Alles nieuw – Henri Nouwen

Dit boekje kreeg ik van mijn tante Zwaan bij mijn eeuwige professie als Franciscaan op 21-1-2006, met de tekst:

‘Eens lieve Harry, zal God alles in allen zijn. Met een zegenbede van je tante Zwaan’.

Het is een aardig boekje, waarin Nouwen pleit voor het inruimen van stiltemomenten in het dagelijks leven. Want wij zijn vol met van alles dat ons bezighoudt en tegelijkertijd onvervuld. In die stilte kunnen we luisteren naar wat de Geest ons zeggen wil.

Het lijkt sterk op het gebed zoals dat door Jezuïeten wordt gedaan, zie daartoe ook www.gewijderuimte.org.

Misquoting Jesus – Bart Ehrman

In zijn vorige boek ging het vooral om de vraag: hoe komen we aan alle Bijbelboeken? Er waren heel veel waarom juist deze en geen andere? In dit boek gaat het om de NT boeken die in de Bijbel staan. Dat zijn niet de originelen. Dat zijn vertalingen van kopieën van kopieën van kopieën van … . Bij dat kopiëren zijn fouten gemaakt. Meestal per ongeluk, soms met opzet. Dat kon zijn omdat de afschrijver iets wilde verbeteren, verduidelijken of om iets eenvoudiger te maken, of om kritiek van heidenen weg te nemen, of omdat de tekst niet strookte met de gangbare theologie etc etc. Interessant, bij het schrijven van deze tekst merk ik dat ik schrijffouten maak, zo gaat dat dus. De invloed van die veranderingen is soms groot geweest. Zo zijn de uitspraken van Paulus over de rol van de vrouw in de kerk niet van hem. In zijn tijd waren vrouwen zeer actief in de kerken.Het enige wat Paulus van ze vroeg was bij openbare optredens het hoofd te bedekken. Niets meer, niets minder. Kijk eens wat dat eeuwen lang voor vrouwen heeft betekent, deze toevoegingen! Zo is bijvoorbeeld dit jaar pas bij de Gereformeerd Vrijgemaakte Kerk (GKV) besloten dat vrouwen ook kerkelijke ambten mogen hebben. Dat zal intern ook wel de nodige beroering geven. Bijbels gezien onnodig, aldus Ehrman.
Lezen is interpreteren, iets verduidelijken is interpreteren. Interessant is dat de evangelisten dat ook doen. Lukas heeft voor een groot deel Markus als bron. Maar aan sommige verhalen en uitspraken geeft hij een andere draai.
Het is een schitterend boek dat leert relativeren. Een tekst spreekt niet zelf, degene die het leest die spreekt. Het idee om de Bijbel als volledig geïnspireerd te beschouwen, is met de inzichten uit dit boek niet te handhaven. Geschreven tekst, vooral als die onfeilbaar is, moet met de nodige reserve bekeken worden. Als je dat niet doet, leidt dat tot problemen, denk daarbij aan Islamitische fundamentalisten, maar ook aan de vreselijke oorlogen die in Europa hebben gewoed als gevolg van religieuze verschillen, bijvoorbeeld de dertig jarige oorlog.

Bewaren

Bewaren

Bewaren

The Sword of Goliath – Anthony Jones

De titel kwam ik tegen bij ‘Goodreads’. Iemand schreef dat ondanks aanvankelijke twijfel best wel een aardig boek was. De hoofdpersoon in dit verhaal is ene Jake, van Jakob. Hij zit in de gevangenis, levenslang vanwege de moord op zijn vrouw. Hij is echter onschuldig. De moord werd gepleegd door een demon met de naam Soltar, een gevallen engel. Maar dat weet Jake niet. Na 3 jaren krijgt hij een celgenoot, het klikt onmiddellijk. Deze celgenoot, Stephen, vertelt na enige tijd dat Jake een halve engel is en hij laat hem ontwaken. In deze wereld zijn nog steeds de nakomelingen van de gevallen engelen, de goeden dat zijn de Shaddai en de slechten de Grigori. Nu hij eenmaal ontwaakt is, is zijn waarnemingsvermogen ook toegenomen. Hij ziet bij de Shaddai een witte aura, bij de Grigori een groene, ook als de betrokkenen nog niet ontwaakt zijn, dus geen idee hebben waar dit over gaat. Verder kan hij in de geest naar het ‘Grensgebied’, dat is de wereld tussen hemel en aarde. Hij treft daar zijn vrouw, die teruggekomen is uit de hemel om hem te helpen. Want aan Jake de taak om het Zwaard van Goliath terug te vinden. Om uiteindelijk te kunnen winnen van de Boze, zijn er een stuk of 12 artefacten nodig, waaronder dus dit zwaard, maar ook de Boog van Jonathan en nog meer. Het lijkt een beetje op een computerspel. Ondertussen is een politieman (Sam) bezig alle vreemde gebeurtenissen te onderzoeken, hij komt tot de conclusie dat er occulte zaken spelen. Hij zoekt hulp bij een professor in occulte zaken. Die professor is natuurlijk vrouw, jong en bloedmooi en in het volgende hoofdstuk hebben ze al een relatie. Het verhaal speelt zich wisselend af in transdimensionele gebieden en gewoon op aarde. Allerlei Oudtestamentische figuren treden op, zoals Samuel, Michael, de heks die voor Saul de geest van Samuel opriep etc.
De afloop laat zich raden. Dit boek is het eerste van de schrijver. Dat meenemende, denk ik dat hij knap werk heeft geleverd. Maar de personages zijn allemaal wat tweedimensionaal (hoewel het verhaal zich in meerdere dimensies afspeelt), of slecht of goed. Ik denk niet dat ik het tweede deel ga lezen.

Bewaren

Lost Christianities – Bart Ehrman

Een bijzonder interessant boek met een erg hoog informatie gehalte. Het verschil tussen studeren en lezen wordt je op deze manier snel duidelijk. Ik kan wel de grote lijn weergeven, maar niet de details, en dat is jammer. Gelukkig heeft de schrijver de neiging zichzelf te herhalen, dus in een volgend boek zal ik weer veel tegenkomen. De inhoud is voor christelijk opgevoede mensen erg belangrijk. Ik heb een aantal van dit soort boeken uitgeleend, een van Ehrman en twee van Slavenburg. Alle drie de boeken heb ik nooit terug gekregen!
In het begin waren er vele soorten christendommen, met aan het ene uiterste bijvoorbeeld de aanhangers van Marcion, die vond dat de Joodse en de Christelijke God niet dezelfde konden zijn. De ene was wreed en gewelddadig, de ander liefhebbend en genadig. Hij paste dus de evangeliën zo aan dat er geen Joodse dingen meer inzaten. Aan het andere uiterste had je bijvoorbeeld de Ebionieten, die juist vonden dat je alleen Christen kon zijn als je de Joodse wetten onderhield. Van een maagdelijke geboorte moesten ze dan ook niets hebben. En daar lag nog van alles tussen, en ook nog wel er boven en er onder. Een belangrijke stroming (het was niet een duidelijke groep) was die van de gnosis. De God die hemel en aarde geschapen had, was niet een echt goede god, maar een misleid iemand. Jezus kon ons helpen om de weg naar de ware god te vinden. In diverse stromingen kom je ook tegen dat Jezus en de Christus niet dezelfde waren, maar dat de geest, of de Christus, bij de doop in de Jordaan in Jezus neerdaalde. Een mooie gedachte vind ik zelf.
Verder in het boek komt aan de orde dat het van veel geschriften die nu in het Nieuwe Testament staan, helemaal niet duidelijk is wie de schrijver is. De Evangeliën staan wel op naam van de evangelisten, maar er zijn eigenlijk geen argumenten voor. Sommige identieke boeken blijken niet zo identiek, er blijken veel (al of niet met opzet) fouten in de teksten te zitten. Dat maakt het heel gevaarlijk om grote theologische waarheden uit het NT te halen.
Uiteindelijk kwam er een stroming boven drijven die bepaalde wat waar was, wat Bijbel was en wat niet. Die bepaalde wat de naturen van Christus waren, dat er een drie-eenheid bestaat. Dat alles is  -zo heeft men mij altijd verzekerd-  door God geïnspireerde tekst.

Vom Unfreien Willen

Op 15 juni 2017 behandelden wij op de Bibelgesprächsabend de discussie tussen Erasmus van Rotterdam en Luther over de vrije wil. Een samenvatting en vertaling van het uitgereikte document ZIE HIER.

Luther geeft toe dat er in de Bijbel duistere passages staan. Maar ‘Nadat het zegel is verbroken (Op 6:1)‘ wordt duidelijk dat Christus Zoon van God, mens is geworden, dat God 3-enig is en toch 1, dat Christus voor ons allen geleden heeft en voor eeuwig regeert. Maar haal Christus uit de Bijbel (‘Schrift’) en er blijft niets van over.

Volgens Erasmus zijn vragen over de vrije wil zinloos. Zoals: heeft God voorkennis betreffende het eeuwig heil, kunnen wij hier zelf aan bijdragen? Of overkomt het ons allemaal?

Luther ziet het echter als erg belangrijk. Het is noodzakelijk om iets te weten over de verhouding van de vrije wil tot Gods genade. Het is niet alleen ‘Notwendig’ maar ook heilzaam te weten dat God overal al kennis van heeft, de toekomst kent en naar die kennis handelt. Dit wetende blijft er niets van een vrije wil over. God bepaalt alles en Zijn wil is niet te veranderen. Rom 9: ‘Hij verstokt wie Hij wil’. En nog erger: ‘Velen zijn geroepen, weinig uitverkoren’.

Als dat zo is, zegt Erasmus, wie zal zijn leven dan nog willen beteren?

Niemand, zegt Luther,want niemand kan dat. Maar de vromen en uitverkorenen zullen door de Heilige Geest steeds beter worden, de rest zal onverbeterlijk te gronde gaan. Niemand zal geloven dat God van hem/haar houdt, alleen de uitverkorenen.

Lees verder

Why there is no God – Armin Navabi

Simple responses to 20 common arguments for the existence of god, zo luidt de ondertitel. De schrijver, Armin Navabi, is een ex-moslim uit Iran. Ik vroeg mij onmiddellijk af: komt dat in Iran meer voor, dat Moslims van hun geloof afwijken? Ik dacht daarbij aan Ehsan Jami (‘Het recht om ex-moslim te zijn‘). De schrijver is altijd erg bezig geweest met zijn religie. Hoewel zijn ouders niet echt fanatieke moslims waren, nam hij intensief deel aan de Koran klassen. Eén van de dingen die hij hoorde was dat als je als jongen vòòr je 15e komt te sterven, dat je dan gegarandeerd in de hemel komt. Voor meisjes is dat tot hun 9e jaar, een boeiend verschil. De schrijver nam de meest logische stap en sprong op zijn 14e van een flat. Zoals je al begrijpt, hij stierf niet maar moest zeker een jaar revalideren. Hij verdiepte zich in alle monotheïstische religies en vond overal dezelfde inconsistenties en tegenspraken. Hij werd atheïst en werd daar heel blij van. Hij richtte de ‘Atheïst Republic’ op. Een platform voor atheïsten en twijfelende deïsten. Kijk er eens, zou ik zeggen.

Hij behandeld argumenten als “God’s existence is proven by scripture.” Daar blijft weinig van heel. Ik heb dat zelf ook al eens gelezen in het boek van ds Venema ‘Wat is een Christen nodig te geloven?’ Hij schrijft daar: ‘Wij geloven dat de Bijbel Gods woord is, omdat de Bijbel dat zelf zegt’. Een logische ramp redenering. VW heeft betere auto’s want ze zeggen het zelf, dat is hetzelfde type. Ik, Dexterius, ben een profeet, want ik zeg het zelf. De Bijbel is een bibliotheek, een verzameling van boeken en brieven die ver na hun publicatie aan de Bijbel-bibliotheek zijn toegevoegd. Hoe kunnen deze dan van ‘de Bijbel’ zeggen dat deze waar is? En hoe komt het dat deze en niet andere boeken zijn toegevoegd?

Ik dwaal af. Ik kan het boek, dat overigens iets van 1,60 euro kost, van harte aanraden!

Bewaren

Calvijn, zijn leven en zijn werk – dr R. Schippers

Een jaar of 10 geleden werd ik als derde Orde Franciscaan geprofest. Van een oud collega kreeg ik toen een boekje met de titel ‘Calvijn’. Voorin had hij geschreven: ‘Af en toe even in lezen!’. Ik heb dat nooit gedaan. Tot nu. Het lag al enige tijd in mijn blikveld. De schrijver is een dominee en een groot fan van Calvijn, dat lees je overal in het boek. Hij beschrijft kort de familie en de jeugd van Calvijn. Deze kwam uit een familie die toegang had tot kerk en aristocratie. Het was een ‘studie’, een ‘nerd’ zou je kunnen zeggen. Een classicus, jurist, theoloog. Hoewel hij al heel lang contacten had met reformatiegezinden, duurde het tot zijn 48e dat hij zich ‘bekeerde’ zoals de schrijver dat noemt. Calvijn heeft Luther nooit ontmoet. Hij was bevriend met Melanchton die ook bevriend was met Luther. Zodoende was er wel enige communicatie. Calvijn heeft het altijd voor Luther opgenomen, ook al verzocht hij Melanchton wel eens om Luther wat te remmen als hij in zijn razernij weer wat ongenuanceerde uitspraken deed.
Er was een groot verschil tussen de positie van Calvijn en Luther. Luther had zijn keurvorst en hoefde zich minder met politiek te bemoeien. Calvijn zat in Genève midden in de politiek. De scheiding tussen kerk en staat bestond niet. In de 16e eeuw zag men het fundament van de staat alleen dan verzekerd, wanneer daaraan een confessie ten grondslag lag. En die confessie lag in Genève beslist niet vast. In dat kader moeten we volgens de schrijver ook de zware straffen zien waarbij Calvijn betrokken was. Hij heeft overigens altijd geijverd om het lijden van de veroordeelden tot een minimum te beperken.
Aan het eind van het boek wordt aandacht besteed aan diverse personen waarmee Calvijn contact heeft gehad en die in de reformatie een rol speelden.
Al met al een heel aardig boek.

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Dag van het Jodendom

Vandaag was ik bij een bijeenkomst in de synagoge van Groningen. Het was de ‘Dag van het Jodendom’, georganiseerd door de RK kerk en de Joodse gemeenschap. Thema was ‘vreemdeling’. De eerste spreker was Tamarah Benima, een vrouwelijke rabbijn van de liberale joodse gemeenschap. Volgens haar bestaat er geen Joods-Christelijke cultuur. Het is onderling altijd gedoe geweest. Pogroms en vernietiging, dat zijn wel de trefwoorden. Zonder Christendom geen Jodenvervolging. De toon is wel gezet. Nu is het inderdaad zo, dat de anti-joodse sentimenten die in het christelijke Europa heel lang aanwezig waren, een voedingsbodem waren voor wat de nazi’s uiteindelijk uitvoerden. Bij twijfel lees Luthers commentaren over de Joden. Niet mals. Zelfs vlak voor zijn dood kregen ze nog een veeg uit de pan. Maar het gaat nu wat beter, daarom staat mevrouw Benima hier nu ook. Op dit moment lees ik echter een boek ‘ Niet In De Hemel’ geschreven door een Joodse man, die zeer nadrukkelijk het tegendeel beweert. Het Jodendom zou op veel terreinen de westerse maatschappij beïnvloed hebben. Het zal wel weer een zaak van definities en begrippen zijn. Als voorbeeld wordt o.a. genoemd dat nergens in de Bijbel de zon als god wordt gezien, maar wel als een geschapen iets. Dat maakt dat je er vrijelijk over na kunt denken en de zon bestuderen. Dat gold dan voor vrijwel alle andere geschapen zaken en daardoor is het ‘Westen’ wat het nu is.

Glaubensbekenntnis

Ich glaube, dass wir Gott auf unterschiedliche Weise erfahren können:
Ich glaube an Gott in der natur als schöpferische Kraft des Lebens und der lebendigen Vielfalt.
Ich glaube an Gott in Menschen, die von Liebe und Gerechtigkeit erfüllt sind – in Menschen wie Jesus, die dem Weg des Lebens bis in den Tod treu bleiben.
Ich glaube an Gottt als unsichtbare Geisteskraft in uns, als Energie der Liebe, als mutmachende Kraft zur Veränderung und Erneuerung der Welt. In der Gemeinschaft mit anderen Gläubigen erfahren wir seine lebendige Gegenwart. Diese Gotteserfahrungen geben uns Hoffnung über den Tod hinaus. Amen.

Deze geloofsbelijdenis werd uitgedeeld door de emerituspfarrer, afgelopen zondag. Vanuit het landelijk kerkbestuur is hij verplicht om de Apostolische geloofsbelijdenis te lezen, dat deed hij ook, maar het leek hem nuttig om ook deze te lezen. Ik ken niet de herkomst, heeft hij die zelf gemaakt of heeft hij hem ook geleend? Hoe dan ook, deze vorm van christendom spreekt mij wel aan. De preek ging aansluitend over ‘Het Koninkrijk der Hemelen’, dat de Pfarrer omschreef als ‘Leben im Sinne Gottes’. Wàt een mooie uitdrukking. Je ziet dat inderdaad helemaal terug in deze Bekenntnis.

En dan de ‘unsichtbare Geisteskraft in uns’: De Jezuïeten hanteren het gebed zoals Ignatius van Loyola dat heeft beschreven (zie hiervoor www.gewijderuimte.org voor dagelijkse toepassing). God is in alles en overal werkzaam. Bemerk ik dat of heb ik het te druk? Stel je voor dat God mij iets duidelijk wil maken, zou ik dat merken?
God als ‘Schöpferische Kraft’.

Ik krijg steeds meer het gevoel dat in de moderne wetenschap meer spiritualiteit te vinden is dan in de Kerken (of de Islam). Daar gaat het om allerlei concreet aanwijsbare figuren die allemaal dit of dat doen en vaak ook wonderen doen, allemaal in de naam van God, maar het lijkt vaak op een vorm van toveren. Ik wil daar later nog eens op terug komen.

Katharina von Bora

[youtube https://www.youtube.com/watch?v=UiWNyGpTTZ0]De video hierboven is niet de film waarover ik schrijf, die staat (nog) niet op YouTube. Maar deze video geeft wel veel informatie. De besproken film (te vinden onder DEZE LINK ) is een tv film op ‘Das Erste’. Dit speelt eind 15e, begin 16e eeuw. Katharina wordt door haar vader, die haar onderhoud niet meer kan bekostigen, in het klooster gebracht, daar groeit ze op. Er zijn meer zusters daar, ook wel van haar eigen leeftijd, die er zo terecht zijn gekomen. Hun is het eeuwige leven geschonken. De dames hebben zo hun geheime verbinding met de buitenwereld en zo komt Katharina in contact met de geschriften van Martin Luther. De abdis moet daar niets van hebben. Na een korte briefwisseling met Luther besluit ze met een aantal andere zusters uit het klooster te ontsnappen. Dat lukt, ze gaan naar Wittenberg. Daar worden ze uitgejouwd, want nonnen die hun gelofte breken zijn niet populair. Waar alle nonnen blijven is niet duidelijk, maar Katharina en haari vriendin komen in een soort kindertehuis te werken, ze komt een paar maal in contact met Luther. De leidster van het huis vindt dat de dames moeten trouwen, dat is het enige goede voor hun. Ze trommelt een aantal jonge mannen die komen kijken en doen of ze een paard kopen, ze willen eerst de tanden zien. Katharina loopt gillend weg. Uiteindelijk wil ze met Martin Luther trouwen, dat gebeurt ook. Hoewel niet eenvoudig om dat geaccepteerd te krijgen, een non en een monnik die in schande leven?
Katharina heeft alles om een goede zakenvrouw en manager te zijn. Ze organiseert het enorme huis van Luther, zorgt dat hij er fatsoenlijk bijloopt, dat het huis een opleidingsinstituut wordt. Ze koopt land, organiseert zijn vergaderingen, redt haar eigen familie van de financiële ondergang. Zonder Katharina (Käthe) was Luther niets geweest. Ze hadden een goed huwelijk waarbij Käthe een positie had waar vele vrouwen uit deze tijd jaloers op zouden zijn. Maar ze was vrouw, toen Luther uiteindelijk overleed, erfde ze niets. Hoe dat ging wordt in de film niet genoemd. Een boeiend en interessant verhaal.

Luther, der Rebell – Der Spiegel eBook

der_rebellDit is een thema uitgave van ‘Der Spiegel’ over Luther met een aantal bijdragen. Zijn geschiedenis wordt verteld, daarna de tijd waarin hij leefde. Het was een tijd waarin in de steden en universiteiten, maar ook in de politiek de middeleeuwen eigenlijk al voorbij waren. Maar 80% van de bevolking leefde op het platteland en werd uitgebuit door hun lokale heersers en de kerk. Het waren veelal lijfeigenen. De bisschoppen hadden veel politieke macht en als ze schulden hadden, dan mochten ze van de paus aflaten verkopen, als de helft van het geld maar naar de paus ging. Daar was veel protest tegen. Het is een misvatting dat alleen Luther daartegen in opstand kwam. In Luthers dagen waren er een aantal boerenopstanden, hij heeft daar enorm tegen geageerd. Teveel intellectueel en opgegroeid in een burgermilieu?
Ook joden konden niets goed doen. Zelfs in zijn laatste brief speelt hij het klaar om nog te sneren naar joden.
Omdat de kerk feitelijk alle macht had en Luther juist de kerkelijke leer aanviel, is zijn maatschappelijke invloed enorm geweest. Vergelijk het met een kar die op een helling staat. Hij heeft die van de rem gehaald en de kar ging aan de rol. Hij had daar nog maar weinig stuur over. Als hij kort na zijn aanvankelijke acties was overleden, zou het geen verschil hebben gemaakt.

Archeologen en historici hebben het leven van hem en zijn familie tot in detail uitgeplozen. Zijn grote ideeën kreeg hij op de latrine. Zijn ouders waren niet arm, zoals hij aanvankelijk vertelde. Integendeel, behoorlijk rijk. En dat van die blikseminslag lijkt ook niet te kloppen, hij was op de vlucht voor een gedwongen huwelijk. Zo zie je maar weer, niets is wat het lijkt, als je maar goed kijkt. Hij had echter wel last van een welhaast 9psycho analytische vorm van navelstaarderij. Hij had dan ook erg veel te biechten.
Het klooster van Wittenberg kreeg hij in privébezit. Archeologen vonden de afvalkuil en kregen daardoor een aardig beeld van het gezinsleven.. Ze leefden in weelde. Erwerden dure glazen gevonden en nog veel meer luxe. Veel schrijfgerei. In de loop van zijn leven werd zijn taalgebruik steeds ruwer. Fysiek ging hij sterk achteruit. Hij had jicht, nierstenen, angina pectoris en ernstig overgewicht.

Hij gebruikte samen met zijn vriend Cranach de nieuwe media. Namelijk de boekdrukkunst. Tot dan toe was dat niet een echt florissante bedrijfstak. Maar Luther begon te schrijven, al snel ook in het Duits. Cranach zorgde voor de plaatjes, ook een nieuw concept. Het boek werd eigenlijk opnieuw uitgevonden. Op deze wijze werd het drukken van boeken een winstgevende activiteit en Luther zeer bekend. Dat beschermde hem ook tegen acties van keizer en paus. Er kwamen ook vele ‘illegale’ kopieën van zijn werk. Hij werd er alleen maar bekender door.

Het protestantisme heeft de Duitse mentaliteit sterk beïnvloed. Hoewel steeds meer mensen zich niet meer christelijk noemen, zijn ze in hun doen en laten bijzonder protestants. Als voorbeeld worden de Grünen genoemd. En het geweldig scheiden van afval in Duitsland.
Protestanten lezen meer boeken dan katholieken. Opvallend veel schrijvers, dichters, politici zijn zoon of dochter van een dominee, een pfarrer. Enzovoort.

Bewaren

Plato en het Christendom – Dr. W. Aalders

platochristendomPlato was in de vorige eeuw niet zo populair meer. Zijn denken, maar ook het Griekse in het algemeen hebben het christendom sterk beïnvloed. De schrijver merkt op dat voor de Grieken filosofie niet zozeer een bepaalde leer inhield, maar dat het meer een levenshouding, a way of life betrof. Vanuit die levenshouding vonden bespelen plaats die de Christenen noodzaakten hun geloof te verwoorden. Hij noemt hierbij het woord parrhesia. Dat kan uitdrukkingsvaardigheid betekenen maar ook wel met dingen in gerelateerde strekking.
De schrijver stelt dat het Grieks beter geschikt was om het christelijke gedachtengoed te verwoorden dan het Hebreeuws. Want, zo zegt hij, het Jodendom had geen weet van het eeuwige leven. Die stelling lijkt mij slechts ten dele juist. Voor of na de wegvoering?
Plato: verwondering (thaumazein) is de basis van de filosofie. Het komt een beetje in de buurt van schouwen. Zonder Grieks geen christendom, dat komt het een beetje op neer.
De schrijver gaat uitvoerig in op op het begrip ‘zijn’. Dit wekt verwondering op en is de basis van alles. Daar tegenover staat het ‘Niet zijn’. Dat wordt geassocieerd met chaos, duisternis, afgrond. Een bijzonder akelige vorm van zijn eigenlijk. Me-on, een lagere vorm van zijn. Ouk-on is het totale nihil.
Herakleitos: “De grenzen van de ziel kunt gij niet kennen, al zoudt gij ook alle wegen aflopen. Zulk een diepen grond heeft zij”. De weg die Augustinus ging, werd mogelijk gemaakt door de boeken van Plato. Zij verschaften het kader of de basis van zo’n denken. Maar Augustinus ging verder waar Plato ophield.
De schrijver gaat nu helemaal los. Hij is theoloog, dominee om precies te zijn. Het taalgebruik neigt naar superlatieven, bijvoorbeeld over de diepe afgronden van de menselijke geest, de bodemloosheid die men ontmoet als de blik naar binnen keert. Hier ben ik ongeveer gestopt. Het thema is ongelofelijk interessant, de schrijftrant maakt het moeilijk de aandacht er bij te houden. Ik ben echter vast van plan om later de tweede helft te lezen.

Devotie

De hieronder aangegeven items openen allemaal in een nieuwe pagina, terugkomen op de website is anders lastig. Wil je terug naar mijn site: pagina gewoon weer wegklikken!

1. Devotionalia

Zo lang als ik mij herinner heb ik een zekere fascinatie voor kruisbeelden en andere uitingen van religiositeit. Zuidlimburg was altijd erg interessant wat dat betreft. Het Emsland is wat dat aangaande echt een overtreffende trap. Je bent net 100 meter de grens over bij Bourtange of het eerste kruisbeeld is er al. En dat is in heel het Emsland zo. Aanvankelijk nam ik van alle kruisen etc een foto, maar daar ben ik mee gestopt. Het is gewoon teveel.
2. Kruiswegen

De kruisweg is een onderdeel van de totale traditie van het Christelijke Paasfeest.
Het is een nabootsing van de lijdensweg van Christus vanaf het gerechtsgebouw vanaf het gerechtsgebouw (het paleis van de Romeinse procurator Pontius Pilatus) tot op de heuvel Golgotha, plaats van zijn terechtstelling. Om het overzichtelijk en vergelijkbaar gehouden toon ik alleen statie:IV-Jezusontmoet zijn moederV-Simon helpt het kruis dragen(af en toe) VI-Veronika geeft de zweetdoek. Dit staat niet in de Bijbel.
3. Glas in Lood

Naast muziek misschien wel de mooiste uiting van Christelijke kunst. Ongelofelijk hoe je in glas zo gedetailleerd en in mooie kleuren hele verhalen kunt uitdrukken!
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   

A Hidden Revolution – Rivkin

hiddenrevolutionEen studie over de Farizeeën. Hun Hebreeuwse naam was ‘Perushim’, op zijn Grieks ‘Pharisaoi’ een vertaling uit het Hebreeuws in de meervoudsvorm, vandaar de ‘oi’.
De schrijver probeert de Farizeeën vanuit drie bronnen te definiëren, namelijk Josephus, het Nieuwe Testament en de zgn. Tannaïtische literatuur, dat zijn de Mishna, Tosefta (een compilatie van de Joodse mondelinge wet uit de periode van de Mishna) en de Beraitoth.
Allereerst de geschriften van Flavius Josephus. Hieruit leidt de schrijver af dat de Farizeeën erg machtig waren en brede steun hadden van het volk. Ze hielden zich aan de geschreven wetten uit de Thora, maar ook aan de Ongeschreven wetten, die geacht werden overgeleverd te zijn door de Vaders. De Sadduceeën daarentegen hielden alleen de geschreven wetten. Toen koning en hogepriester Johannes Hyrcanus zich tegen de Farizeeën keerde en zich aansloot bij de Sadduceeën, brak er een hevige burgeroorlog uit. Na lange tijd en strijd kwamen de Farizeeën weer aan de macht. Josephus noemt ook nog dat de Farizeeën naar verhouding mild waren en geen doodstraf zouden uitspreken bij bv belediging van de koning. Lees verder

Eenvoudige Islam

Recent kwam ik terecht op een interessante website: simpleislam.weebly.com. In diverse talen te lezen, waaronder Nederlands. Hoewel ik nog niet alles gelezen heb, lijkt de centrale boodschap ongeveer dit: de Koran is prima. De Hadith echter is onbetrouwbaar. Er is daarin heel veel geschreven over wat de Profeet heeft gezegd en gedaan. Maar het is wel honderden jaren later opgeschreven. En het is zoveel, dat het voor de gemiddelde gelovige ondoenlijk is om dat allemaal gelezen te hebben. Dus ben je afhankelijk van religieuze wetenschappers, o.a. de Imams. Als de vraag dus is: ‘Wat zegt de Islam over dit of dat’, ben je afhankelijk van de ideeën van de betrokken expert. Daarnaast, aldus de schrijver, is er in de Koran zelf geen enkele onderbouwing voor zoiets als Hadith. Het lijkt er dus op dat een groot deel van alle extremistische uitingen van tegenwoordig een gevolg zijn van boze Imams die de Hadith voor hun eigen boze karretje spannen. In Spanje was er recent nog zo’n boze imam.

Dit is echter een algemeen menselijke eigenschap denk ik. In het verleden zijn er bijvoorbeeld in de Gereformeerde kerken splitsingen geweest die veel ellende en familiedrama’s hebben veroorzaakt. Dat ging soms over thema’s die een gewoon mens niet zou verzinnen. Wat te denken van iets als ‘veronderstelde wedergeboorte’. Ook dominees waren in staat de Bijbel naar hun eigen idee te zetten. Het volk volgde veelal niet de leer maar de dominee, of de groep die het grootst of leukst was. Maar ze gooiden geen bommen, dat is wel een verschil.

Een en ander sterkt mij in mijn overtuiging dat eeuwenoude teksten een slecht medium zijn om absolute religieuze waarheden uit te halen. De Boeddha adviseerde om alles wat je gezegd en geleerd wordt, te onderzoeken op het waarheids gehalte. Dat moet je niet door een dominee of imam laten doen.

Bewaren

Triniteit

Een aardige gedachte over de drie-eenheid die ik hoorde tijdens de retraite in Thuine was het volgende: het is een negatieve theologie. Met ‘negatief’ wordt dan bedoeld dat je niet kunt zeggen wat God is, Hij is ondefinieerbaar. Je kunt je toevlucht nemen door een opsomming van wat hij allemaal NIET is, in de zin van ‘God is niet dit, niet dat’. Wat overblijft en niet gezegd kan worden is een aanwijzing voor het wezen van God. Maar dat leidt uiteindelijk ook tot niets. De leer van de triniteit (Drie-eenheid) draagt ook al niet bij tot duidelijkheid. Want voor ieder persoon in de triniteit geldt hetzelfde: als je iets zegt over God de zoon is dat nooit compleet, want hij is ook Geest, Vader. En datzelfde geldt natuurlijk voor uitspraken over de Geest en God de Vader. Het zijn geen 3 personen die in hetzelfde huis wonen of iets dergelijks (zie het plaatje), dat zou polytheïsme zijn. De Rabbijnen in de middeleeuwen hadden dat ook al bedacht. Ze konden wel vrede hebben met de christelijke triniteitsleer, want als je het omdraait, positief maakt, is God OOK Zoon, Vader, Geest (Uit: ‘Is dat niet de zoon van Jozef?’ – Pinchas Lapide). Met deze leer worden slechts drie eigenschappen of manifestaties van God genoemd. En dat is beperkt, maar niet onwaar.

Bewaren

Thuine december 2016 – Het Zonnelied

Ik weet niet meer hoe vaak ik naar het klooster in Thuine geweest ben voor de retraite van het bisdom Groningen. Vaak genoeg, want het voelt vertrouwd als je de poort binnenrijdt. De meeste mensen zijn bekend. Het thema was deze keer het zonnelied van Franciscus. Dat leidt onvermijdelijk weer tot allerlei inhoudelijke uitstapjes. Ik wil eigenlijk alleen maar vermelden dat het weer geslaagd was. Volgende keer weer. Zie HIER voor informatie over het klooster.

Luther, zijn weg en werk – W.J. Kooiman

lutherAls kersvers lid van de Evangelisch-Lutherische kirche moet ik natuurlijk wel mijn kennis over deze man wat opfrissen. De grote lijn zal ik niet bespreken, zie daarvoor oa HIER.
Dit boek uit 1959 geeft niet alleen een historisch verslag, maar zet Luther ook neer als kind van zijn tijd, namelijk een late middeleeuwer. Hij is door een diep dal gegaan en zag helemaal onderin het licht: alleen de genade van God redt de mens. Daar kan niets anders aan bijdragen, geen aflaten, niets. Hij was bijzonder strijdbaar en schreef bijzonder veel.
Een aantal gedachten uit het boek blijven me wat bezighouden:

Niets is zo klein, of God is nog kleiner. Niets is zo groot, of God is nog groter etc.
God is in alles. Want als Hij het schept en onderhoudt, moet Hij er zelf in zijn, moet Hij Zijn creatuur in haar allerbinnenste kern en haar allerbuitentenste kleed zelf in stand houden.

We kunnen God niet kennen uit natuur en geschiedenis. Wat wij in het leven van natuur en geschiedenis met onze eigen ogen zien, is altijd maar een masker en aardse, verwrongen, vaak verwrongen verschijningsvorm. Wij vermoeden God daarachter, wij weten dat Hij daarin is.

Een paar uitspraken uit het boek. Luthers ideeën zijn ook voor politieke doeleinden gebruikt, hij gruwde daarvan.  In het laatste hoofdstuk wordt zijn houding tegenover de Joden besproken. Die was fout en kwam voort uit onbegrip dat zij niet inzagen dat de nieuwe Bijbelse uitleg ook hen aanging en dat ze zich niet bekeerden. Hij was geen antisemiet. Dat zegt dhr Kooiman tenminste. Maar Luther was geen heilige. Hij had fouten. Hij heeft aanzet gegeven tot een bepaalde ontwikkeling, meer niet. De neiging om allerlei belangrijke mensen te verheerlijken moeten we hier echt onderdrukken. Mijn Lutherische kerk heeft afstand genomen van zijn ideeën over joden. Gewoon fout, slecht, middeleeuws.

Wat duidelijk wordt, is dat je moet oppassen om iemand volledig te volgen. Iedereen heeft ergens een vreemde knoop aan zijn jas. Mijn favoriete aforisme: ‘Geloof degenen die de waarheid zoeken, twijfel aan degenen die haar hebben gevonden’ gaat ook hier op. Luthers persoonlijke ervaring kleurt sterk zijn hele leer.

Een belangrijk onderdeel is de leer van de twee rijken (volgens pfarrer Maenl  ‘Zwei Regimenten’): het rijk Gods en het wereldse rijk.
Ondanks het feit dat hij toch wel als geweldig mens wordt neergezet, is er ook wel aandacht voor zijn onhebbelijkheden en woede uitbarstingen. Het is een prachtig boek. Het is vast nog wel ergens bij een antiquariaat te krijgen. Doen!

Kerkwissel

In Duitsland heb je twee grote kerken: de Katholieken en de Evangelischen (protestanten). Daarnaast zijn er natuurlijk allerlei anderen: pinkstergemeente, baptisten, Jehova’s getuigen etc. De laatst genoemde groepen doppen hun eigen boontjes, de eerste twee worden gefinancierd door de overheid, die daarvoor de zg Kirchensteuer heft. Als je bv Katholiek wilt worden, ga je naar het gemeentehuis en schrijf je je in als katholiek. En als je daarna denkt: “Toch maar Evangelisch”, dan ga je weer naar het gemeentehuis, naar het Standesamt en laat je je uitschrijven als Katholiek, kost je wel een paar euro.