En de Mens schiep God – Selina O’Grady

Een interessant boek over de grote rijken in de 1e eeuw en hoe ze religie gebruikten. Het begint met keizer Augustus, hoe hij religie, met zichzelf als god, gebruikte om het Rijk hechter te maken. De tempels werden meestal niet opgedrongen, maar er waren zoveel voordelen aan verbonden dat je als stad of streek wel gek was als je daar geen gebruik van maakte. Geen enkele heiden had daar problemen mee. Wel de Joden, maar zij waren wel de enigen. Interessante opmerking is de opmerking van de schrijfster dat in 63 BCE het verhaal de ronde deed dat er een koning geboren zou worden en dat de Senaat opdracht gaf om alle pasgeboren jongetjes uit een bepaalde periode te doden. Ze geeft niet aan waar ze dat vandaan heeft. Ik heb het verhaal nog niet elders terug kunnen vinden, maar hou me aanbevolen. Koren op de molen van Francesco Carotta die beweert dat de Jezus uit de Bijbel eigenlijk Julius Caesar was.

Ze geeft uitvoerige beschrijvingen over wat maakt dat religies kunnen aanslaan in een bepaalde tijd en omgeving, hoe ze veranderen en hoe ze gebruikt of verkeerd gebruikt of misbruikt kunnen worden door overheden. De monarch als godheid werkt als die de touwtjes zeer strak in handen heeft. Er is een verschil tussen ‘volks’- en ‘elite’ religie. De monarch moet er voor zorgen dat hij ook eer betoont aan de volksreligie. Een voorbeeld hoe dat helemaal mis ging is bijvoorbeeld de tamelijk rigoureuze invoering van het boeddhisme door Ashoka in India. Prima voor de elite, volkomen oninteressant voor het volk. Na de dood van Ashoka loste het rijk ook in korte tijd op.  De Kushan hanteerden een andere vorm van boeddhisme, meer inclusief en dat functioneerde prima als bindmiddel. Maar na de uiteindelijke val van het rijk waren de oude godsdiensten, o.a. het brahmanisme, snel terug. Het Jodendom was sterk nationalistisch en exclusief. Het christendom sloot niemand uit en voorzag in een liefhebbende god en eeuwig leven. Erg geschikt voor een groot Romeins rijk met al zijn verschillende volkeren en culturen.

Niet iedereen zal het eens zijn met haar conclusies. Maar het zet wel aan tot denken, levert veel informatie. Wat mij betreft een aanrader!