Soefisme Herzien – Jonas Slaats

De schrijver probeert een genuanceerd beeld te geven van de ‘Soefi’s’. Allereerst behandelt hij het begrip ‘spiritueel’. In het westen is spiritueel iets persoonlijks, vaak maar niet altijd neigend naar zweverigheid. Dat in tegenstelling tot ‘Religie’. Dat is voor velen iets vreselijks, allemaal dogma’s en regels en dingen die niet mogen. De grondhouding lijkt te worden: ‘Ik ben spiritueel, maar niet religieus hoor’. De schrijver betoogt dat spiritualiteit altijd ergens op is gebaseerd en niet in het vrije zweeft.
In het westen wordt Soefisme vrijwel altijd gezien als ‘de spirituele tak van de Islam, die door de Islam is verboden’. Vrij vertaalt zou dat neerkomen op: ‘Je hebt soennieten, sjiieten en soefi’s’. In christelijke termen vergelijkbaar met ‘Je hebt Katholieken, protestanten en Franciscanen’. Franciscanen zijn altijd religieus, zijn katholiek, maar hebben hun eigen interpretatie en leefstijl binnen de kerk. Zo is het ook met het Soefisme: dat is geworteld in de Islam en daar niet los van te denken. Er zijn ook verschillende stromingen van, ‘scholen’. In tegenstelling tot de algemene gedachte zijn niet alle soefi’s geweldig. Het zijn mensen en dus zitten er ook heel vervelende tussen. Ze heten niet allemaal ‘Rumi’.

Vanuit de grondhouding ‘spiritualiteit is goed, religie is slecht’ komen niet alleen de kerken in een kwaad daglicht, maar ook   -en tegenwoordig vooral-   de Islam. Want de ware religie wordt beoefend door gesluierde vrouwen en bebaarde mannen die graag bommen gooien naar kafirs met foute denkbeelden. Zo kom je in de hemel. Die leven vanuit vaste opgestelde regels waarin je niets mag en van alles moet. Die denkbeelden worden inderdaad door veel Moslims gedeeld, maar dat is een vrij modern iets (!). Dat begon met de opkomst van het Wahabisme in Saoudi Arabië. Die op de grootste olievoorraad ter wereld bleken te wonen. Het Wahabisme (en het verwante Salafisme) werden als gevolg hiervan enorm gepromoot. De opkomst van de ‘petro-islam’. Websites, moskeeën, regeringen, alles wat maar een beetje als Wahabiet dent, krijgt olie-dollars. Dat kleurt de Islam natuurlijk wel. En maakt dat vele gelovigen denken dat het ook zo hoort.

Ik heb er nog twee leuke termen bij geleerd: Jalal en Jamal. Jalal bevat het logische, dogmatische, wettische etc. Jamal is meer mystiek, gevoelsmatig etc. Wahabisme heeft veel Jalal, evenals sommige kerken. Jalal moet omwikkeld worden door Jamal, en andersom.