt niet alleen iets voor Vrijgemaakten te zijn. Een beetje humor en begrip kan geen kwaad. Zo had ik vandaag met een collega die Moslim is, een gesprek hoe je verschillende soorten moslims kunt onderscheiden aan de vorm van hun baard.

De messiaanse verwachtingen ten tijde van Jezus – Gerben S. Oegema

Eenentwintig jaren geleden kocht ik dit boek. Het leek me toen al interessant, maar van lezen kwam het niet echt. Het boek Jezus van Nazareth van Paul Verhoeven,maakte dat ik dit werkje weer ter hand nam. Het beschrijft de apocalyptische literatuur van 200 BCE tot ongeveer 200 CE. Zowel Bijbels als niet Bijbels bronnen. In tijden van grote verdrukking werden dit soort verhalen populair. Vaak was er sprake van een Messias (gezalfde) of een ‘Mensenzoon’. Mensen die een leidersrol speelden in de eindtijd, door God gezonden. Vaak wordt de profetie, want dat karakter zit er toch wel wat in, gepositioneerd in een verleden. Zo profeteert het een stuk makkelijker, want het meeste weet je al, het is ook veiliger om allerlei uitspraken te doen dan. Het bekendste voorbeeld is Daniël. Veel van deze Joodse literatuur grijpt ook terug op oudere boeken, bijvoorbeeld de Psalmen, maar ook wel andere boeken. De Christelijk Apocalypsen zijn gemiddeld genomen iets minder politiek. Veel oudere Apocalypsen hebben later een Christelijke bewerking ondergaan om maar duidelijk te maken dat het altijd om Jezus gaat. Iets waar Bart Ehrman in zijn boeken over schrijft.
De eerder genoemde Paul Verhoeven gaat er van uit dat Jezus helemaal vervuld was van deze Apocalypsen, het ‘Koninkrijk der Hemelen’ zou je ook vanuit deze visie moeten zien.
Het boek heeft een erg hoog informatie gehalte. De eerste lezing is met name bedoeld om een indruk te krijgen waar het over gaat en waar ik later dingen kan terug vinden. Aanrader!

Misquoting Jesus – Bart Ehrman

In zijn vorige boek ging het vooral om de vraag: hoe komen we aan alle Bijbelboeken? Er waren heel veel waarom juist deze en geen andere? In dit boek gaat het om de NT boeken die in de Bijbel staan. Dat zijn niet de originelen. Dat zijn vertalingen van kopieën van kopieën van kopieën van … . Bij dat kopiëren zijn fouten gemaakt. Meestal per ongeluk, soms met opzet. Dat kon zijn omdat de afschrijver iets wilde verbeteren, verduidelijken of om iets eenvoudiger te maken, of om kritiek van heidenen weg te nemen, of omdat de tekst niet strookte met de gangbare theologie etc etc. Interessant, bij het schrijven van deze tekst merk ik dat ik schrijffouten maak, zo gaat dat dus. De invloed van die veranderingen is soms groot geweest. Zo zijn de uitspraken van Paulus over de rol van de vrouw in de kerk niet van hem. In zijn tijd waren vrouwen zeer actief in de kerken.Het enige wat Paulus van ze vroeg was bij openbare optredens het hoofd te bedekken. Niets meer, niets minder. Kijk eens wat dat eeuwen lang voor vrouwen heeft betekent, deze toevoegingen! Zo is bijvoorbeeld dit jaar pas bij de Gereformeerd Vrijgemaakte Kerk (GKV) besloten dat vrouwen ook kerkelijke ambten mogen hebben. Dat zal intern ook wel de nodige beroering geven. Bijbels gezien onnodig, aldus Ehrman.
Lezen is interpreteren, iets verduidelijken is interpreteren. Interessant is dat de evangelisten dat ook doen. Lukas heeft voor een groot deel Markus als bron. Maar aan sommige verhalen en uitspraken geeft hij een andere draai.
Het is een schitterend boek dat leert relativeren. Een tekst spreekt niet zelf, degene die het leest die spreekt. Het idee om de Bijbel als volledig geïnspireerd te beschouwen, is met de inzichten uit dit boek niet te handhaven. Geschreven tekst, vooral als die onfeilbaar is, moet met de nodige reserve bekeken worden. Als je dat niet doet, leidt dat tot problemen, denk daarbij aan Islamitische fundamentalisten, maar ook aan de vreselijke oorlogen die in Europa hebben gewoed als gevolg van religieuze verschillen, bijvoorbeeld de dertig jarige oorlog.

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Lost Christianities – Bart Ehrman

Een bijzonder interessant boek met een erg hoog informatie gehalte. Het verschil tussen studeren en lezen wordt je op deze manier snel duidelijk. Ik kan wel de grote lijn weergeven, maar niet de details, en dat is jammer. Gelukkig heeft de schrijver de neiging zichzelf te herhalen, dus in een volgend boek zal ik weer veel tegenkomen. De inhoud is voor christelijk opgevoede mensen erg belangrijk. Ik heb een aantal van dit soort boeken uitgeleend, een van Ehrman en twee van Slavenburg. Alle drie de boeken heb ik nooit terug gekregen!
In het begin waren er vele soorten christendommen, met aan het ene uiterste bijvoorbeeld de aanhangers van Marcion, die vond dat de Joodse en de Christelijke God niet dezelfde konden zijn. De ene was wreed en gewelddadig, de ander liefhebbend en genadig. Hij paste dus de evangeliën zo aan dat er geen Joodse dingen meer inzaten. Aan het andere uiterste had je bijvoorbeeld de Ebionieten, die juist vonden dat je alleen Christen kon zijn als je de Joodse wetten onderhield. Van een maagdelijke geboorte moesten ze dan ook niets hebben. En daar lag nog van alles tussen, en ook nog wel er boven en er onder. Een belangrijke stroming (het was niet een duidelijke groep) was die van de gnosis. De God die hemel en aarde geschapen had, was niet een echt goede god, maar een misleid iemand. Jezus kon ons helpen om de weg naar de ware god te vinden. In diverse stromingen kom je ook tegen dat Jezus en de Christus niet dezelfde waren, maar dat de geest, of de Christus, bij de doop in de Jordaan in Jezus neerdaalde. Een mooie gedachte vind ik zelf.
Verder in het boek komt aan de orde dat het van veel geschriften die nu in het Nieuwe Testament staan, helemaal niet duidelijk is wie de schrijver is. De Evangeliën staan wel op naam van de evangelisten, maar er zijn eigenlijk geen argumenten voor. Sommige identieke boeken blijken niet zo identiek, er blijken veel (al of niet met opzet) fouten in de teksten te zitten. Dat maakt het heel gevaarlijk om grote theologische waarheden uit het NT te halen.
Uiteindelijk kwam er een stroming boven drijven die bepaalde wat waar was, wat Bijbel was en wat niet. Die bepaalde wat de naturen van Christus waren, dat er een drie-eenheid bestaat. Dat alles is  -zo heeft men mij altijd verzekerd-  door God geïnspireerde tekst.

Why there is no God – Armin Navabi

Simple responses to 20 common arguments for the existence of god, zo luidt de ondertitel. De schrijver, Armin Navabi, is een ex-moslim uit Iran. Ik vroeg mij onmiddellijk af: komt dat in Iran meer voor, dat Moslims van hun geloof afwijken? Ik dacht daarbij aan Ehsan Jami (‘Het recht om ex-moslim te zijn‘). De schrijver is altijd erg bezig geweest met zijn religie. Hoewel zijn ouders niet echt fanatieke moslims waren, nam hij intensief deel aan de Koran klassen. Eén van de dingen die hij hoorde was dat als je als jongen vòòr je 15e komt te sterven, dat je dan gegarandeerd in de hemel komt. Voor meisjes is dat tot hun 9e jaar, een boeiend verschil. De schrijver nam de meest logische stap en sprong op zijn 14e van een flat. Zoals je al begrijpt, hij stierf niet maar moest zeker een jaar revalideren. Hij verdiepte zich in alle monotheïstische religies en vond overal dezelfde inconsistenties en tegenspraken. Hij werd atheïst en werd daar heel blij van. Hij richtte de ‘Atheïst Republic’ op. Een platform voor atheïsten en twijfelende deïsten. Kijk er eens, zou ik zeggen.

Hij behandeld argumenten als “God’s existence is proven by scripture.” Daar blijft weinig van heel. Ik heb dat zelf ook al eens gelezen in het boek van ds Venema ‘Wat is een Christen nodig te geloven?’ Hij schrijft daar: ‘Wij geloven dat de Bijbel Gods woord is, omdat de Bijbel dat zelf zegt’. Een logische ramp redenering. VW heeft betere auto’s want ze zeggen het zelf, dat is hetzelfde type. Ik, Dexterius, ben een profeet, want ik zeg het zelf. De Bijbel is een bibliotheek, een verzameling van boeken en brieven die ver na hun publicatie aan de Bijbel-bibliotheek zijn toegevoegd. Hoe kunnen deze dan van ‘de Bijbel’ zeggen dat deze waar is? En hoe komt het dat deze en niet andere boeken zijn toegevoegd?

Ik dwaal af. Ik kan het boek, dat overigens iets van 1,60 euro kost, van harte aanraden!

Bewaren

Dag van het Jodendom

Vandaag was ik bij een bijeenkomst in de synagoge van Groningen. Het was de ‘Dag van het Jodendom’, georganiseerd door de RK kerk en de Joodse gemeenschap. Thema was ‘vreemdeling’. De eerste spreker was Tamarah Benima, een vrouwelijke rabbijn van de liberale joodse gemeenschap. Volgens haar bestaat er geen Joods-Christelijke cultuur. Het is onderling altijd gedoe geweest. Pogroms en vernietiging, dat zijn wel de trefwoorden. Zonder Christendom geen Jodenvervolging. De toon is wel gezet. Nu is het inderdaad zo, dat de anti-joodse sentimenten die in het christelijke Europa heel lang aanwezig waren, een voedingsbodem waren voor wat de nazi’s uiteindelijk uitvoerden. Bij twijfel lees Luthers commentaren over de Joden. Niet mals. Zelfs vlak voor zijn dood kregen ze nog een veeg uit de pan. Maar het gaat nu wat beter, daarom staat mevrouw Benima hier nu ook. Op dit moment lees ik echter een boek ‘ Niet In De Hemel’ geschreven door een Joodse man, die zeer nadrukkelijk het tegendeel beweert. Het Jodendom zou op veel terreinen de westerse maatschappij beïnvloed hebben. Het zal wel weer een zaak van definities en begrippen zijn. Als voorbeeld wordt o.a. genoemd dat nergens in de Bijbel de zon als god wordt gezien, maar wel als een geschapen iets. Dat maakt dat je er vrijelijk over na kunt denken en de zon bestuderen. Dat gold dan voor vrijwel alle andere geschapen zaken en daardoor is het ‘Westen’ wat het nu is.

Glaubensbekenntnis

Ich glaube, dass wir Gott auf unterschiedliche Weise erfahren können:
Ich glaube an Gott in der natur als schöpferische Kraft des Lebens und der lebendigen Vielfalt.
Ich glaube an Gott in Menschen, die von Liebe und Gerechtigkeit erfüllt sind – in Menschen wie Jesus, die dem Weg des Lebens bis in den Tod treu bleiben.
Ich glaube an Gottt als unsichtbare Geisteskraft in uns, als Energie der Liebe, als mutmachende Kraft zur Veränderung und Erneuerung der Welt. In der Gemeinschaft mit anderen Gläubigen erfahren wir seine lebendige Gegenwart. Diese Gotteserfahrungen geben uns Hoffnung über den Tod hinaus. Amen.

Deze geloofsbelijdenis werd uitgedeeld door de emerituspfarrer, afgelopen zondag. Vanuit het landelijk kerkbestuur is hij verplicht om de Apostolische geloofsbelijdenis te lezen, dat deed hij ook, maar het leek hem nuttig om ook deze te lezen. Ik ken niet de herkomst, heeft hij die zelf gemaakt of heeft hij hem ook geleend? Hoe dan ook, deze vorm van christendom spreekt mij wel aan. De preek ging aansluitend over ‘Het Koninkrijk der Hemelen’, dat de Pfarrer omschreef als ‘Leben im Sinne Gottes’. Wàt een mooie uitdrukking. Je ziet dat inderdaad helemaal terug in deze Bekenntnis.

En dan de ‘unsichtbare Geisteskraft in uns’: De Jezuïeten hanteren het gebed zoals Ignatius van Loyola dat heeft beschreven (zie hiervoor www.gewijderuimte.org voor dagelijkse toepassing). God is in alles en overal werkzaam. Bemerk ik dat of heb ik het te druk? Stel je voor dat God mij iets duidelijk wil maken, zou ik dat merken?
God als ‘Schöpferische Kraft’.

Ik krijg steeds meer het gevoel dat in de moderne wetenschap meer spiritualiteit te vinden is dan in de Kerken (of de Islam). Daar gaat het om allerlei concreet aanwijsbare figuren die allemaal dit of dat doen en vaak ook wonderen doen, allemaal in de naam van God, maar het lijkt vaak op een vorm van toveren. Ik wil daar later nog eens op terug komen.

Devotie

De hieronder aangegeven items openen allemaal in een nieuwe pagina, terugkomen op de website is anders lastig. Wil je terug naar mijn site: pagina gewoon weer wegklikken!

1. Devotionalia

Zo lang als ik mij herinner heb ik een zekere fascinatie voor kruisbeelden en andere uitingen van religiositeit. Zuidlimburg was altijd erg interessant wat dat betreft. Het Emsland is wat dat aangaande echt een overtreffende trap. Je bent net 100 meter de grens over bij Bourtange of het eerste kruisbeeld is er al. En dat is in heel het Emsland zo. Aanvankelijk nam ik van alle kruisen etc een foto, maar daar ben ik mee gestopt. Het is gewoon teveel.
2. Kruiswegen

De kruisweg is een onderdeel van de totale traditie van het Christelijke Paasfeest.
Het is een nabootsing van de lijdensweg van Christus vanaf het gerechtsgebouw vanaf het gerechtsgebouw (het paleis van de Romeinse procurator Pontius Pilatus) tot op de heuvel Golgotha, plaats van zijn terechtstelling. Om het overzichtelijk en vergelijkbaar gehouden toon ik alleen statie:IV-Jezusontmoet zijn moederV-Simon helpt het kruis dragen(af en toe) VI-Veronika geeft de zweetdoek. Dit staat niet in de Bijbel.
3. Glas in Lood

Naast muziek misschien wel de mooiste uiting van Christelijke kunst. Ongelofelijk hoe je in glas zo gedetailleerd en in mooie kleuren hele verhalen kunt uitdrukken!
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   

Eenvoudige Islam

Recent kwam ik terecht op een interessante website: simpleislam.weebly.com. In diverse talen te lezen, waaronder Nederlands. Hoewel ik nog niet alles gelezen heb, lijkt de centrale boodschap ongeveer dit: de Koran is prima. De Hadith echter is onbetrouwbaar. Er is daarin heel veel geschreven over wat de Profeet heeft gezegd en gedaan. Maar het is wel honderden jaren later opgeschreven. En het is zoveel, dat het voor de gemiddelde gelovige ondoenlijk is om dat allemaal gelezen te hebben. Dus ben je afhankelijk van religieuze wetenschappers, o.a. de Imams. Als de vraag dus is: ‘Wat zegt de Islam over dit of dat’, ben je afhankelijk van de ideeën van de betrokken expert. Daarnaast, aldus de schrijver, is er in de Koran zelf geen enkele onderbouwing voor zoiets als Hadith. Het lijkt er dus op dat een groot deel van alle extremistische uitingen van tegenwoordig een gevolg zijn van boze Imams die de Hadith voor hun eigen boze karretje spannen. In Spanje was er recent nog zo’n boze imam.

Dit is echter een algemeen menselijke eigenschap denk ik. In het verleden zijn er bijvoorbeeld in de Gereformeerde kerken splitsingen geweest die veel ellende en familiedrama’s hebben veroorzaakt. Dat ging soms over thema’s die een gewoon mens niet zou verzinnen. Wat te denken van iets als ‘veronderstelde wedergeboorte’. Ook dominees waren in staat de Bijbel naar hun eigen idee te zetten. Het volk volgde veelal niet de leer maar de dominee, of de groep die het grootst of leukst was. Maar ze gooiden geen bommen, dat is wel een verschil.

Een en ander sterkt mij in mijn overtuiging dat eeuwenoude teksten een slecht medium zijn om absolute religieuze waarheden uit te halen. De Boeddha adviseerde om alles wat je gezegd en geleerd wordt, te onderzoeken op het waarheids gehalte. Dat moet je niet door een dominee of imam laten doen.

Bewaren

Triniteit

Een aardige gedachte over de drie-eenheid die ik hoorde tijdens de retraite in Thuine was het volgende: het is een negatieve theologie. Met ‘negatief’ wordt dan bedoeld dat je niet kunt zeggen wat God is, Hij is ondefinieerbaar. Je kunt je toevlucht nemen door een opsomming van wat hij allemaal NIET is, in de zin van ‘God is niet dit, niet dat’. Wat overblijft en niet gezegd kan worden is een aanwijzing voor het wezen van God. Maar dat leidt uiteindelijk ook tot niets. De leer van de triniteit (Drie-eenheid) draagt ook al niet bij tot duidelijkheid. Want voor ieder persoon in de triniteit geldt hetzelfde: als je iets zegt over God de zoon is dat nooit compleet, want hij is ook Geest, Vader. En datzelfde geldt natuurlijk voor uitspraken over de Geest en God de Vader. Het zijn geen 3 personen die in hetzelfde huis wonen of iets dergelijks (zie het plaatje), dat zou polytheïsme zijn. De Rabbijnen in de middeleeuwen hadden dat ook al bedacht. Ze konden wel vrede hebben met de christelijke triniteitsleer, want als je het omdraait, positief maakt, is God OOK Zoon, Vader, Geest (Uit: ‘Is dat niet de zoon van Jozef?’ – Pinchas Lapide). Met deze leer worden slechts drie eigenschappen of manifestaties van God genoemd. En dat is beperkt, maar niet onwaar.

Bewaren

Luther, zijn weg en werk – W.J. Kooiman

lutherAls kersvers lid van de Evangelisch-Lutherische kirche moet ik natuurlijk wel mijn kennis over deze man wat opfrissen. De grote lijn zal ik niet bespreken, zie daarvoor oa HIER.
Dit boek uit 1959 geeft niet alleen een historisch verslag, maar zet Luther ook neer als kind van zijn tijd, namelijk een late middeleeuwer. Hij is door een diep dal gegaan en zag helemaal onderin het licht: alleen de genade van God redt de mens. Daar kan niets anders aan bijdragen, geen aflaten, niets. Hij was bijzonder strijdbaar en schreef bijzonder veel.
Een aantal gedachten uit het boek blijven me wat bezighouden:

Niets is zo klein, of God is nog kleiner. Niets is zo groot, of God is nog groter etc.
God is in alles. Want als Hij het schept en onderhoudt, moet Hij er zelf in zijn, moet Hij Zijn creatuur in haar allerbinnenste kern en haar allerbuitentenste kleed zelf in stand houden.

We kunnen God niet kennen uit natuur en geschiedenis. Wat wij in het leven van natuur en geschiedenis met onze eigen ogen zien, is altijd maar een masker en aardse, verwrongen, vaak verwrongen verschijningsvorm. Wij vermoeden God daarachter, wij weten dat Hij daarin is.

Een paar uitspraken uit het boek. Luthers ideeën zijn ook voor politieke doeleinden gebruikt, hij gruwde daarvan.  In het laatste hoofdstuk wordt zijn houding tegenover de Joden besproken. Die was fout en kwam voort uit onbegrip dat zij niet inzagen dat de nieuwe Bijbelse uitleg ook hen aanging en dat ze zich niet bekeerden. Hij was geen antisemiet. Dat zegt dhr Kooiman tenminste. Maar Luther was geen heilige. Hij had fouten. Hij heeft aanzet gegeven tot een bepaalde ontwikkeling, meer niet. De neiging om allerlei belangrijke mensen te verheerlijken moeten we hier echt onderdrukken. Mijn Lutherische kerk heeft afstand genomen van zijn ideeën over joden. Gewoon fout, slecht, middeleeuws.

Wat duidelijk wordt, is dat je moet oppassen om iemand volledig te volgen. Iedereen heeft ergens een vreemde knoop aan zijn jas. Mijn favoriete aforisme: ‘Geloof degenen die de waarheid zoeken, twijfel aan degenen die haar hebben gevonden’ gaat ook hier op. Luthers persoonlijke ervaring kleurt sterk zijn hele leer.

Een belangrijk onderdeel is de leer van de twee rijken (volgens pfarrer Maenl  ‘Zwei Regimenten’): het rijk Gods en het wereldse rijk.
Ondanks het feit dat hij toch wel als geweldig mens wordt neergezet, is er ook wel aandacht voor zijn onhebbelijkheden en woede uitbarstingen. Het is een prachtig boek. Het is vast nog wel ergens bij een antiquariaat te krijgen. Doen!