Luther, der Rebell – Der Spiegel eBook

der_rebellDit is een thema uitgave van ‘Der Spiegel’ over Luther met een aantal bijdragen. Zijn geschiedenis wordt verteld, daarna de tijd waarin hij leefde. Het was een tijd waarin in de steden en universiteiten, maar ook in de politiek de middeleeuwen eigenlijk al voorbij waren. Maar 80% van de bevolking leefde op het platteland en werd uitgebuit door hun lokale heersers en de kerk. Het waren veelal lijfeigenen. De bisschoppen hadden veel politieke macht en als ze schulden hadden, dan mochten ze van de paus aflaten verkopen, als de helft van het geld maar naar de paus ging. Daar was veel protest tegen. Het is een misvatting dat alleen Luther daartegen in opstand kwam. In Luthers dagen waren er een aantal boerenopstanden, hij heeft daar enorm tegen geageerd. Teveel intellectueel en opgegroeid in een burgermilieu?
Ook joden konden niets goed doen. Zelfs in zijn laatste brief speelt hij het klaar om nog te sneren naar joden.
Omdat de kerk feitelijk alle macht had en Luther juist de kerkelijke leer aanviel, is zijn maatschappelijke invloed enorm geweest. Vergelijk het met een kar die op een helling staat. Hij heeft die van de rem gehaald en de kar ging aan de rol. Hij had daar nog maar weinig stuur over. Als hij kort na zijn aanvankelijke acties was overleden, zou het geen verschil hebben gemaakt.

Archeologen en historici hebben het leven van hem en zijn familie tot in detail uitgeplozen. Zijn grote ideeën kreeg hij op de latrine. Zijn ouders waren niet arm, zoals hij aanvankelijk vertelde. Integendeel, behoorlijk rijk. En dat van die blikseminslag lijkt ook niet te kloppen, hij was op de vlucht voor een gedwongen huwelijk. Zo zie je maar weer, niets is wat het lijkt, als je maar goed kijkt. Hij had echter wel last van een welhaast 9psycho analytische vorm van navelstaarderij. Hij had dan ook erg veel te biechten.
Het klooster van Wittenberg kreeg hij in privébezit. Archeologen vonden de afvalkuil en kregen daardoor een aardig beeld van het gezinsleven.. Ze leefden in weelde. Erwerden dure glazen gevonden en nog veel meer luxe. Veel schrijfgerei. In de loop van zijn leven werd zijn taalgebruik steeds ruwer. Fysiek ging hij sterk achteruit. Hij had jicht, nierstenen, angina pectoris en ernstig overgewicht.

Hij gebruikte samen met zijn vriend Cranach de nieuwe media. Namelijk de boekdrukkunst. Tot dan toe was dat niet een echt florissante bedrijfstak. Maar Luther begon te schrijven, al snel ook in het Duits. Cranach zorgde voor de plaatjes, ook een nieuw concept. Het boek werd eigenlijk opnieuw uitgevonden. Op deze wijze werd het drukken van boeken een winstgevende activiteit en Luther zeer bekend. Dat beschermde hem ook tegen acties van keizer en paus. Er kwamen ook vele ‘illegale’ kopieën van zijn werk. Hij werd er alleen maar bekender door.

Het protestantisme heeft de Duitse mentaliteit sterk beïnvloed. Hoewel steeds meer mensen zich niet meer christelijk noemen, zijn ze in hun doen en laten bijzonder protestants. Als voorbeeld worden de Grünen genoemd. En het geweldig scheiden van afval in Duitsland.
Protestanten lezen meer boeken dan katholieken. Opvallend veel schrijvers, dichters, politici zijn zoon of dochter van een dominee, een pfarrer. Enzovoort.

Bewaren

Het geloof der ongelovigen (Woran glaubt der Mensch?)

Spiegel 2013-52In dit hoofdartikel van ‘Der Spiegel’ wordt gesteld dat de mens van nature geneigd is tot bijgeloof en magisch denken. Hij heeft angst en ontzag voor hogere machten. En de reguliere kerken en moskeeën doen daar niet zo in mee. De rituelen daar raken de mensen ook niet zo, de meeste mensen ervaren de rituelen als abstract. Ik hoorde ooit een priester eens uitleggen waarom bepaalde onderdelen van de liturgie exact op deze wijze uitgevoerd moesten worden. Het was vooral ook belangrijk dat de mensen daardoor zouden begrijpen dat… Maar ze begrepen het niet en vonden de foute manier mooier. Veel rituelen zijn best mooi, maar meestal omdat het nu eenmaal zo gaat.
Ondanks het gegeven dat de kerken leeglopen, lijkt het basis volksgeloof niet echt te verminderen. Ook een niet kerkelijk mens moet toch eerst even slikken als iemand op straat hem vraagt om zijn ziel aan de duivel (waar hij niet in gelooft) te verkopen voor 50 euro. We zijn minder verlicht dan we denken, in ieder mens leeft nog iets van de oertijdangst. Deze magische wereld is niet aangetast door kerkelijke leringen. Die zijn te complex en hebben geen praktische toepassing. De kerk en haar schapen zijn vreemden voor elkaar!
Volgens ‘Der Spiegel’ is het oergeloof vrijwel niet door de kerken beïnvloed en bestaat er een sterke neiging tot ‘übersinnlich denken’. Er worden een aantal voorbeelden genoemd.
-90% van de mensen denkt te voelen dat iemand in hun nek staart.
-Een foto van je trouwring, of van opa en oma verscheur je niet zomaar
-Uit een onderzoek blijkt dat ook zg atheïsten er voor terugdeinzen om aktief en luid God te lasteren. Ook als ze het wel doen, is aan de elektrische huidweerstand meetbaar dat het niet helemaal lekker voelt.
Volgens DS zit het magisch denken ook in de angst voor genetische manipulatie, kleding van popsterren en de enorme prijzen die betaald worden voor originele kunstwerken [1].
Het dalende kerkbezoek heeft geen invloed op het geloof in wonderen (50% van de West Duitsers gelooft in wonderen, 38% in engelen en 52% gelooft dat er ‘iets goddelijks’ bestaat). Zowel in de Middeleeuwen als tegenwoordig is de kerkelijke leer te complex. De katholieke kerk heeft dan tenminste nog leuke dingen, zoals mooie kerken, rituele en processies, kluizenaars etc.
Er wordt een experiment besproken, uitgevoerd door ene Bruce Wood waarbij mensen werd gevraagd om foto’s van dierbaren te verscheuren (niet de originelen). Dat ging niet van harte (Voodoo / mana principe).
Verder was er een doosje waarover een bezwering werd uitgesproken nadat er een plastic pasje is was gelegd, daarna was het pasje ernstig beschadigd. En hoewel iedereen snapt dat het een truc is, waren de meeste studenten terughoudend met het inleggen van hun hand.
Het lijkt erop dat in dit soort experimenten geen duidelijk verschil bestaat tussen gelovigen en ongelovigen. Ook atheïsme is een vorm van religie die haar aanhangers overvraagd. Lees verder