Tagarchief: Emsland

Heede, de oudste geschiedenis

De naam Heede komt oorspronkelijk van “Heda” en is waarschijnlijk een samengesteld Nederduits woord van “Hed” = heide en “A” = water, wat “Heidedorp aan het Water” zou kunnen betekenen. Heede (toen ” Heithe “) wordt voor het eerst genoemd in 1177 toen Edelman Sigwin het leengoed Heithe aan de bisschop van Münster schonk.
De stichting van het dorp valt waarschijnlijk in de tijd dat St. Liudger (791) bisschop was in Münster. Tijdens zijn ambtsperiode zou hij het gebied rond Heede tot 801 verschillende keren hebben bezocht, de ‘Hof zu Heede’ hebben gekocht en een kapel hebben laten bouwen op het terrein waar nu de oude Petruskirche staat. Dit wordt ook gesuggereerd door een inscriptie op de oude plaquette die nog steeds te vinden is in de toren van de Petruskirche.

Een deel van zijn eigendom, waaronder waarschijnlijk het landgoed Heede, werd nagelaten door St. Liudger aan het bisdom Münster. In de daaropvolgende jaren veranderden de eigenaren tot aan het einde van de 14e eeuw het landgoed overging naar de v. Familie. Oltman,  die later de naam ‘v. Heede’ aannam. Het ontstaan ​​van het dorp  Heede en de latere ontwikkeling zijn nauw verwant met de twee ridderzetels Heede en Schärpenburg. Op 16 oktober 1467 werd het landgoed Heede verworven door de twee broers Coep en Wermolt v. Heede. Zij verdeelden het in twee landgoederen: het aandeel van de jongste broer Wermolt was Haus Heede (kapel aan het hof, omliggend land).

De ridderstoel in Heede was ongeveer waar het rusthuis “Maria Regina” van het moederhuis Thuine nu staat en gaat terug tot de bovengenoemde oprichting van St. Ludger. Hij bouwde op zijn eigen deel een appartement, het latere ‘Gut Schärpenburg’. Dit bestond uit een herenhuis , Schuren, keuken en appelboomgaarden die door enten waren omgeven. De 1000 jaar oude lindeboom zou de kasteellinde van het voormalige Schärpenburg zijn geweest. Nadat beide landgoederen bijna twee eeuwen lang groeiden en bloeiden (bijvoorbeeld Wermolt herbouwde met zijn vrouw de Petruskirche), hadden hongersnood en oorlogen hen zwaar getroffen. In 1673 werd de Schärpenburg bijna volledig verwoest, het Heede-huis naast de kerk werd rond 1855 afgebroken. De ‘Burgplatz’ met de 1000 jaar oude lindeboom werd in 1972 over in openbaar bezit.

Op het wapen van Heede staat de 1000 jaar oude lindeboom, linksonder de zogenaamde Sint-Petrussleutel als symbool van de parochie en rechtsonder een aar als symbool van het belang van landbouw voor het dorp. De verdeling van de gebieden tussen de twee broers Coep en Wermolt v. Heede in 1467 heeft geleid tot het ontstaan van belangwekkende plaatsen die nog steeds te zien zijn.

Hermann Abels

Dit is Hermann Abels. Ik heb hem gefotografeerd in een positie van achterstallig onderhoud. Hij was wel iemand. Hij heeft diverse historische studies gedaan, onder andere naar de christianisering van het Emsland en de oorsprong van de plaatsnamen in de regio. Hoewel geboren in Emsland heeft hij een groot deel van zijn leven doorgebracht in Paderborn. Voor details zie HIER.

Kino Papenburg

Onze ervaring van een Duitse bioscoop.
Interstellar hadden we al gezien, Beobacht zeg maar, in Groningen. Maar ‘De Hobbit’ deel 3 nog niet. Om 16:30 uur zou de film in Papenburg beginnen. We waren mooi op tijd, ik kon mijn auto nog kwijt. Was ik een half uur later geweest, was dat niet meer gelukt. Ik heb nog nooit zo’n volle bioscoop gezien. Het was ‘Freie Platz’, ik kon dus overal gaan zitten. Voor ik naar binnen kon, wilde de kaartjesjongen wel eerst mijn rugzak controleren, ik verstond niet waarom. Bediening in de zaal. Mooie zaal trouwens, met een tafeltje voor het bier of iets anders. De reclame met de trailers: ik heb nog nooit in zo’n korte tijd zoveel gewelddadige voorfilms gezien. Allemaal Amerikaans, allemaal wraak en allemaal door iemand die heel goed kan schieten, eigenlijk wel goed is en altijd in een of andere ‘ Special Force’  heeft gezeten. De Hobbit was zoals verwacht, ook een en al geweld. Al die tienduizenden lijken vergaan in de anonimiteit, alleen Thorin Eikenschild (die ook doodgaat) blijft eeuwig beroemd.
Er was geen pauze, er werd dan ook veel door de zaal gelopen, het was een lange film.

Toen we de zaal uitliepen, was de drukte nog verder toegenomen, het gebouw was nokkie vol. Als je rijk wil worden moet je in Duitsland een Kino beginnen lijkt het.
Buiten was heel Papenburg in de auto gaan zitten om te rijden. Degenen die dat niet deden, stonden op de Parkplatz en wel zo dicht tegen mijn auto aan dat ik alleen dankzij mijn slangenlijf naar binnen kon. Het regende, alles glinsterde. Met gevaar voor eigen leven (en dat van anderen?) zijn we uit Papenburg geraakt.
O ja, de entree is hier toch goedkoper dan in Nederland.

Uitvoering in Heede

Vanuit de kerst- en integratiegedachte bezochten wij zondag avond een muziekuitvoering van de Heeder Musikverein. Het was in de kerk, het is een katholieke vereniging denk ik. En daar is een interessant verschil met bijvoorbeeld de ‘Gereformeerd Vrijgemaakte kerken (tegenwoordig GKV). Daar had je ook regelmatig dit soort uitvoeringen, maar dat was ook wel een gemeenschaps gebeuren. Pauze, koffie, koek, dat soort zaken. En vooral, voor dat het allemaal los ging was de hele kerk vervuld van stem geluid. Klepperdeklep en blabla.
Zo niet hier. We kwamen een kwartier van te voren binnen, in doodse stilte. Het orkest zat er al en keek in stilte voor zich uit. Er werd geen woord gesproken, de stilte werd af en toe verbroken door een jengelend kind. De mensen die binnenkwamen knielden even alvorens zij de bank inschoven.
Hier is denk ik een groot verschil tussen Katholieken en Protestanten in het algemeen. Voor een Protestant is een kerkgebouw een gebouw. Punt. Dat kun je ook voor allerlei andere doeleinden gebruiken. Als er te weinig geld is desnoods voor een popconcert.
In het Katholieke is het kerkgebouw een soort tempel, plaats waar ‘Lichaam van Christus’ ligt opgeslagen, waar de vieringen plaatsvinden. Voor geen enkel ander doel dan dat wordt het gebouw gebruikt.
Typisch Duits is wel (of typisch Heeders?) is dat de hoekplek van en bank automatisch betekent dat je geacht wordt naar het midden toe op te schuiven. Moet je in Nederland maar voorbij de hoekzitter struikelen, hier schuif je op.
Het optreden was overigens wel grappig.

Ganzen!

Er vliegen hier veel ganzen rond, dat is zowel in Nederland als in Duitsland op deze breedtegraad gebruikelijk. We hebben al heel wat voorbij zien vliegen. Maar vanmorgen was het goed raak, iets maakte dat alle zwermen uit de regio hier samensmolten en met veel kabaal rondvlogen. Dat heeft in het totaal ongeveer 15 minuten geduurd, toen verdunde het geheel weer naar diverse richtingen. Een geweldig gezicht, maar vooral ook een indrukwekkend geluid!

Grensperikelen

Vandaag was ik in Bourtange, vlak bij de grens dus. Ik reed met mijn auto over een bruggetje en zag daar een jongeman hengelen in de gracht. Hij zag mij ook met mijn Duitse kenteken de brug over rijden. Toen ik uitgestapt was en terugliep over de brug, vroeg ik hem: “En, wil het wat hier?” (Ik dacht, Nederlandse knaap, in Nederlands aanspreken, maar het was een Duitser). Hij zei aanvankelijk wat onverstaanbare dingen, maar hij kon hier ‘Hecht – snook’ vangen (Hij dacht: ‘Die man is Duitser, maar denkt dat ik Nederlander ben en daarom spreekt hij Nederlands’). In een onbestemd taaltje sloten we af en liep ik verder.