Tagarchief: religie

Over Muren Heen – Lody van de Kamp & Oumaima Al Abdellaoui

Een briefwisseling tussen een Nederlands-Marokkaans meisje en een senior Nederlands-Joodse man. Hij had makkelijk haar opa kunnen zijn. Ze vertellen elkaar hoe ze in dit land zijn terecht gekomen zijn. Hoe het is om moslima of jood te zijn. Het moslim zijn bevalt haar wel goed. Ze ziet de islam bepaald niet zoals Wilders of zoals vele andere Nederlanders tegenwoordig. Het is niet vrouw-onvriendelijk, integendeel. Wij moeten Islam niet verwarren met de cultuur in bepaalde landen. De vrouw onvriendelijkheid in Saoudi Arabië,  waar ze twee keer geweest is, heeft meer te maken met de lokale cultuur dan met de islam. Lody, de Joodse briefschrijver vertelt over zijn goede samenwerking met verschillende Imams. Over zijn reis naar Jeruzalem. Hij weet meer over de islam dan zij over het jodendom, maar gezien het leeftijdsverschil mag dat ook wel. Hoewel in andere recensies wordt gezegd dat er gediscussieerd wordt en dat ook moeilijke thema’s aan de orde komen, vind ik dat dat wat tegenvalt. Een en ander komt wel aan de orde, bv de hoge criminaliteit onder Marokkanen, maar een echte discussie levert het niet. Er wordt verder gesteld dat Joden en moslims dichter bij elkaar staan dan christenen, denk aan het besnijden, onreine dieren, verwante taal etc. Het is een aardig boek om te lezen, maar meer ook niet.

Nooit kenden wij God aldus – Marcus Borg

Dit boek las ik voor de tweede keer. Het gaat over het Godsbeeld dat wij hebben. Er zijn nogal wat Godsbeelden. Die beelden zijn belangrijk omdat ze verschillende ideeën en emoties oproepen. Bijvoorbeeld God als Koning, dat houdt afstand in. Wij zijn de onderdanen. God als mannelijke rechter en wetgever maakt ons schuldig, incompetent, wij kunnen niets doen. Mijn eigen beeld van God was altijd die van een man met een volle grijze baard die op een grote troon op een wolk zit en die meewarig en vaak geïrriteerd naar beneden kijkt. Dit beeld is dominant aanwezig en valt onder de ‘Christelijke Conventionele Wijsheid’, niet noodzakelijk die van dominees en theologen, maar wat er bij de gemiddelde gelovige blijft hangen. Je moet voldoen aan Gods eisen, maar je bent nooit goed genoeg. Naast dit beeld bestaat ook het ‘Geest’ beeld, dit wordt door Borg als het beste beeld naar voren geschoven. Het past beter in deze tijd en lost veel problemen op. God is overal, transcendent EN immanent. God is letterlijk overal, in en om ons en in alles. Hij noemt dit panentheïsme. Wij hoeven ons niet schuldig te voelen tegenover Hem, hij is als (dit zijn weer positieve beelden) een herder, een liefdevolle moeder en vader (geen patriarch).

Belangrijk is dat wij God ook kunnen ervaren, hij besteedt in het boek aandacht aan ‘paranormale’ ervaringen, die meer voorkomen dan wij doorgaans denken.

De Bijbel is in zijn visie niet letterlijk waar. Dat idee ging pas een rol spelen met de groeiende invloed van de wetenschap. Dat bracht theologische systemen in gevaar (dit is een interessant thema dat ik elders nog eens wil uitwerken). Ik ben zelf opgegroeid in een kerk waar de dominee oprecht meende dat de wereld ongeveer 6000 jaar oud was, een andere meende dat de sterren heel dichtbij stonden. In veel kerkgenootschappen wordt er nog steeds van uit gegaan dat de Bijbel letterlijk waar is, waarbij de interpretaties van dat ‘waar’ vaak uiteenlopen.

Jezus kun je zien als  de voor- en na paschale Jezus. De voorpaschale Jezus was niet God en heeft dat ook niet gedacht.  De napaschale Jezus is een verschijning van een heel andere orde en dit wordt door napaschale mensen beschreven.

Naar mijn idee een geweldig boek. Zijn ideeën, die al langere tijd ook mijn ideeën zijn, geven lucht en vrijheid. Wetenschap kan weer gelezen worden zonder er Bijbelteksten bij te zoeken.

Een aanrader! Zie ook mijn ‘Goodreads’

Spiegelreis – Enis Odaci en Herman Koetsveld

Enis Odaci (Moslim) en Herman Koetsveld (Christen, gereformeerd predikant) gaan op bezoek bij elkaars religie.  Enis Odaci bezoekt een Benedictijns nonnenklooster, een Pinksterkerk in Amsterdam, een ‘Oud-Gereformeerde kerk op de Veluwe. Hij komt tot de conclusie dat ‘Het Christendom’ en ‘De Christen’ niet bestaan. De diversiteit is enorm.

Hetzelfde geldt eigenlijk voor Herman Koetsveld. Hij bezoekt o.a. de Ahmadyya Moskee. Het gaat hier om een stroming die door de meeste Moslims niet erkend wordt, vervolging is niet zeldzaam. Verder komt hij bij een Turkse moskee en nog een soort moskee waar lhbt’ers (lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuele personen en transgenders) samenkomen. Ook dat is Islam.

De bezoeken worden door beide heren besproken.

Bij het lezen had ik zelf het gevoel dat er een groot probleem ligt bij Orthodoxe gelovigen, zowel bij Christenen als Moslims. Zoek je het wat meer op het menselijke vlak, lijken de Islam en het Christendom bijna naadloos aan elkaar te raken.

Zowel bij mij als bij Koetsveld ontstonden koude rillingen toen gesproken werd over ‘Zuivere Islam’. Dat bestaat net zo min als ‘Zuiver Christendom’, behalve dan in de ogen van de groep die dat zo ervaart. Zo ben ik zelf opgegroeid in een ‘Ware kerk’.

Lees ook de recensie in Trouw

Enis Odaci is van de stichting ‘Nieuw Wij’, zie de website www.nieuwwij.nl

Op zoek naar Zarathoestra – Paul Kriwaczek

De auteur is zeer geïnteresseerd in de officieel verdwenen Perzische religie,  die bijna drieduizend jaar geleden, na een openbaring, gesticht is door Zarathoestra. Hij gaat op zoek naar de restanten en invloeden van deze oude religie en vindt ze nog overal: in de vele ruïnes in Iran en Afghanistan, in de toch nog bestaande groeperingen van ‘overlevenden’ (onder anderen de Parsi’s), in historische religies als de Mithras-cultus, het Manicheïsme, de Bogomielen en de Katharen, en ook bij de filosoof Nietzsche. Het is een boeiend verslag geworden. Zijn bevindingen en conclusies zijn historisch niet altijd betrouwbaar en vaak nogal speculatief. Maar als een eerste kennismaking met deze oude Perzische religie is het zeer geslaagd. Daarna zal er echter wel verder gestudeerd moeten worden. Het boek bevat een kaartje, twee katernen met kleurenfoto’s, noten met literatuurverwijzingen en een register.
Belangrijke conclusies van de schrijver: Zarathoestra was de eerste die met het idee van een eindig universum kwam. De strijd tussen de goede en de boze god is ook van hem. God en Satan dus. De uitvinding van de ‘Verlosser’ (de Saoshant), het laatste oordeel, de hemel, de hel, dit komt allemaal bij Zarathoestra vandaan. De Joden die terugkeerden uit de ballingschap namen deze ideeën mee en dit werd de grondslag van het huidige Jodendom en het ontstaan van de Farizeeërs. Een theologische strijd die tot in de dagen van Jezus doorging. Behalve het Jodendom zijn deze ideeën vooral overgenomen door het Christendom en de Islam. Een goed Katholiek kan het op veel punten zonder meer met een Pars eens zijn. De ‘Wijzen uit het Oosten’ waren Medisch-Perzische priesters (‘Magi’), op zoek naar de Saoshant.
Het is wel zo dat het latere Zoroastrisme ver van de oorspronkelijke openbaring is afgedwaald.

Het vervallen huis van de islam – Ruud Koopman

‘Over de crisis in de islamitische wereld’. De schrijver waarschuwt om dit boek niet als een aanval op de Islam te zien. In de tijd dat het christendom nog een barbaars iets was, had de Islam niet alleen militair, maar ook cultureel en wetenschappelijk heel wat gepresteerd. De Sharia was vergeleken met vele andere rechtssystemen zeker niet de slechtste. Maar de Islam heeft zich niet aangepast aan de veranderende wereld. Waar ze in het begin een voorsprong had, blijft ze nu hopeloos achter op alle fronten. Die achterstanden zijn o.a. falende integratie in gastlanden, slecht onderwijs met veel te veel religie, vrouwen als tweederangs burger, veel oorlog en geweld, ontbreken van democratie. Dit alles komt natuurlijk over de hele wereld voor, maar aan de hand van sociologisch onderzoek wordt duidelijk dat de islamitische wereld er in dezen wel uitspringt. De schrijver merkt op dat het politiek niet correct is om dit te benoemen, aanslagen door moslims worden opvallend vaak weg geredeneerd door politici, in de zin dat het niets met de ‘ware islam’ te maken heeft. De religieuze oorzaken van dit alles kunnen, als je het heel kort wil houden, worden samengevat als:

  1. Het gebrek aan scheiding tussen moskee en staat
  2. De achtergestelde positie van de vrouw
  3. Geringschatting van seculiere kennis.

De eerste is mogelijk de belangrijkste.

Het is niet mijn bedoeling dit boek te gaan samenvatten, dat is ook niet makkelijk, het bevat veel informatie. Maar het is naar mijn idee een aanrader.

In de periode dat ik dit boek las, werd ik geattendeerd op een artikel in de Telegraaf: https://www.telegraaf.nl/e/1944882053/ Ook over dit soort dingen gaat het in dit boek.

The Fragments of Celsus

Het betoog van Celsus tegen de christenen. Het boek zelf bestaat niet meer, zie hierover ook ‘The Darkening Age’. Maar één van de kerkvaders, Origenes, heeft tegen dit boek weer een boek geschreven, Contra Celsum. Hij citeert Celsus zò uitvoerig dat een groot deel hierdoor te reconstrueren is.
Hij vindt het christendom maar niks. Veel van de ideeën die ze hebben kloppen niet of zijn ook gebruikt in de Griekse mythologie. Hij verbaast zich erover dat je alleen maar mag geloven en niet onderzoeken. Die vond ik wel grappig, mij is ooit door een zuster der kerk gezegd dat ik niet te veel moest lezen, want dat was slecht voor mijn geloof. Celsus heeft zich goed ingelezen en weet wel waar hij het over heeft. Er zijn diverse dingen waarvan je denkt dat hij het niet goed snapt, maar we zijn al bijna 2000 jaren verder en de theologie heeft zich verder ontwikkeld. Op een zeker moment lijkt hij het over de gnosis te hebben. Ik snap hem wel. Binnenkort ga ik de reactie van Origenes lezen.

Het visioen van Constantijn – Jona Lendering

Gelezen als eboek. Hoe ontstond het verhaal over het visioen van Constantijn vlak voor de slag bij de Milvische brug? Om daar iets zinnigs van te zeggen moet je verdiepen in de cultuur van die tijd, de politiek, de religies. De schrijver doet dat uitputtend, waarbij hij ook regelmatig aangeeft hoe betrouwbaar een en ander is. Het is handig om tijdens het lezen af en toe even een schemaatje te maken van de familierelaties, maar ook een kaartje bijhouden wie waar zat en wat deed. Veel aandacht wordt besteed aan de ‘lofredenaars’, mensen die bij bepaalde gelegenheden politiek correcte redes hielden waar je weer allerlei informatie uit kunt halen die overigens niet altijd, of meestal niet, klopt. De conclusie lijkt dat Constantijn best wel een droom of een visioen gehad zal hebben, of een waarneming die hij op zijn manier interpreteerde. Het lijkt erop dat hij aan het begin van zijn carrière zich richtte op Apollo, de zonnegod. Daar hoorde een bepaald symbool bij, ‘P’, met of zonde X door het pootje. Dit is waarschijnlijk het teken dat zijn soldaten op hun schilden aanbrachten en dat later in de verhalen is omgevormd tot een kruis. Constantijn lijkt niet in één keer bekeerd te zijn, maar ging hoe langer hoe meer sympathiseren met het christendom. Daarbij wordt opgemerkt dat in die tijd niet iedereen een exclusieve bekering had, dat wil zeggen dat oude goden niet werden ‘afgezworen’. Ze gingen prima samen. Aan Christus werden de eigenschappen van de Zonnegod Apollo toegekend.

 

Zie ook ‘Hetvisioenvanconstantijn.wordpress.com

The Darkening Age: The Christian Destruction of the Classical World – Catherine Nixey

Dit boek gaat over de vernietiging van de klassieke wereld door christenen in met name de 6e eeuw. De methoden en praktijken waren dezelfde als die van IS. Tempels werden vernietigd, kunst ook, bibliotheken verbrand, niet-christenen onder zware druk gezet om zich te bekeren. De meeste ‘kerkvaders stonden hier volledig achter. Het boek is niet bedoeld als een aanval op het christendom, maar wel als een bewustwording.
Na dit geschreven te hebben, opent het boek met de vernietiging van de Athena tempel in Palmyra. Het beeld is in deze eeuw weer gerestaureerd en daarna nog een keer vernield door IS met hetzelfde doel. De vroege christenen en de petro-moslims hebben veel gemeen. Het was een tijd waarin de duivel en zijn demonen een tastbare en waarneembare realiteit waren. Het heidendom was het terrein van de duivel en het was dus een daad van liefde om alles kort en klein te meppen.
In het begin, toen de christenen nog niet zo opvielen, werden ze niet al te serieus genomen. Niet zulke slimme of belezen mensen. Celsus heeft een boek geschreven tegen de christenen. Daar is uiteraard niets van overgebleven. Maar zo’n 70% is bewaard gebleven doordat Origenes in een boek probeerde de stellingen van Celsius te bestrijden en daarbij citeerde hij nogal wat. Ik moet zeggen, Celsus had zich goed ingelezen en ik kan me goed verplaatsen in zijn argumenten. Daar wil ik later nog eens op terugkomen.
Een thema dat door christenen gekoesterd wordt, zijn de martelaars. Er wordt altijd verteld dat christenen het in het Romeinse rijk zwaar hadden. Zij werden vervolgd en gemarteld om hun geloof. Dat is niet waar. Nero had een zondebok nodig, dat had niets met geloof te maken en het was na zijn dood onmiddellijk afgelopen. Pas 250 jaren later was het kort durend een probleem, daarna niet meer. Al met al moet de totale vervolgingsduur ongeveer 13 jaren hebben geduurd.
Andersom was de martelaarsdood erg gewild, het gaf je een prima plek in de hemel. Er was een massale doodswens. De overeenkomsten met de huidige radicale petro-islam zijn erg groot!
In de loop der tijd zijn er vele broeierige martelaarsverhalen geschreven, waarvan de meesten niet waar of verzonnen zijn. In die tijd: massale vernietiging, verbranding van boeken, onthoofding etc van mensen. De niet-christenen voelden zich -terecht- ernstig bedreigd. De schrijver suggereert op een zeker moment dat het inzetten van de ‘donkere middeleeuwen’ veroorzaakt werd door de gewelddadige opkomst van het Christendom. Een triest relaas. Bedenk dan dat de basis van de christelijke religie gelegd werd in die tijd, toen is bijvoorbeeld de Drie-eenheid bedacht, is ook vastgesteld welke boeken en brieven het ‘Woord van God’ waren.
Ik voel een soort diepe plaatsvervangende schaamte bij het lezen van deze ellende. Ik ben opgegroeid in een gereformeerde omgeving, inclusief school, daar werd de christianisering van het Romeinse rijk als een zegen gezien en hoorden we veel martelaarsverhalen.
Lees hier het verzoek van Libanius (een ‘heiden’) om bescherming van de keizer

 

The Darkening Age by Catherine Nixey

View all my reviews

Die Bibel Verstehen – Anselm Grün

Hoe de Bijbel te lezen. Een interessant thema. De schrijver is monnik en heeft daar dus wel ervaring mee. Hij beschouwt de Bijbel niet als letterlijk waar. De Bijbel bevat verhalen, in zijn visie afbeeldingen, van de ervaring van mensen met God. Als je het zo bekijkt heeft de Bijbel ook ons wel iets te zeggen. Hij beschrijft de Lectio Divina, het mediteren op een tekst, bijzonder interessant.
Daarna gaat hij voorbeelden geven over hoe je het zou kunnen doen en hij gaat in vogelvlucht de hele Bijbel bij langs. Halverwege ben ik gestopt. Hij schrijft prima, geen punt! Maar die korte studies lees ik wel als ik aan het betreffende boek toe ben. Een mix van lees- en naslagwerk.

 

Die Bibel Verstehen Hinführung Zum Buch Der Bücher by Anselm Grün
My rating: 3 of 5 stars

View all my reviews

Meeting Jesus Again for the First Time – Marcus Borg

Na lezing van het boek denk ik dat de titel niet overdreven is. Een erg goed boek. Hij geeft weer wat ik zelf al vanaf mijn puberteit dacht: geen fysieke opstanding, Jezus is niet God, maar een man met een  vast vertrouwen in- en een intieme relatie met- God. Borg besteed veel aandacht aan de ontwikkelende theologie binnen het vroege christendom, en de cultuur in Jezus’ tijd. Veel daarvan wist ik al wel, maar er zijn nog nieuwe aandachtspunten bijgekomen.

Hij probeert het christendom in een ander kader te plaatsen zodat het voor veel mensen, waaronder ikzelf, weer een nieuwe glans krijgt. Want er is veel onderzoek gedaan naar bijvoorbeeld de historiciteit en betrouwbaarheid van de Bijbel en daar is heel wat over te zeggen (ditzelfde proces is ook gaande met de Koran) . Maar wat moet je daarmee als christen die zeer Bijbel getrouw is opgevoed in de zin dat alles letterlijk Gods woord was? Met name die groep kan blij worden van dit boek.

 

Goodreads

De Dordtse Leerregels dichterbij gebracht – ds E. Koop

Een naar mijn idee gedateerd boek. Één van de meest gruwelijke geschriften van de protestantse kerken in Nederland. Ik kan me niet vinden in de stellingen over de zogenoemde uitverkiezing. Volgens deze leer is de hele mensheid zondig en slecht en valt onder Gods toorn. Er moet dan ook gestraft worden. Jezus, Gods zoon ondergaat die straf. Iedereen die dat gelooft zal behouden worden. Maar dan de angel: niet iedereen gelooft, niet iedereen is uitverkoren.  God bepaalt wie wel en wie niet. De teksten die allemaal aangehaald worden,  zijn mijns inziens poly interpretabel en moeten in de context gezien worden. Het lijkt mij erg fout om mysteries zò strak te omschrijven en als dogma en belijdenis te poneren. Het niet aannemen van deze belijdenis leidt onvermijdelijk tot eeuwige verdoemenis. Niet slechts een paar miljoen jaar ofzo, maar eeuwig! Ik heb gelezen tot bladzijde 30 en ben toen gestopt. Let wel, dit boek gaat òver de Dordtse Leerregels, de schrijver brengt ze op zijn manier dichterbij. Maar bij mij werkte zijn betoog precies andersom.
Voor wie de DL wil lezen, kan op diverse plekken terecht, o.a. HIER voor een PDF.

The Wounded Healer – Henry J.M. Nouwen

Een interessant boekje, gepubliceerd in 1979. Dat is ook duidelijk te merken in zijn omschrijving van de jeugd die geen toekomst meent te zien. Hij spreekt hier over de ‘Nucleaire mens’ en bedoelt daarmee de invloed en dreiging van kernwapens. Ik had er zo één in mij co-assistenten groep, hij meende dat het leven geen zin had omdat alles in 1x weggevaagd kon worden. Ik herken dat ook wel bij mijzelf, een voorliefde voor post apocalyptische literatuur en dokterschap met minimale middelen. Maar goed, daar gaat het niet over, het viel me zo op. De ‘moderne mens’ voegt zich niet meer in in de tradities van vader op zoon, van meester op gezel want: de wereld is niet zeker, niet veilig.

God is buiten, boven en daar is niets. En ‘binnen’ dan? Dat kan psychedelisch, meditatief etc. De andere kant is revolutionair. Als christen zou je een combinatie van alles moeten zijn. Teveel pastoraat gaat over uitwendige dingen.

Zijn punt: de christelijke leider, bijvoorbeeld de dominee of pastoor e.d., is niet iemand die God aan zijn gemeenschap openbaart, als iemand die iets heeft en dat uitdeelt aan hen die niets hebben, maar iemand die hèn helpt die zoeken om de werkelijkheid te ontdekken als bron van hun bestaan. Een mens is een mens en God is God en zonder God kan de mens geen mens zijn.

Hij/zij is niet anders dan andere mensen en vanuit die positie kan hij naast hen staan en hen begrijpen.

Ik kan er nog meer mooie zinnen op los laten, maar dit is m.i. de essentie.

Der Hadith, die Sunna Mohammeds – Bill Warner

Ik zocht een inleidend boek over de Hadith. Het boek dat ik besteld had, zou pas over 3 maanden aankomen, al verder zoekend liep ik toevallig tegen dit boek aan. Toen ik begon met lezen, bleek het en uitgave te zijn van de CSPI, het ‘Center for the Study of Political Islam’. De schrijver is oprichter en voorzitter van deze instelling. Hij zegt niets over de individuele gelovige, maar wel over de inhoud van diens diverse geschriften. De schrijver vindt het belangrijk dat wij (westerlingen en kafirs) daarvan op de hoogte zijn.
Ik heb net een boek gelezen over de spirituele kant van de Islam en was aangenaam verrast. Nu ik dit lees, zie ik IS bezig. Ze doen precies wat in de Hadith’s staat.
De schrijver begint met de basis van de Islam: de Koran, de Hadith’s en de Sira, de laatste twee beschrijven het leven van Mohammed en zijn pas vele jaren na zijn dood samengesteld. De schrijver gebruikt alleen de twee belangrijkste Hadith’s, namelijk die van Boukhari en Muslim.
De Koran is niet hetzelfde als de Bijbel voor Christenen. De Koran bevat te weinig informatie daarvoor en draagt maar voor 14% bij aan de totale leerinhoud van de Islam (hoe bereken je zoiets?). De Hadith 60% en de Sira 26%. In de Hadith kom je allerlei uitspraken over het leven van Mohammed tegen, of het nu over Allah, vrouwen, poepen, oorlog, seks, slaven gaat, alles. De Hadith’s spelen dus een veel grotere rol dan de Koran. In de Koran staat 91x dat het leven van de Profeet als voorbeeld genomen moet worden. Hij overstijgt hier bij verre de normaal menselijke status.
Allereerst het begrip Kafir. Dat wordt meestal vertaald met ‘ongelovige’ maar dat is een te neutrale term. Kafir gaat veel verder. Een Kafir is inderdaad een ongelovige en mag daarom belogen, bestolen, gediscrimineerd, mishandeld en gedood worden. Als hij zich bekeerd tot Islam dan is alles weer in orde. Dhimmi’s zijn Kafirs met een gedoogstatus, die worden ook zwaar gediscrimineerd maar worden (nog) niet gedood. Ziehier het succes van de Islam, aldus de schrijver.
De schrijver haalt selectief al dit soort dingen naar voren omdat ze ook concreet worden toegepast of toegepast kunnen worden (zie vooral IS, maar ook andere theocratieën).
De hel zit vol vrouwen want die zijn niet dankbaar genoeg jegens hun mannen of willen niet vaak genoeg seks. Vrouwen zijn oorlogsbuit en mogen naar believen verkracht worden. Als ze zwanger worden daalt hun prijs op de slavenmarkt, dat is een nadeel.
Van de Jihad bestaan twee vormen. In de Hadith’s is de Jihad vrijwel altijd gekoppeld aan geweld tegen Kafirs.
Het punt dat schrijver hiermee wil maken is: over de individuele Moslim kun je niets zeggen, maar over Islam wel, dat is een beweging openlijk uit is op wereld overheersing.
Een medemens is een andere Moslim, de rest is Kafir. De schrijver noemt dit een duale ethiek.
Ik werd hier niet vrolijk van. Onderstaande links worden in het boek genoemd.

www.cspii.org
www.politicalislam.eu

Gods Philosophers – James Hannam

Wetenschap in de Middeleeuwen. De schrijver keert zich behoorlijk fel tegen alle lieden die de Middeleeuwen beschrijven als ‘duister, achtergebleven, stilstand’ etc. Deze terminologie komt met name uit de 17e eeuw en dan met name van protestantse zijde, waar men de katholieken allerlei vervelende zaken wil aanmeten. Feit is dat de Katholieke kerk geen probleem had met natuurfilosofisch onderzoek, want dat was het meestal. God had alles geschapen en was zelf niet gebonden aan natuurwetten. Maar Hij had zijn schepping zò gemaakt dat die bestudeerbaar was voor mensen. Zo kon je meer over God leren. Zowel in de Islam als het Katholieke Christendom was dit het uitgangspunt. De vrijheid van denken was groot, maar je moest niet in Theologisch gebied komen. Bijvoorbeeld de ‘atoomtheorie’ botste met de transsubstantiatieleer en werd dus aan banden gelegd. Er zijn maar weinig geleerden verbrand. Het ontleden van een lichaam gaf ook geen problemen. Vesalius werd niet verbrand, Servet wel, die was ook anatoom, maar werd door Calvijn (protestant) verbrand vanwege zijn ideeën over de triniteit. Het verhaal van Gallileo die met de brandstapel werd bedreigd als hij zijn stelling niet zou herroepen, ligt wat subtieler. De twist ging niet alleen over zijn astronomische denkbeelden, maar ook hoe hij de paus (Urbanus VIII) te kijk zette in één van zijn boeken. Katholieken waren gewend om Bijbelteksten niet altijd letterlijk te nemen. In de Middeleeuwen werd dus veel vooruitgang geboekt in de wetenschap, er werden veel uitvindingen gedaan. De Universiteit werd uitgevonden. De Zwarte Dood bracht een kentering in de ontwikkeling teweeg. Wat men in de Middeleeuwen vrijwel niet deed was experimenteren. Men schreef over wat men zag of meende te zien en verder was Aristoteles toch wel de verkondiger van de waarheid, ook als het niet klopte.

Interessant is de rol van het Latijn als lingua franca voor geleerden. Zij konden uit ieder land in Europa naar een andere universiteit trekken en gewoon in het Latijn verder argumenteren. De mobiliteit van geleerden was bijzonder groot. En alles was Katholiek, dat maakte het leven ook wel overzichtelijk. De rol van het Latijn als levende taal viel snel weg in de zg. Renaissance. Men vond het Latijn ineens plat en boers en het moest allemaal weer terug naar het ‘zuivere’ Latijn (dat waarschijnlijk nooit door iemand werd gesproken).
Hierboven heb ik alleen de algemene strekking van het boek weergegeven. De schrijver gaat plezierig diep in op allerlei ontwikkelingen uit die tijd. De middeleeuwers waren niet gek, er werd van alles ontwikkeld. Maar het was een gewelddadige tijd. Mensen werden meestal niet oud, stierven aan onbegrepen ziekten, werden uitgebuit door onbereikbare heersers, moesten meevechten in allerlei oorlogen. Je kunt alleen maar blij zijn dat je niet in die tijd leeft.
Een van de betere boeken!

Halal Monk

The conversations

The islamic world is full of beautiful spirituality and mesmerising art. Both have the capability to fulfill the soul and bring us closer to God.

The monk therefore wished to learn from spiritual teachers and wanted to listen to inspiring artists. He wanted to dialogue with them in order to discover new ways of thinking. He wanted to talk with them about the world’s situation and how to solve its problems.

Het tweede boek van Jonas Slaats dat ik lees. Alleen in de engelstalige boeken noemt hij zich Jonas Yunus Atlas .  Alle interviews zijn terug te vinden op www. halalmonk.com. Alle andere tekst niet. De ‘Monk’ begint zijn queeste in New York, bij Feisal Abdul Rauf die de zg ‘Ground-zero-mosque’ wilde starten. De definitie van ‘Moslim’ is erg breed. De doodstraf voor mensen die een andere religie willen aanhangen is fout en had te maken met de oorlogssituatie waar de oergemeente destijds te maken had. Elke regio ontwikkelt zijn eigen soort Islam (er zijn dus genoeg regio’s waar ‘bekering’ wel degelijk de doodsstraf waardig is). De Monk spreekt diverse Moslims uit verschillende landen en culturen. Ik moet zeggen, als ik dat allemaal lees denk ik: waarom word ik geen Moslim? En inderdaad, wat ik lees is niet verkeerd. Openheid, tolerantie, mooie filosofie etc. De Monk komt uiteindelijk tot de conclusie dat hij weliswaar Christen blijft, maar Mohammed accepteert als de laatste profeet. Maar dan denk ik aan al die boze mannen met baardjes die altijd beledigd zijn, over een vrouw die de Profeet (pbuh) zou hebben beledigd in Pakistan etc. Recent weer een aanslag in de Filippijnen. De verdienste van dit boek is dat het een bijzonder mooie kant van Islam laat zien die ondergesneeuwd dreigt te raken door bovengenoemde types. Interessant is de rol van de Petro-Islam die de wereld dreigt te domineren. Saoudi-Arabisch Wahabisme dat verspreid wordt met olie dollars. Veel van de geïnterviewde personen zien daarin een groot probleem. Ik ben het wel met hen eens.

St. Paul, The misunderstood Apostle – Karen Armstrong

Dit boek beschrijft het leven van de apostel Paulus. Belangrijkste bron zijn de Nieuwtestamentische boeken. Er zijn ook wel enige buitenbijbelse bronnen, maar niet veel. De Handelingen der Apostelen is een beetje verdacht, te veel wonderen en historisch ook dubieus. Er wordt van uitgegaan dat 7 brieven echt van Paulus zijn, namelijk 1 Thessalonicenzen, Galaten, 1 en 2 Korinthe, Philippenzen, Philemon en de Romeinenbrief.
De rest: Kolossenzen, Efeze, 2 Thessalonicenzen, 1 en 2 Timoteüs en Titus werden geschreven door anderen onder zijn naam geschreven in de late tweede eeuw.
Er zijn ook teksten toegevoegd die niet van Paulus zijn. Te denken valt aan de vrouwonvriendelijke teksten.
Dit boek bevat veel informatie die je na één lezing nog niet allemaal hebt verwerkt. Twee keer lezen is niet overbodig. Er staan ook wel grappige dingen in. Paulus werkte als tentenmaker. Zwaar werk met zware stof. Ruwe handen kreeg hij daarvan die hem het schrijven onmogelijk maakten. Hij dicteerde daarom liever. Over de dood van Paulus is niets bekend. Zijn terechtstelling in Rome is zeer speculatief. Clemens, de bisschop van Rome in 96 CE spreekt niet over Paulus zijn dood aldaar, maar suggereert dat hij naar Spanje is getrokken en daar gestorven is. Een andere mogelijkheid is dat hij gewoon als lastpost geëxecuteerd is. Bij de Romeinen uit die tijd niet ongebruikelijk.
Ik kan dit boek zeker aanraden.

Soefisme Herzien – Jonas Slaats

De schrijver probeert een genuanceerd beeld te geven van de ‘Soefi’s’. Allereerst behandelt hij het begrip ‘spiritueel’. In het westen is spiritueel iets persoonlijks, vaak maar niet altijd neigend naar zweverigheid. Dat in tegenstelling tot ‘Religie’. Dat is voor velen iets vreselijks, allemaal dogma’s en regels en dingen die niet mogen. De grondhouding lijkt te worden: ‘Ik ben spiritueel, maar niet religieus hoor’. De schrijver betoogt dat spiritualiteit altijd ergens op is gebaseerd en niet in het vrije zweeft.
In het westen wordt Soefisme vrijwel altijd gezien als ‘de spirituele tak van de Islam, die door de Islam is verboden’. Vrij vertaalt zou dat neerkomen op: ‘Je hebt soennieten, sjiieten en soefi’s’. In christelijke termen vergelijkbaar met ‘Je hebt Katholieken, protestanten en Franciscanen’. Franciscanen zijn altijd religieus, zijn katholiek, maar hebben hun eigen interpretatie en leefstijl binnen de kerk. Zo is het ook met het Soefisme: dat is geworteld in de Islam en daar niet los van te denken. Er zijn ook verschillende stromingen van, ‘scholen’. In tegenstelling tot de algemene gedachte zijn niet alle soefi’s geweldig. Het zijn mensen en dus zitten er ook heel vervelende tussen. Ze heten niet allemaal ‘Rumi’.

Vanuit de grondhouding ‘spiritualiteit is goed, religie is slecht’ komen niet alleen de kerken in een kwaad daglicht, maar ook   -en tegenwoordig vooral-   de Islam. Want de ware religie wordt beoefend door gesluierde vrouwen en bebaarde mannen die graag bommen gooien naar kafirs met foute denkbeelden. Zo kom je in de hemel. Die leven vanuit vaste opgestelde regels waarin je niets mag en van alles moet. Die denkbeelden worden inderdaad door veel Moslims gedeeld, maar dat is een vrij modern iets (!). Dat begon met de opkomst van het Wahabisme in Saoudi Arabië. Die op de grootste olievoorraad ter wereld bleken te wonen. Het Wahabisme (en het verwante Salafisme) werden als gevolg hiervan enorm gepromoot. De opkomst van de ‘petro-islam’. Websites, moskeeën, regeringen, alles wat maar een beetje als Wahabiet dent, krijgt olie-dollars. Dat kleurt de Islam natuurlijk wel. En maakt dat vele gelovigen denken dat het ook zo hoort.

Ik heb er nog twee leuke termen bij geleerd: Jalal en Jamal. Jalal bevat het logische, dogmatische, wettische etc. Jamal is meer mystiek, gevoelsmatig etc. Wahabisme heeft veel Jalal, evenals sommige kerken. Jalal moet omwikkeld worden door Jamal, en andersom.

The Jesus Wars – Philip Jenkins

How Four Patriarchs, Three Queens, and Two Emperors Decided What Christians Would Believe for the Next 1,500 Years‘. Een indrukwekkend boek met bijzonder veel informatie. Zoveel, dat een eerste lezing alleen maar kan dienen voor het grote beeld, dat bij een tweede lezing nader en nauwkeuriger ingevuld moet worden. Ruwweg wordt de ontwikkeling vanaf de 4e t/m de 7e eeuw besproken. Vooral de periode nà Constantijn. In de christelijke wereld hield men zich bezig met zaken waar ik mij over blijf verbazen. Niet als theologische discussie, daar is niets mis mee. Maar dit ging veel verder. Dit ging o.a. om macht en politiek. Het christendom was aardig gecorrumpeerd in die tijd, waarbij ik de oprechte gelovigen niet tekort wil doen. Maar aan de top ging het niet alleen om theologische geschillen, het had ook alles te maken met de zetel van de bisschop, de invloed die hij had. Alexandrië was heel belangrijk, maar ook Antiochië, Constantinopel. Afwisselend waren zij dominant of niet. De keizers speelden een belangrijke rol met hun wisselende voorkeuren, maar hun vrouwen of dochters vaak nog meer. Die vormden soms een officieuze regering waarbinnen veel kerk aangelegenheden werden geregeld. Het ging vooral over de aard en natuur van Jezus. Was hij God in mensengestalte, of was hij allebei en zo ja in welke vorm dan? Daar waren allerlei varianten in, meestal gebonden aan de zetel van de één of andere bisschop. Die van Alexandrië was altijd een monofysitist, iemand die vond dat Jezus God in mensengedaante was.

Het tweede concilie van Ephese was een dieptepunt. De bisschop van Alexandrië had een knokploeg van monofysitistische monniken meegenomen die met bedreiging en geweld allerlei zaken wisten door te drukken. Later werd dit tijdens het Concilie van Chalcedon weer rechtgetrokken. ‘Chalcedon’ bleef echter een twistpunt. Er zijn goede argumenten om aan te nemen dat kerkstrijd een belangrijke oorzaak was van de ondergang van het West Romeinse rijk. Over Arius en Pelagius heb ik het dan nog niet gehad.

In de 7e eeuw vielen de Islamieten binnen en daardoor kwam de dogmatiek wat anders te liggen. De eerste 100 jaren waren niet slecht voor de kerk in Egypte en elders, maar de onderdrukking nam snel toe, de christenen in de Islamitische wereld werden een minderheid. In het barbaarse westen werd ‘Chalcedon’ gevolgd. Dat het westerse christendom vooral Chalcedon volgt heeft meer te maken met het wegvallen van het oosterse christendom dan met het gelijk van ‘Chalcedon’. Na de Islamisering van het Oosten, kreeg de Paus ook meer macht. Vòòr die tijd was hij meestal een speler in de zijlijn, op een enkele uitzondering na.

Ook in het Westen bleef de kerk een politieke factor. Pas nà de Reformatie werd dat langzaamaan anders.

Wat ik in ieder geval meeneem van dit boek, is de vraag of ik met mijn huidige visie wel christen had willen zijn in die tijd. Veel van wat we in de tegenwoordige tijd Moslims verwijten, was in die tijd schering en inslag. Het begin van de Jeshua beweging en wat het later werd liggen ver uit elkaar. Ik kom daar op terug na lezin van een ander boek.

En de Mens schiep God – Selina O’Grady

Een interessant boek over de grote rijken in de 1e eeuw en hoe ze religie gebruikten. Het begint met keizer Augustus, hoe hij religie, met zichzelf als god, gebruikte om het Rijk hechter te maken. De tempels werden meestal niet opgedrongen, maar er waren zoveel voordelen aan verbonden dat je als stad of streek wel gek was als je daar geen gebruik van maakte. Geen enkele heiden had daar problemen mee. Wel de Joden, maar zij waren wel de enigen. Interessante opmerking is de opmerking van de schrijfster dat in 63 BCE het verhaal de ronde deed dat er een koning geboren zou worden en dat de Senaat opdracht gaf om alle pasgeboren jongetjes uit een bepaalde periode te doden. Ze geeft niet aan waar ze dat vandaan heeft. Ik heb het verhaal nog niet elders terug kunnen vinden, maar hou me aanbevolen. Koren op de molen van Francesco Carotta die beweert dat de Jezus uit de Bijbel eigenlijk Julius Caesar was.

Ze geeft uitvoerige beschrijvingen over wat maakt dat religies kunnen aanslaan in een bepaalde tijd en omgeving, hoe ze veranderen en hoe ze gebruikt of verkeerd gebruikt of misbruikt kunnen worden door overheden. De monarch als godheid werkt als die de touwtjes zeer strak in handen heeft. Er is een verschil tussen ‘volks’- en ‘elite’ religie. De monarch moet er voor zorgen dat hij ook eer betoont aan de volksreligie. Een voorbeeld hoe dat helemaal mis ging is bijvoorbeeld de tamelijk rigoureuze invoering van het boeddhisme door Ashoka in India. Prima voor de elite, volkomen oninteressant voor het volk. Na de dood van Ashoka loste het rijk ook in korte tijd op.  De Kushan hanteerden een andere vorm van boeddhisme, meer inclusief en dat functioneerde prima als bindmiddel. Maar na de uiteindelijke val van het rijk waren de oude godsdiensten, o.a. het brahmanisme, snel terug. Het Jodendom was sterk nationalistisch en exclusief. Het christendom sloot niemand uit en voorzag in een liefhebbende god en eeuwig leven. Erg geschikt voor een groot Romeins rijk met al zijn verschillende volkeren en culturen.

Niet iedereen zal het eens zijn met haar conclusies. Maar het zet wel aan tot denken, levert veel informatie. Wat mij betreft een aanrader!

 

500.000 gottlose Jahre, über die Unmöglichkeit an einen Gott zu glauben – Paul C. Jaeger

Soms begin je uit nieuwsgierigheid aan een boek om het daarna weg te leggen. Dit was een  ‘Probe version’. Dit boek is geschreven door een ex katholieke docent ergens in Duitsland. Het is een frustratieboek. De frustraties betreffen twee zaken: ouders voeden tegenwoordig hun kinderen niet meer op. Dat worden allemaal stakkers die alleen maar naar beeldschermpjes kunnen kijken. Katholieken zijn wat minder  Bijbelvast dan protestanten, anders had hij vast wel gelezen Prediker 7:10 ‘Zeg niet dat vroeger tijden beter waren dan deze, want niet uit wijsheid zoudt ge aldus spreken’… 🙂

Maar vooral zijn Katholieke opvoeding moet het ontgelden. De afwijzende houding tegenover seks, de rare dogma’s en geloofs inhouden. Waarom kwam God pas een paar duizend jaar geleden? Er liepen toch al 500.000 jaren mensen  rond, of langer? Die gaan allemaal naar de hel? Ik kan me het probleem voorstellen. Ik ben opgegroeid in de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt onderhoudende artikel 31 van de Kerken Ordening en bij ‘ons’ was het niet anders. Ik zal niet in details treden, maar dat was zo mogelijk nog strenger dan wat de schrijver aandraagt “De Ware Kerk heeft een Adres”!  Ook ik heb overwogen om een boek hierover te schrijven, maar heb dat niet gedaan om geen frustratie schrijver te worden (maar nu dus wel heel even). Om geen misverstanden te krijgen: Dit boek gaat niet alleen over Christendom, maar ook over Jodendom en Islam. Allemaal hetzelfde verhaal.

Zie ook mijn recensie van ‘Van Kaft tot Kaft’ van G. Nijhof.