Durdane – Jack Vance

 

 

 

 

 

 

 

Vance is al heel lang mijn favoriete schrijver. Zijn SF boeken zijn origineel, spannend en roepen een vreemde sfeer op. Hij is erg goed in het beschrijven van vreemde culturen met bizarre gewoonten. In het universum van Vance komen maar weinig buitenaardse wezens voor. Het heelal is na de uitvinding van de intersplits aandrijving bevolkt door allerlei menselijke sektes, belangengroepen en subculturen, vaak met bijzonder vreemde namen en ideeën. Eenmaal gevestigd werden ze vaak nog veel vreemder. De Durdane trilogie speelt op een gelijknamige planeet. De planeet is veel groter dan de Aarde maar bevat vrijwel geen zware elementen, de massa en daarmee ook de zwaartekracht is vergelijkbaar met de Aardse. Het is een metaal arme cultuur, of beter gezegd, culturen. Er zijn een aantal grote continenten (Shant, Pelasandra en Caraz) die weer verdeeld zijn in allerlei cantons. Die cantons hebben allemaal weer aparte eigenaardigheden. De heerser over alle cantons van Shant is de ‘gezichtsloze man’, de Anome. Niemand weet wie hij is. Maar hij kan je ‘Torc’ laten ontploffen. Dat is een ring die alle Durdanen van Shant om hun nek hebben, je kunt die niet verwijderen. De Anome heeft kan daarmee ook bepalen waar iemand zich bevindt. Hij kan naast je staan zonder dat je het weet. In het eerste deel wordt de situatie uiteengezet, de Roghuskoi bedreigen Shant, het continent. In deel twee heeft Etzwane feitelijk de macht van de Anome overgenomen. De Anome droeg een parasiet bij zich die zijn gedrag beïnvloedde. Ook de Roghuskoi hebben deze parasiet. Zij worden uiteindelijk teruggedreven. Er lijken Aliens in het spel.

In deel drie wordt het wat chaotisch. Etzwane heeft de macht overgedragen en gaat naar Caraz een woest en niet ontgonnen gebied. Hier vindt de slotscène plaats die ik niet ga verklappen. Ik vind dit deel overigens niet het beste van de trilogie.

Het aardige van Vance is dat hij zijn vreemde culturen tot in detail uitwerkt. De dialogen doen vaak onwerkelijk aan, het klinkt wat oud nederlands of engels maar gaat verder dan dat. Een mooi voorbeeld is deze, als een groot monster op de helden afkomt: “Het leeft en dus is het sterfelijk. Er is geen reden voor paniek”.

Durdane is zeker niet het beste werk van Vance, maar wel een aanrader.

Emphyrio – Jack Vance

EmphyrioOp de planeet Halma, woont Ghys met zijn vader. Het is een planeet waar kopiëren verboden is. Alles wat wordt gemaakt gaat ambachtelijk. En dat wordt streng gecontroleerd. Het gemaakte product wordt voor een standaardprijs verkocht aan de ‘Lords’. Lieden die geen contact hebben met de bevolking, maar alles beheersen, of het nu de elektriciteit is, het rioolbeheer of de rechtspraak. Ze leven in hun hoge torens en komen daar alleen bij speciale gelegenheden vanaf. Ondanks het harde werk van iedereen en de veronderstelde rijkdom van de Lords, maakt de planeet toch een wat armetierige indruk.
Ghys hoort van zijn vader voor het eerst van Emphyrio, de verzetsheld die de planeet bevrijdde van de snode bewoners van de maan Damar, dit kostte hem het leven. Zijn vader, Amiante, is een vrijdenker en wordt op een zeker moment gedood omdat hij dingen gekopieerd zou hebben. Omdat Ghys niet de rest van zijn leven op deze planeet wil blijven wonen, kaapt hij met een aantal vrienden een ruimteschip. Op andere planeten merkt hij dat de ambachtelijke producten van Halma voor gigantische prijzen verkocht worden!
Samen met een handelaar in kunst probeert hij om de artefacten rechtstreeks van de makers te kopen.Dat stuit op tegenstand, hij wordt gearresteerd en ter dood veroordeeld. Zoals een rechtgeaarde held betaamt, weet hij op het laatste moment te ontsnappen. Hij ziet kans om een lading voorwerpen in zijn ruimteschip te proppen en ze te verkopen op de Aarde. Hij laat zijn uiterlijk veranderen om niet herkend te worden en gaat terug naar Halma en noemt zich Emphyrio. Hij komt erachter dat de lords helemaal niets voorstellen, dat het creaties zijn van wezens die ze gebruiken om alle inkomsten op te strijken. Deze ontdekking brengt een omwenteling op Halma teweeg.