Valsheid in geschrifte – Jacob Slavenburg

Als ondertitel: ‘De gespleten pen van de Bijbelschrijvers’. Dit boek had ik al eerder gelezen, maar heeft een grote invloed op mijn denken gehad. Inhoudelijk hetzelfde als het eerder genoemde boek van Ehrman, maar niet met dezelfde diepgang. Het heeft een meer verhalend karakter. Het is geschreven door Jacob Slavenburg, die veel over ‘Gnosis’ heeft gepubliceerd. Een aanrader!

Awareness – Anthony de Mello

De schrijver is een jezuiet uit India, hij werd geboren in Santa Cruz, Bombay. Hij stierf onverwacht in 1987.
In dit boek probeert hij ons er van te doordringen dat iedereen handelt vanuit één of andere vorm van eigenbelang. Dat is één van de meest basale instincten die we hebben. Ook liefdadigheid en opoffering zijn allemaal te herleiden tot eigenbelang. Het herkennen en erkennen daarvan maakt je een stuk vrijer en ontspannen. Je bent geen haar beter dan de rest, maar ook niet slechter. Je bent minder kwetsbaar als je je hier goed van bewust bent. Enge mensen zijn mensen die ideeën van anderen overnemen en daarvoor zelfs willen sterven. Die zijn gehersenspoeld. Als je emotioneel reageert als je ideeën worden aangevallen, is dat een redelijke indicatie dat je zelf gehersenspoeld bent. In deze categorie kunnen zowel heiligen als zelfmoord terroristen vallen. Je moet je hiervan bewust zijn, vandaar de titel.

Wees niet afhankelijk van wat anderen over je zeggen, ook als het een compliment is. Je krijgt wat leuks te horen en je bent blij. Maar was dat leuks een managerstruukje of echt? En wat als het een negatieve opmerking was? Depressie? Anders gezegd, je hebt er niets aan en het maakt je afhankelijk!
Je moet je proberen los te maken van je interpretaties van de werkelijkheid. Probeer de wereld te zien zoals ze is. Je moet onderscheid maken tussen je ‘ik’, je bewustzijn en je ‘zelf’ dat is je denken, je overtuigingen, meningen en interpretaties. Als je dat doet, ziet de wereld er heel anders uit. Als je dat gedaan hebt, dan ben je verlicht. Je kunt niet meer gekwetst worden, je bent vrij. Deze benadering geeft ook een geheel nieuw licht op de Bijbel, op heiligen en de gelijkwaardigheid van alle religies. Religie kan trouwens verlichting behoorlijk in de weg staan. Hij maakt vrijmoedig gebruik van Hindoeïstische, Boeddhistische en Soefi ideeën.
Misschien dat ik hier nog eens iets over ga schrijven, voorlopig kan ik alleen maar zeggen: een aanrader! Zie de volgende links: peacefulrivers.homestead.com/AnthonydeMello.html

Van Kaft tot Kaft – G. Nijhof

Nijhof, G. ▪ ISBN-13: 9789025953164 ▪ ten Have. Dit boek is geschreven door iemand die in het verleden een fanatieke vrijgemaakte was. Hij schreef regelmatig stukjes in het Nederlands Dagblad voor de jeugd, ondertekend met ‘Jullie G. Nijhof’. Het misverstand begon te ontstaan dat hij ‘Jullie G’ zou heten. Hij dacht echter veel na en kwam tot de conclusie dat de Bijbel niet letterlijk waar kon zijn. Dat zegt niets over zijn geloof. Hij probeerde zijn argumenten op zijn broeders en zusters en vooral op zijn kerkenraad, maar dat werkte niet. Deze frustratie klinkt in zijn hele boek door. Desalniettemin weet hij toch aardig wat argumenten naar voren te brengen. Maar ja,één van de taken van een kerkenraad is nu eenmaal om mensen als hij de mond te snoeren…

Evolutie van de Bijbel – Bart D. Ehrman

Het derde boek van Ehrman. Ik begin al aardig te wennen aan zijn stijl. Hij is redelijk uitvoerig zonder superspecialisties te worden. De Bijbel komt niet zomaar uit de lucht vallen. Er is strijd geleverd, er is hevig geargumenteerd en zelfs wat gefraudeerd om de tekst te krijgen zoals die is. In de loop van de eeuwen is er behoorlijk gemanipuleerd met de teksten. In den beginne waren dat vaak onbedoelde fouten, er werd overgeschreven door gemotiveerde vrijwilligers. Later, toen de afschrijverij wat professioneler werd, werden er ook opzettelijk wijzigingen aangebracht om een bepaald theologisch standpunt naar voren te schuiven. Dit waren dus duidelijk invoegingen. Ehrman geeft diverse, illustratieve voorbeelden. Ik raad alle aanhangers van de ‘Kaft tot Kaft’ doctrine aan dit boek te lezen. Het is niet eng, maar noopt ons hooguit tot een herziening van het christelijk geloof, iets dat altijd gezond is.

Gods problem , why we suffer – Bart D. Ehrman

Het tweede boek van Ehrman dat ik lees. Opnieuw vertelt hij zijn voorgeschiedenis. Hoe hij als actief en bewogen evangelisch christen uiteindelijk afknapte op het probleem van het lijden. Als God dan echt zo almachtig is, waarom lijden wij dan? Is daar niet iets aan te doen? Daarover gaar dit boek. Volgens Ehrman worden er in de Bijbel de volgende verklaringen gegeven voor het lijden. Het gaat hem er daarbij niet om of het allemaal echt gebeurt is (hij denkt van niet), maar om wat de Bijbel zegt over het lijden.
1. Men heeft gezondigd en lijden is de straf. De profeten gingen daar vooral vanuit, het was de verklaring waarom Israël voortdurend geplaagd werd door allerlei oorlogszuchtige volken. Lijden heeft hier ook een betalende, genoegdoenende functie. Als er genoeg geleden is, dan is het klaar, dan is er een ‘schone lei’.
2. Lijden als aanleiding tot een ander doel. Bijvoorbeeld, Jozef was nooit onderkoning van Egypte geworden als hij niet eerst als slaaf was verkocht.
3. Lijden door toedoen van andere, zondige mensen. De zonde is ook nu het probleem, maar het is niet God die dit doet, het zijn je buren.
4. Tot verheerlijking van God. Jezus geneest een blinde, hij had dat wonder niet kunnen doen als de man niet eerst zijn hele leven blind was geweest. Lazarus moest echt dood en ontbinden, zodat Jezus kon laten zien dat Hij echt heer was over leven en dood.
5. Zomaar. Zonder voor mensen duidelijke redenen. Job wordt in het verderf gestort, zijn kinderen afgeslacht zodat God kan laten zien dat Hij gelijk heeft en zijn punt kan maken. Of meer algemeen, God hoeft zich niet te verantwoorden voor lijden, wij weten gewoon niet alles.
6. Door toedoen van boze machten. Dit idee kwam met name na de terugkeer uit de ballingschap op. Dat valt Ehrman overigens niet op. Volgens hem hebben de Joden zelf de strijd tussen goed en kwaad bedacht, er zitten echter onmiskenbaar Zoroastrische kenmerken in. Je kunt daar overigens niet veel aan doen. God laat het toe, en in de eindtijd, ja dàn zul je wat beleven!

Uiterste onbevredigend allemaal. Heeft God helemaal geen macht om in te grijpen? Is Hij dan wel God? Of bemoeit Hij zich er gewoon niet mee?
Jezus wordt in dit boek als een apocalyptisch prediker neergezet. Daar zijn ook wel argumenten voor.
Uiteindelijk blijft alleen maar over dat wijzelf een verantwoordelijkheid naar onszelf en vooral ook naar anderen hebben. Ons handelen kan lijden bij anderen soms voorkomen of verlichten. Hier stapt voor mij de H. Franciscus binnen…

Lost Christianities – Bart D. Ehrman

De auteur, Ehrman, beschrijft in dit boek verschillende ‘christendommen’ zoals die in de eerste eeuwen na Christus bestonden. Het huidige christendom, hoe divers ook, is ontstaan uit het orthodoxe geloof. Maar daarvoor waren er vele andere vormen. Hij bespreekt eerst een aantal oude, niet in de Bijbel voorkomende evangeliën, handelingen, brieven etc. Het gehalte van verschillende van deze geschriften is divers. Er zitten nogal wat vervalsingen tussen, hele oude tot hele verse. Maar veel van de teksten werden gebruikt ter lering, om iets duidelijk te maken. De ideeën stonden vaak ver van het huidige christendom af. Alles moest eigenlijk uitgevonden worden. Is er een God? Hoeveel dan? Was Jezus God of gewoon mens of een mix daarvan? En hoe dan? Was hij zoon van God? In het echt of als titel? Was hij geadopteerd door God? Moeten de Joodse boeken gehandhaafd blijven of juist niet? Etc etc.Er ontstonden Christelijke gemeenschappen die soms volkomen tegengestelde leringen hadden en die zich allen beriepen op Jezus. Hoewel Ehrman in zijn boek niet tot de bodem gaat, is het erg informatief, helemaal als de materie nieuw voor je is. Een aanrader.

God als misvatting – Richard Dawkins

God als misvatting - Richard DawkinsEen vertaling uit het engels: ‘The God delusion’. Voorlopig beperk ik mij tot het lezen van het eerste derde deel. Ik kan het er helemaal mee eens zijn. Er is mij vroeger ook al eens gezegd dat ik niet te veel moest studeren, want dat was slecht voor mijn geloof. De ‘Heere God’ wordt inderdaad overal voor gebruikt, en ook inderdaad, er wordt graag gebruik gemaakt van leemten in wetenschappelijke kennis. Goed om te lezen. Maar in zijn streng dogmatische houding tegenover de evolutieleer is hij net zo religieus als al die anderen.
Religie als evolutionair voordeel. Omdat het overal is, moet er toch een reden voor zijn. Dit wordt benaderd vanuit evolutionaire dogmatiek. Je zou ook kunnen stellen dat religie het gevolg is van een toegenomen sensitiviteit van de hersenen voor het niet zintuiglijke…