Der Wissenschaftswahn: Warum der Materialismus ausgedient hat – Rupert Sheldrake

Sheldrake is bekend van de hypothese over de Morfogenetische Velden. DNA is niet voldoende om de vorm van een levend organisme te bepalen. Vorm wordt gestuurd door de MF velden. Maar niet alleen velden, ook gedrag, natuurwetten enzovoorts. Maar dat kun je allemaal terugvinden in een ander boek. In dit boek gaat het met name over de materialistische wereld- en wetenschapsvisie. Van hem had ik al meer boeken gelezen: ‘The Presence of the Past‘ en ‘ Morphic Resonance‘. Hij heeft een duidelijk idee van hoe de wereld in elkaar zit en draagt dat ook vol energie uit. En ik moet zeggen, hij heeft me gedeeltelijk overtuigd, maar nog niet helemaal. Dit boek gaat vooral over het failliet van het materialisme en over hoe het dualisme stiekempjes onder andere termen weer binnen komt. In de 17e eeuw werd het materialisme erg populair. Net zoals we nu allerlei dingen vergelijken met computers (hersenen, geheugen etc) begon men destijds organische wezens met machines te vergelijken, de geest bestond niet meer, slechts als product van machinale activiteit. Dat is tegenwoordig nog zo. Alles moet vanuit het stoffelijke worden verklaard. Er zijn echter ook wel stemmen die aan het stoffelijke geestelijke kenmerken willen toekennen. Dat is niet een bewustzijn, maar de aanleg of bouwsteen van geest. Iets dat weer denkbaar wordt als de kleinste deeltjes feitelijk uit energie en golven bestaan.

Een vervolg daarop is gewoontevorming. Zou het niet zo kunnen zijn dat allerlei natuurwetten en constanten niet voor eeuwig vast liggen, een noodzakelijkheid zijn, maar materiële gewoontevorming? En zou het niet zo kunnen zijn dat de hele kosmos met alles wat daarin bestaat, niet alleen maar door oorzaak-gevolg voortgestuwd wordt, maar dat er ook een streven, een einddoel is? Sheldrake spreek hier van een Attractor. De ontwikkeling wordt niet alleen ‘gestuwd’, maar ook ‘getrokken’. Teleologie: trekken uit de toekomst of duwen uit het verleden?

Het is niet onwaarschijnlijk dat deze wetten ‘geleerd’ en ‘onthouden’ worden. Dat maakt ook dat ze niet voor eeuwig vast liggen en kunnen veranderen.
‘Panpsychisme’ wordt besproken, het idee dat iedere vorm van materie ‘iets geestelijks’ heeft. Het is hier zoeken naar woorden, het doet me denken aan de Samkhya filosofie.
Al lezend kom ik zijn ideeën over bewustzijn aan Sheldrake verondersteld een in de tijd terugwerkend bewustzijn dat door de ‘bereidheidspotentiaal’ start. Het betoog is natuurlijk uitgebreider dan deze zin.
Het gaat te ver om atomen bewustzijn toe te kennen, maar het gedrag van atomen kan met gewoontevorming verklaard worden.
Citaat van Bohm: “De vraag is of materie enkel grof en mechanisch is of steeds subtieler wordt en uiteindelijk niet meer te onderscheiden datgene dat wij ‘geest’ noemen “.
Hebben alle zelforganiserende systemen een geestelijke kant naast een fysische?

De genetica komt nog even voorbij. Hij citeert uit de vele onderzoeken, de euforie dat nu het menselijk genoom bekend is, alle ziekten zouden worden genezen en voorspeld. Dat bleek niet het geval. En het aantal menselijke genen is wel erg laag: De mens ongeveer 23.000, de fruitvlieg 17.000, de zee-egel 26.000 en rijst 38.000.
Het geheugen. Na Pavlov ging men geheugen en reflexen beschrijven als zg reflexbogen. De experimenten van Lashley op dieren, overigens gewoon dierenmishandeling, toonden aan dat conditionele reflexen in stand bleven na zware toegebrachte hersenschade. Het geheugen werd door hem omschreven als een soort resonantie tussen een zeer groot aantal neuronen. Zijn opvolger, Karl Program zei uiteindelijk: Het geheugen is overal, maar nergens in het bijzonder.

Waar hij uiteindelijk telkens weer op terug komt is het volgende: Waarom worden allerlei ideeën niet gewoon onderzocht, maar wel op basis van de heersende wetenschapsvisie meteen weggevaagd als onzin, onwetenschappelijk, etc? Veel is al onderzocht maar de resultaten worden niet geaccepteerd. Ik herken dat wel, ik ben het daarin met hem eens.

The Presence of the Past – Rupert Sheldrake

Als ik verbannen zou worden naar een onbewoond eiland en slechts drie boeken mee mocht nemen, dan zou dit één van de drie worden! Dit is een zeer doorwrocht en erudiet werk over vormen, processen en gedragingen in de natuur. De term ‘morfogenetische velden’ wordt geïntroduceerd. Deze worden ook wel ‘morfische velden’ genoemd. Er moet een soort geheugen bestaan waarin de vorm van levende wezens, maar ook processen en gedragingen worden vast gelegd. Ik ga dat hier niet uitleggen. Maar er is een goede onderbouwing. Het boek is bij mijn weten niet in het Nederlands vertaald. Nieuwsgierig? Kijk eens op www.sheldrake.org.