Tag archieven: kerk

Retraite Oktober 2021

Dit weekeinde in retraite geweest in Thuine, het Franciscanessenklooster aldaar. Dit wordt jaarlijks georganiseerd door het Bisdom Groningen-Friesland. Daar hoort ook een thema bij, in dit geval de verhalen over Franciscus van Assisi. Verhalen die mede gevormd worden door de kritiek er op, wat men graag wil horen, beïnvloed door andere verhalen. Je zou zeggen: ‘niets is wat het lijkt, als je maar goed luistert en kijkt’. Die principes kun je ook toepassen op Bijbelverhalen. Interessant, goede boektitels om te lezen opgedaan. Maar ook rust en stilte. En ja, ook hier was ‘Corona’ een hinderlijke, overal aanwezige stoorfactor.

Informatie over de Christus-Koning-Kerk en het klooster vind je HIER.

Heeder geschiedenis: Het begin

De naam Heede komt oorspronkelijk van “Heda” en is waarschijnlijk een samengesteld Nederduits woord van “Hed” = heide en “A” = water, wat “Heidedorp aan het Water” zou kunnen betekenen. Heede (toen ” Heithe “) wordt voor het eerst genoemd in 1177 toen Edelman Sigwin het leengoed Heithe aan de bisschop van Münster schonk.
De stichting van het dorp valt waarschijnlijk in de tijd dat St. Liudger (791) bisschop was in Münster. Tijdens zijn ambtsperiode zou hij het gebied rond Heede tot 801 verschillende keren hebben bezocht, de ‘Hof zu Heede’ hebben gekocht en een kapel hebben laten bouwen op het terrein waar nu de oude Petruskirche staat. Dit wordt ook gesuggereerd door een inscriptie op de oude plaquette die nog steeds te vinden is in de toren van de Petruskirche.

Een deel van zijn eigendom, waaronder waarschijnlijk het landgoed Heede, werd nagelaten door St. Liudger aan het bisdom Münster. In de daaropvolgende jaren veranderden de eigenaren tot aan het einde van de 14e eeuw het landgoed overging naar de v. Familie. Oltman, die later de naam ‘v. Heede’ aannam. Het ontstaan ​​van het dorp Heede en de latere ontwikkeling zijn nauw verwant met de twee ridderzetels Heede en Schärpenburg. Op 16 oktober 1467 werd het landgoed Heede verworven door de twee broers Coep en Wermolt v. Heede. Zij verdeelden het in twee landgoederen: het aandeel van de jongste broer Wermolt was Haus Heede (kapel aan het hof, omliggend land).

De ridderstoel in Heede was ongeveer waar het rusthuis “Maria Regina” van het moederhuis Thuine nu staat en gaat terug tot de bovengenoemde oprichting van St. Ludger. Hij bouwde op zijn eigen deel een appartement, het latere ‘Gut Schärpenburg’. Dit bestond uit een herenhuis , Schuren, keuken en appelboomgaarden die door enten waren omgeven. De 1000 jaar oude lindeboom zou de kasteellinde van het voormalige Schärpenburg zijn geweest. Nadat beide landgoederen bijna twee eeuwen lang groeiden en bloeiden (bijvoorbeeld Wermolt herbouwde met zijn vrouw de Petruskirche), hadden hongersnood en oorlogen hen zwaar getroffen. In 1673 werd de Schärpenburg bijna volledig verwoest, het Heede-huis naast de kerk werd rond 1855 afgebroken. De ‘Burgplatz’ met de 1000 jaar oude lindeboom werd in 1972 over in openbaar bezit.

Op het wapen van Heede staat de 1000 jaar oude lindeboom, linksonder de zogenaamde Sint-Petrussleutel als symbool van de parochie en rechtsonder een aar als symbool van het belang van landbouw voor het dorp. De verdeling van de gebieden tussen de twee broers Coep en Wermolt v. Heede in 1467 heeft geleid tot het ontstaan van belangwekkende plaatsen die nog steeds te zien zijn.

Antoniuskirche Wahn

Bij het dorpje Wahn stond een kerk, de Antoniuskerk. De bouw was begonnen in 1923. In die tijd waren de bossen in de omgeving militair oefenterrein. Dat is nu nog steeds zo.  Maar er wordt niet zo heel veel geoefend, dus je kunt meestal het terrein wel op, het staat goed aangegeven. Maar in 1942 was er blijkbaar wel te weinig schiet terrein en dus werden in opdracht van Hitler zowel het dorp als de kerk platgegooid. Het dorp vind je nauwelijks terug, maar de fundamenten van de kerk zijn onlangs weer uitgegraven en vanuit de lucht goed zichtbaar. Het lijkt nu vooral een plek waar je je hond kunt uitlaten, je moet echt uitkijken waar je loopt. Een keer per jaar wordt een open lucht mis gehouden aldaar.

Walfriduskerk Bedum

WALFRIDUSKERK (11DE. 12DE EEUW)
De kerk is gewijd aan St. Walfridus, een Groninger heilige die grote verering genoot en hier is begraven. Hij moet omstreeks 1000 door de Noormannen zijn vermoord. Zijn graf werd een bedevaartplaats toen zich er allerlei wonderen voordeden. De kerk zelf is in de loop der tijden behoorlijk verbouwd: als romaans overblijfsel is vooral de scheve toren interessant. De kerk was oorspronkelijk eenbeukig en van tufsteen. In de 12 de eeuw werd ze uitgebreid tot een driebeukige tufstenen kruiskerk. De zijvleugels van de toren werden in de 16de eeuw afgebroken. het middendeel -de toren- bleef gespaard. In de eeuw daarvoor waren plannen opgevat om de kerk te verbouwen tot een kruisbasiliek, maar dat kon niet worden gerealiseerd. In plaats daarvan kwam er een tweebeukige hallenkerk. Ook die kon niet in stand gehouden worden, door brand, oorlog en Reformatie. Het schip bleef tot op de dag van vandaag bewaard.

Hier moet mij een kleine persoonlijke frustratie van het het hart: als 13-jarige zat ik op school in Groningen, Kapteijnschool. Bij wiskundeles ging het over ‘ruiten’ . Wie ruiten in de praktijk zag. Het was me al opgevallen dat de toren van deze kerk uit vier ruiten bestond. Mijn antwoord was dus: ‘De oude kerk van Bedum meneer’. ‘Juist ja’, was de strekking van het antwoord. Hij begreep niet wat ik bedoelde, vroeg het niet uit. ‘Wie nog meer….?’

Vijftig jaren later ben ik er nog steeds niet overheen…