We shall not sleep – Anne Perry

Het laatste deel van de WO-1 serie. Het tij van de oorlog lijkt te keren, na jaren van slachtpartijen worden de Duitsers teruggedreven, maar de slachting gaat door. Mason, de journalist, maakt zich los van de Peacemaker. De Duitse collega van de Peacemaker ook, die meldt zich bij Reavly om de Prime Minister te spreken en hem de naam van de Peacemaker te geven. Diezelfde Peacemaker heeft zijn oren en ogen overal, maar niemand weet wie die ogen en oren zijn. Elke gebeurtenis is verdacht. Er wordt bijvoorbeeld een moord gepleegd. Wie, waarom?
Het boek eindigt als de oorlog eindigt.
Ik heb de serie met plezier gelezen, goed geschreven, je krijgt een beeld van hoe het was in de loopgraven. De hoofdpersonen hebben er een handje van om filosofische, soms ook religieuze, discussies te voeren. Wat ik een beetje jammer vind is dat er zo af en toe gebeurtenissen plaatsvinden die zò toevallig zijn, dat het ongeloofwaardig wordt.
Maar het blijft een aanrader!

Shoulder the Sky – Anne Perry

Het verhaal speelt in Engeland en in Vlaanderen als de Eerste Wereldoorlog zo’n twee jaar aan de gang is. Er zijn veel karakters, maar in het midden staan Matthew, Joseph en Judith Reavley. Matthew werkt bij de militaire inlichtingendienst, Joseph is aalmoezenier in Vlaanderen aan het front en Judith is vrijwilligster op een Ambulance, ook aan het front. Maar meestal is ze de chauffeur van generaal Cullingford. Hun ouders zijn omgekomen bij een auto-ongeluk. Het blijkt geen ongeluk, maar moord. Erachter zit iemand die de oorlog wil beëindigen middels politieke intrige en achterkamer overleg. Hij wordt ‘The Peacemaker’ genoemd
Vooral Matthew is druk doende om te achterhalen wie zijn ouders vermoord heeft en ook waarom. Het verhaal speelt afwisselend in Engeland en in Vlaanderen. Er is ruime aandacht voor het schetsen van de personages. De omgeving, het drama dat iedere familie wel een oorlogsslachtoffer had, gedood of verminkt. Een neef van generaal Cullingford is oorlogscorrespondent. hij wil dichter naar het front om betere verhalen te kunnen schrijven. Dat is aan de correspondenten niet toegestaan, maar deze chanteert zijn oom. Dan wordt hij vermoord.
Het blijkt steeds duidelijker dat er een relatie is tussen deze gebeurtenissen. Maar is dat ook echt zo? En als het zo is, hoe dan? The Peacemaker komt opnieuw in beeld. Hij is van plan om de oorlog snel te beëindigen en de hele wereld opnieuw in te richten. Onderdeel daarvan is dat het Britse publiek in ieder geval zicht moet krijgen op de gruwelen van deze oorlog. Niks geen heroïek en eer. Dan komen er geen vrijwilligers meer, is de oorlog snel afgelopen, want de Duitsers zullen dan winnen.
Joseph verzet zich hier heftig tegen en voorkomt uiteindelijk ook dat artikelen hierover gepubliceerd worden. Ik heb meer sympathie wat dat betreft voor de oorlogscorrespondent. Hoe kun je zo’n slachting door laten gaan? Ook in Duitsland en Oostenrijk publiceren, dan is het allemaal snel afgelopen.
Spannend en goed geschreven verder, het plot een beetje knullig.
Ik kom er zojuist achter dat dit deel 2 van 4 was.

Dietrich Bonhoeffer: Pastor, Agent, Märtyrer und Prophet – Eric Metaxas

Dit is een hagiografie en een DIK boek. Daarom lees ik het als Ebook (in het Duits) hoef je dan niet zoveel mee te dragen. Het leest makkelijk weg. De kinderen Bonhoeffer hadden het maar getroffen, een liefdevol gezin, leuke ouders, intellectuele omgeving, genoeg geld, enorme stamboom. Wat kon er dan fout gaan denk je. Wel, je kon sneuvelen in WO-1, zoals zijn broer. Hoewel iedereen zijn besluit om theoloog te worden respecteerde, was hij wel een buitenbeetje, de meeste familieleden hadden meer met echte wetenschap. Van moeders kant waren er echter heel wat theologen. Hij heeft heel wat rondgereisd en keek daarbij verder dan alleen zijn Protestantse hoekje. In Rome bezocht hij frequent de missen en was getroffen door het internationale karakter. Uit alle windrichtingen deden mensen mee. In de VS was hij vooral betrokken bij de zwarte kerk en zat de ware kerk vooral bij de zwarte amerikanen die vreselijk gediscrimineerd werden. In New York was volgens hem geen theologie, ze deden maar wat en dan vooral met als doel het christelijk geloof weg te theologiseren. Ondertussen werd in Duitsland Adolf Hitler steeds machtiger. In 1933 werd hij Rijkskanselier en trok de absolute macht naar zich toe en dat was onmiddellijk te merken. Joden mochten geen kerkelijke of andere functies vervullen. Een groot deel van de Lutherse kerken is daarin mee gegaan. Er was zelfs een stroming die druk bezig was om de Bijbel te zuiveren van alles wat Joods was en waar mogelijk te vervangen door Noordse sagen en symboliek. Het verzet daartegen was minimaal. Het is angstaanjagend als je leest hoe een normale samenleving in een rap tempo een absolute dictatuur wordt. Tot de laatste dag aan toe!

Bonhoeffer wordt beschreven als een intelligente man, diep gelovig, sociaal, een familieman. Altijd bezig om dienstbaar te zijn naar anderen, tot in de gevangenis toe. Er wordt veel gebruik gemaakt van zijn overvloedige correspondentie. Dat geeft een beeld van hoe hij dacht. Jammer dat we dat zelf niet meer doen.

Een goed boek, een aanrader.

Beschaving …

Onlangs las ik een artikel over de opgraving bij het riviertje de Tollense in oost Duitsland. Daar is een compleet slagveld aangetroffen van zo’n 3500 jaar oud. Het is daar hard aan toegegaan, er liggen honderden doden. De deelnemende krijgers lijken uit heel Europa te komen en gezien hun eerdere verwondingen was dit wel hun laatste maar voor velen niet hun eerste slag. Europa noordelijk van de Alpen is altijd als een oninteressant gebied gezien, Zuidelijk had je grote beschavingen die grote oorlogen voerden. Nu dit slagveld is gevonden blijkt Noord Europa toch wel interessanter. Want het ging hier om getrainde krijgers. Waar en waarom haal je  die overal vandaan? Er was dus duidelijk meer organisatie en samenhang. Jammer dat zo’n oorlog dat moet tonen.

Zie het artikel HIER. De nummering bij de plaatjes is heel handig. Van nummer ‘3’ meende ik aanvankelijk dat het een door hevige stress afgeschoven opperhuid ging, dat bleek echter kleding te zijn. Nummer ‘4’ blijkt geen toverstok, maar een heus zwaard!

Ik kwam bij dit artikel via de nieuwsbrief van Livius.org . Maandelijks alle nieuws over opgravingen en geschiedenis. Aanrader!

Beschaving…

Onlangs las ik een artikel over de opgraving bij het riviertje de Tollense in oost Duitsland. Daar is een compleet slagveld aangetroffen van zo’n 3500 jaar oud. Het is daar hard aan toegegaan, er liggen honderden doden. De deelnemende krijgers lijken uit heel Europa te komen en gezien hun eerdere verwondingen was dit wel hun laatste maar voor velen niet hun eerste slag. Europa noordelijk van de Alpen is altijd als een oninteressant gebied gezien, Zuidelijk had je grote beschavingen die grote oorlogen voerden. Nu dit slagveld is gevonden blijkt Noord Europa toch wel interessanter. Want het ging hier om getrainde krijgers. Waar en waarom haal je  die overal vandaan? Er was dus duidelijk meer organisatie en samenhang. Jammer dat zo’n oorlog dat moet tonen.

Zie het artikel HIER. Grappig is de nummering van het plaatje. Bij ”4′ denk je waarschijnlijk eerst dat het een toverstaf is of i.d. om dan vervolgens verbijsterd te lezen dat het een zwaard is. Bij ‘3’ dacht ik eerst dat het gezien de stress een afgestoten opperhuid was. Echter, geheel onverwacht, was het kleding!

Ik kwam bij dit artikel via de nieuwsbrief van Livius.org . Maandelijks alle nieuws over opgravingen en geschiedenis. Aanrader!

Bewaren

Bewaren

D Day Through German Eyes – Holger Eckhertz

dday_german2De invasie in Normandië wordt altijd vanuit geallieerd perspectief gezien. Er was een vijand waartegen gevochten moest worden, maar daar hoor je niemand over. In dit boek staan een aantal interviews met Duitsers die destijds aan de duitse kant van het gebeuren zaten. De interviews zijn opgenomen in 1955 ofzo.
Wat naar voren komt is het ongeloof dat de geallieerden zo veel materiaal konden opvoeren. Ook de verontwaardiging, dat zij als Duitsers het rode gevaar tegenhielden en daarvoor nu bestraft werden. De frustratie dat er altijd te weinig materiaal was. Vliegtuigen konden daardoor niet vliegen. En het enorme bloedbad.
Allereerst een Panzersoldat. Die zat in een vastgemonteerde tank op een duin. Hij is nog steeds verbaasd over de gigantische vloot die ineens verscheen en dat hij het overleefd heeft.
De tweede is een Luftwaffe pilot. Zoals reeds opgemerkt kon hij niet veel. Hij is nog steeds ontdaan over de grote aantallen doden en gewonden die hij zag en heeft moeite het interview hierover af te maken.
De derde was een soldaat met een al ouder oorlogstrauma. Een hele groep met soortgelijke militairen zat in de uiterste hoe van de landingsplek. Zelfde verhaal. Er volgen er nog drie. Een daarvan was van de militaire politie. Als hij in het donker met een groepje op weg is naar zijn eigen linie, worden ze overvallen door een stel Canadezen. Die snijden van twee soldaten de keel door, twee anderen wordt de nek omgedraaid, de betrokken MP man kan ternauwernood ontsnappen. Hij is verbijsterd dat zoiets kon gebeuren. Hij had de Canadezen beschaafder ingeschat, ze hadden de mogelijkheid tot overgave moeten aanbieden.
Er staan verschillende gruwelijkheden in het boek.
Opvallend is het volgende: alle bevraagden hadden in die tijd het idee dat ze streden voor een verenigd Europa en dat ze dat moesten verdedigen tegen de Bolsjewisten. Later ontdekten ze pas hoe het werkelijk was. Ze waren verbijsterd over het grove geweld dat de geallieerden gebruikten en overdonderd door het materieel. De behandeling als krijgsgevangene was goed, tot het moment dat werd ontdekt wat er in de verschillende kampen gebeurde. De krijgsgevangenen werden verplicht om naar films hierover te kijken, het was voor de meesten een volledige verassing. Ze konden zich achteraf wel voorstellen dat het regiem tot zoiets in staat zou zij. De relatie met de bewaking was echter bekoeld. De frustratie van allen: ‘Hebben we hiervoor gevochten?’

Persoonlijk ben ik in toenemende mate verbijsterd hoe mensen elkaar zó kunnen afslachten.

Emslandlager: Neusustrum und Fullen

170220 Lager V Neusustrum-07sOp de eerste dag van mijn vakantie leek het mij een goed idee om verder naar beneden te rijden langs de Nord-Südstraße. Aan weerszijden van deze weg liggen de meeste Emslandlager. Ik had een lijstje gemaakt, uiteindelijk vonden we drie lokaties.

De eerste was kamp V: Neusustrum, zie ook de link. Het kamp zelf staat er niet meer, maar op de plek zelf staan diverse Kriegsdenkmäle. Hierbij wordt herinnerd aan het kamp zelf, maar ook aan de ontginning van het veen. Op de obelisk hiernaast staat:

“Niedersachsens Pferd, sage es mir: was sind wir werd?”

“Dein Geist und mein Kraft, haben hier Wüste fruchtbar gemacht”

Daaronder heeft een voorbijganger gekrast: ‘Nie wieder faschismus, Nie wieder Krieg’.

De andere twee locaties betroffen Lager X: Fullen. Ook dat kamp staat niet meer. Op die plek staat een bord wat de exacte lokatie van het voormalig kamp aangeeft. Een kilometer verderop is een ‘Kriegsgräberanlage’, waar behoorlijk wat onbekende krijgsgevangenen liggen (Link). Ergens in een hoekje ligt een gedenksteen waar men vlijtig aan begonnen is, maar die nooit afgekomen is. Om de begraafplaats op te komen, moet je eerst een stuk door de smurrie rijden.
Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Company Commander – Charles B. MacDonald

companycommanderDit boek is een soort dagboek van een tamelijk jonge kapitein uit WOII. Het begint zo ongeveer aan de de Belgisch-Duitse grens. Na het stoppen van het Ardennen offensief is het duidelijk dat de Duitsers absoluut niet meer gaan winnen. Er blijft echter felle weerstand. Zinloze bestormingen over kleine stukjes bos, mannen die elkaar op korte afstand, soms ook wat langer, overhoop schieten of steken. Dit blijft zo tot vèr in Duitsland, maar het verzet lijkt kleiner en wordt meer incidenteel. De Duitsers (‘Kraut’) geven zich massaal over, maar er zijn er ook die doorvechten tot ze dood zijn. Een aantal 14-jarige soldaten hadden van hun moeders de opdracht gekregen zich onmiddellijk over te geven als ze een Amerikaanse soldaat zouden zien. Dat deden ze. De schrijver speelt nog een rol bij een poging tot capitulatie van Leipzig. Op een zeker moment, de oorlog is nog niet afgelopen, schieten de Duitsers niet eens meer en lopen gewapend en wel gewoon weg. Overgeven kon niet meer, er waren al te veel gevangenen. Uiteindelijk lopen de Amerikanen tegen de Russen aan en is de oorlog afgelopen. Het is een redelijk dik boek met veel informatie. Nuttig om te lezen. Hoe voelt het om voor het eerst midden in een vuurgevecht te zitten? En waarom zijn ze daar eigenlijk? Het zinloze druipt er vanaf. Wij kennen achteraf het grote plaatje wel. Maar wat als je een of ander bosje moet verdedigen tegen een stormloop van militairen die ook massaal omvallen, maar waarvan er meer zijn dan jij kunt doodschieten? Bà.

Unter dem Sand – Das versprechen der Freiheit

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=9o-lrOnRSMQ]

Een bijzondere film. Als de oorlog is afgelopen, liggen er op alle stranden nog miljoenen mijnen. En die moeten opgeruimd worden. En moeten dat doen? De Duitse krijgsgevangenen natuurlijk, want die hebben ze gelegd. In dit geval gaat het om Deens strand. De krijgsgevangenen zijn jonge jongens, nog niet echt volwassenen. Hun Deense sergeant (‘Herr Feldwebel’) is een zeer strenge man. Hij haat Duitsers. Hij mag er niet meer op schieten, maar slaan kan nog wel. Maar heel langzaam begint hij wat te ontdooien. De eerste doden vallen. De helft van een tweeling. De overlevende broer is wanhopig, de sergeant troost hem waar hij kan. En daarna wordt het voorwaar een beetje gezellig. Totdat het hondje van de sergeant op een mijn stapt: terug bij af en dan weer verder.

In Denemarken zijn zo’n 2000 meestal jonge soldaten aan het mijn ruimen gezet, ongeveer de helft is daarbij om het leven gekomen of verminkt. In Nederland zijn er ook Duitse krijgsgevangenen aan het ruimen gezet, het waren er echter niet zoveel als in Denemarken. Maar ook in NL was de sterfte hoog.

Een goede film. Geen flitsende scenes, grote veldslagen of zo. Maar een gedegen verhaal. Waarin ook duidelijk naar voren komt dat de winnars uiteindelijk dezelfde rotspelletjes spelen als de overwonnenen toen die nog de baas waren.

Die Brücke am Ibar

IbarDe film speelt in 1999 in en om een stadje waar de rivier Ibar doorheen stroomt. De ene oever wordt bewoond door Albanezen, hoofdzakelijk moslims, de andere oever door christelijke Serviërs. Twee tamelijk sadistische Servische soldaten knallen twee gevangen Albanezen neer, de derde, die gewond is, laten ze de rivier afdrijven in de overtuiging dat hij wel dood zal gaan. Maar hij weet zich uit de rivier te slepen en kruipt een huis binnen. Dat blijkt het huis van de jonge weduwe Danica met haar twee kinderen. Ze verzorgt hem en hij knapt langzaam op en wordt uiteindelijk beter. Langzaam ontstaat er (hoe onverwacht) een liefdesrelatie tussen hen. Hij (Ramiz) kan ook goed overweg met de jongste zoon, die een beetje vreemd is.
Daartussen door speelt iets anders: in de oorlog wordt door de NAVO munitie met uranium koppen gebruikt. Een en ander van dat spul (gebruikt) ligt op de speelplaats van de kinderen, een paar kinderen worden ziek, een moet naar het ziekenhuis (in het Albanese deel!). De jongste zoon holt achter haar aan als ze met de auto wordt weggebracht en verdwaalt in de stad daar. Ramiz, de Albanees komt ook weer terug in zijn deel van de stad en gaat het jongetje zoeken. Hij vindt hem bij het ziekenhuis, waar zijn vriendinnetje zojuist is overleden. Hij brengt hem naar de brug waar hij dan zelf overheen moet. Op de terugweg wordt Ramiz door Albanezen neergeschoten die hem voor een Serviër houden.
De familie vertrekt uiteindelijk naar Frankrijk.

Triumph in den Ardennen 1944

Als brugpieper heb ik ooit een lezing gehouden in mijn klas over het Ardennen offensief. Vanuit die achtergrond viel deze titel mij op bij Amazon. Het is een tamelijk kort boekje dat een erg klein deel van het totale front beschrijft, in die zin valt het mij tegen. Het wordt gedaan, zo beschrijft de tekst, in verhalende vorm, zo trouw mogelijk aan de historische gebeurtenissen.  Ook die verhalende vorm valt tegen, ik had er dan het liefst meteen een roman van gemaakt met noten. Kortom: matig. Maar ook hier: als je goed in en tussen de regels leest: de zinloosheid van dit alles. Die Duitsers hadden het nooit voor elkaar gekregen, dat was vanaf het begin al wel duidelijk. En toch, men schoot elkaar desondanks overhoop. De Duitsers met hun nieuwe Sturmgewehr 44, naar men later zei: de beste geweren uit de hele oorlog. Ik heb dat ook in latere documentaires wel gezien: de Duitse wapens waren gemiddeld genomen beter dan die van de geallieerden. Maar daarmee alleen kom je er dus niet.

Suchkind 312

Suchkind312Een verfilming van een in 1955 verschenen boek met dezelfde titel. In dat jaar werd het ook al eens verfilmd. In de chaotische tijd aan het eind van de oorlog moet Ursula vluchten. Ze was verloofd met Achim, een militair waarvan ze denkt dat hij gesneuveld is. Tijdens de vlucht raakt ze het kind kwijt. Ze gaat er vanuit dat het kind niet meer leeft en heeft daar ook wel goede argumenten voor. Ze is opnieuw getrouwd, heeft een zoon. Ineens staat er in deen tijdschrift een advertentie: wie kent dit kind? met personalia. Ze weet het onmiddellijk: mijn dochter. Maar dan, hoe vertel ik het mijn man? Die wordt boos en wil er niets van weten. En dan ineens staat  Achim, na 10 jaren krijgsgevangenschap voor de deur. De liefde is er nog steeds, de relatie met haar huidige echtgenoot bereikt een dieptepunt. Voor de rechtbank moet ze bewijzen dat het kind van haar is. Met behulp van Achim lukt dat. Na een laatste hevige confrontatie met haar echtgenoot waarbij ze van de trap valt, komt hij tot het inzicht dat het zo niet verder kan. Hij vertrekt en laat haar haar dochter en hun zoon, samen met Achim.

Om dat de echtgenoot een beetje egoïstisch is, verspeelt hij iedere sympathie van de toeschouwer. Echter, hij is de grote verliezer: vrouw weg, kind weg, carrière naar de knoppen.

In Duitsland, vooral in die tijd, een bekend fenomeen: na jaren kwamen er nog steeds krijgsgevangenen uit Rusland terug. Die vonden dan dat hun vrouw een nieuwe familie was begonnen, of ze waren zò veranderd dat ze geen aanwinst waren voor de familie. Een diep tragische periode.

Stalingrad (Russische film uit 2013)

Staingrad_2013Deze film zag ik in de Duitse versie. Een Russische hulpverlener is in Japan na de ramp met de kerncentrale aldaar. Hij redt ergens onder het puin vandaan een Duits meisje en zijn herinneringen gaan aan de haal naar de tijd dat hij in Stalingrad vocht tegen de Duitsers, die toen, in 1942 nog zouden kunnen winnen. Het is een grauw gekleurde film in een volkomen aan puin geschoten stad. Een groep Russische soldaten is geheel ingesloten en moet overleven. De Duitsers zijn overal en meestal erg Nazi gemeen, hoewel er ook wel een paar minder gemenen bij zijn. Dit is het thema. Veel vuurgevechten, maar ook man tegen man gevechten. Veel geweld dat uiteindelijk weinig oplevert. De film zit goed in elkaar. Maar mocht iemand ooit nog eens een oorlog overwegen, kijk dan eerst hier naar. Afschuwelijk!

Zie HIER voor een uitvoerige beschrijving (Engels)

Lager VI Oberlangen – Friedhof

Hier ruhen Sowjetische Kriegsgefangene. Die Namen von 62 Toten in Einzelgraben sind bekannt. Die Namen von 2000 bis 4000 Toten in Massengräbern und von zwei Toten in Einzelngräbern sind unbekannt. Die gefangenen starben zum grössten teil an unterernährung und Epidemien.

Voor een uitgebreid fotoverslag zie HIER

Oorlogsmonumenten

Dit land heeft kort achter elkaar een aantal grote oorlogen gevoerd. Miljoenen zijn gesneuveld. Je komt dan in vrijwel alle dorpen monumenten tegen met namen van gesneuvelden uit de Eerste Wereldoorlog, de Grote oorlog. Ook even buiten Aschendorf, niet bepaald een metropool, een klein monument. 17 namen staan erop, waarvan 2 personen die vermist zijn. Op andere plaatsen staan er vaak veel meer op, zoals in Heede. Bij veel van deze oudere Kriegergedänkstätten zijn later de gevallenen uit de Tweede Wereldoorlog geplaatst, eventueel aan de zijkant of zelfs achterkant.

Frontlines serie – Marko Kloos

2LinesOfDepartureAnglesOfAttacktermsOfEnlistment1Begin 22e eeuw is de aarde verdeeld in twee grote machtsblokken: Noord Amerika en de de Sino-Russische Alliantie. De hoofdpersoon woont in een Sociaal Woonblok. Dat is een conglomeraat van gigantische, saaie flatgebouwen, waar je kunt wonen, te eten krijgt, basis medische verzorging ontvangt en dat is het zo ongeveer. De meeste mensen zijn werkloos. In de wooncomplexen heerst een bepaalde mate van anarchie. Overvallen, mishandeling, bendevorming. Waar de overheid zijn geld vandaan haalt is niet duidelijk.  Het moet erg veel zijn, want het leger is erg groot. Er is een ruimtevloot, er zijn koloniën in de ruimte. En dat kost bakken met geld. De hoofdpersoon meldt zich aan voor het leger. Betere voeding, goede conditie en wat avontuur. Maar dat valt goed tegen als er een merkwaardige invasie plaatsvindt van het eerste buitenaardse ras dat men tegenkomt Het zijn grote wezens, zeker 30 meter hoog, die stuk voor stuk de gekoloniseerde planeten overnemen. En ondertussen gaat de strijd met de Sino-Russen gewoon door. Gezien de hoge kwaliteit van al het militaire materiaal ga je je toch echt afvragen wie dat allemaal maakt, waar het vandaan komt. Maar het verhaal is goed.

De Lankies, zoals ze worden genoemd, zijn niet te stoppen. Langzaam maar zeker dringen ze verder op. Pas al er geen kolonie meer over is beginnen de Noord Amerikanen en de SinoRussische Alliantie samen te werken met wat er nog over is. Het verhaal eindigt op aarde. Er vindt geen wonderbaarlijke redding plaats. En al het geld: ja, dat werd al die tijd bespaard op de burgers die steeds minder kregen.

Het valt me wel op dat de meeste SF die geschreven wordt, althans de SF die ik zie, militaire SF is. Verder: dit is wel een héél summier overzicht van de boeken, maar schetst wel redelijk de achtergrond van het verhaal.

Een 7, zou ik zeggen. Niet slecht, maar ook niet super.

Vrede op Aarde – David Boyle

FriedenAufErdenDe wapenstilstand van kerst 1914 is het basis thema van dit boek. Hoe kon dit zo spontaan ontstaan? Want spontaan was het. Er was geen afspraak gemaakt, de hoge officieren waren er fel op tegen. Er worden een aantal situaties beschreven. Het gebeurde over de hele frontlinie, maar niet overal. En ook daarna bleven momenten van rust voorkomen, waarbij de Britten hun haar door de Duitse kapper lieten knippen. Veel Duitsers hadden gewerkt in Engeland of hadden hun familie daar zelfs nog. Ze spraken dus goed Engels. Daarnaast was het front gruwelijk, zaten beide partijen in hetzelfde schuitje en hadden de soldaten geen enkel vertrouwen in de capaciteiten van de mannen die hun moesten leiden. Er was ook geen ideologie die een rol speelde. De lagere officieren hebben waarschijnlijk vaak toegestemd in dit soort pauzes om hun mannen rust te gunnen en om de doden te kunnen begraven. Het was ook een soort oorlog die niemand voor mogelijk had gehouden. Niet iedereen verviel tot barbarij.

Na de Bevrijding -Ad van Liempt

Een interessanNaDeBevrijdingt boek. De oorlog en het leven hielden eigenlijk met de capitulatie niet op. Het bleek letterlijk en figuurlijk een puinzooi in Nederland. De infrastructuur kapot, huizen kapot, economie kapot. En dan lagen er ook nog overal mijnen. Maar daar had je nog Duitsers voor, die konden dat opruimen. Er zijn nog vele tientallen Duitsers gestorven als gevolg daarvan. De grote opruiming begon. De moffenmeiden, de NSBers. Uiteindelijk zaten de kampen overvol en niet iedereen kon berecht worden. Lieftinck verklaarde alle hondertjes voor ongeldig, even later moest iedereen zijn geld bij de bank inleveren. Er was teveel geld in omloop gebracht door de Duitsers, dat moest weg. En verder moest iedereen maar kunnen aantonen waar hij zijn geld mee verdiend had in de oorlog!
Men kwam op het idee dat Nederland groter moest worden, minstens de helft groter, want het land was overbevolkt. Tot voorbij Oldenburg, liefst tot Hamburg. Dat gebeurde niet, het werd een hoekje van 69 vierkante kilometer. In 1963 gaf men het weer terug. Het volgende plan was om alles wat Duits was uit te zetten. Dat gaf ook weer problemen, want de meeste Duitsers zaten al vanaf WO1 in Nederland en waren volledig ingeburgerd. Toch werden er in 1947 nog een aantal uitgezet. Uit het bed gelicht, spullen bij elkaar grabbelen, hup, over de grens.
En toen bleek er ook nog een kolonie te zijn die bevrijd was. De Japanners waren ineens de ordehandhavers en de beschermers van hun krijgsgevangenen. En de Indonesiërs wilden onafhankelijkheid. De Nederlandse regering zag zich geplaatst voor gigantische problemen.
Enzovoorts.
Nederland bleek een klein, hulpeloos landje, volledig in de macht van de Amerikanen en ook geen koloniale grootmacht meer.

In dit stukje beschrijf ik alleen nog maar het begin van dit boek. Het geeft een heel aardig inzicht hoe het zo gelopen is met ‘Ons Indonesië’, maar ook nog van vele andere dingen. Het een absolute aanrader!

Der Letzte Mentsch

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=aTkGCTMBc3U]Een bijzondere film. Marcus Schwartz is van zijn familie de enige overlevende van een Vernichtungslager. Na zijn bevrijding heeft hij zich sterk afzijdig gehouden van alles wat Joods was. Maar hij wordt oud, hij wil op een joodse begraafplaats begraven worden. Zijn echte naam is Menahem Teitelbaum. Maar daarmee kom je er niet. Om als Jood erkend te worden heb je papieren nodig of getuigen die verklaren dat je jood bent. Hij heeft beiden niet. De Rabbi wil hem niet als Jood erkennen. ‘De nazi’s waren daar veel makkelijker in’, sneert hij nog, ‘die zagen het meteen’. In Hongarije gaat hij op zoek naar getuigen. Een Duitsturkse jonge vrouw, Gül, wil hem wel rijden voor 500 euro. Ze vraagt hem nog of hij niet gewoon een bloedonderzoek kan laten doem om te bewijzen dat hij Jood is! Het wordt een boeiende reis waarbij Gül van een respectloze, onnozele adolescent veranderd in een volwassen mens.  Na veel omzwervingen komt hij tenslotte in zijn geboortedorp, maar niemand kent hem. Hij sterft uiteindelijk anoniem in de Synagoge. Als Gül vertelt wat zijn naam is, wordt hij gekend, want een paar mensen weten nog precies wie hij was. Hij wordt begraven op de Joodse begraafplaats door de Rabbi die hem niet wilde erkennen.

 

Mein großvater erzählt: ein bericht – Jan Krauß

großvater_erzähltJan beschrijft de verhalen van zijn opa. Als ik dit lees, bekruipt mij een gevoel van spijt dat ik niet zo’n verslag van het leven van mijn eigen vader heb gemaakt. Ook hij heeft het begin van de oorlog meegemaakt als militair. We hebben daar slechts fragmenten meegekregen, vooral tijdens onze reizen door het oostelijk deel van Overijssel.

“Ik stond hier, en daar zaten Duitse soldaten, die schoten op mij”! Gruwel. Maar het kan altijd erger.

Het verhaal van Willi Krausz. In 1942 melde hij zich als vrijwilliger bij de Wehrmacht, de Genie. Een extreem zware training volgde. Hij zou namelijk de officiersopleiding doen en die krijg je niet gratis. Ik heb zelf ook de officiersopleiding in die Niederlandische Wehrmacht gevolgd en dat is vergeleken wat Willi moest doen kinderspel. Maar het was toen wel oorlog. In mijn tijd niet, wij moesten alleen filmpjes en foto’s bekijken van tanks van Russische makelij en als we die zagen, onmiddellijk alarm slaan. Dat bleek gelukkig niet nodig.

Willi had het een stuk zwaarder. Officier, oorlog, praktijk. Hij werd in Italië gestationeerd. Monte Cassino, bij het klooster. Willi vertelt dat het klooster werd ontzien. Hij stal toen tomaten van een boer in de regio. De Amerikanen bombardeerden het klooster, de Duitsers hadden toen al alle kunstschatten en kostbaarheden naar het Vaticaan overgebracht. Daarna barstte de strijd los. De Duitsers moesten zich terugtrekken. 70.000 doden in totaal! Na een verder officierstraining (eind 1944!) werd hij overgeplaatst naar het Oostfront. Daar werd  hij gevangen genomen, hij ontsnapte en werd na een lange vluchtroute gevangen genomen door de Amerikanen. Uiteindelijk kwam hij vrij, om 1950 nog een keer geconfronteerd te worden met zijn tomatendiefstal. Hij moest uiteindelijk helemaal niets meer van het Nazi ideaal hebben en heeft daar ruimschoots afstand van genomen. Dit soort korte boeken worden vrij veel geschreven in het Duitse taalgebied.

Niet briljant geschreven, maar belangrijk om kennis van te nemen!