The Order of Time – Carlo Rovelli

Een aardig boek over het verschijnsel “tijd”. Een lastig thema dat zo hier en daar tegen elke intuïtie in gaat. Ik geloof er nog steeds niet alles van. Bijvoorbeeld: een “nu”, dit ogenblik geldt niet voor de hele kosmos. Dat heeft alles te maken met de lichtsnelheid. Met dat als uitgangspunt kan ik me daar wel iets bij voorstellen. Maar stel je voor dat je een tijdloze verbinding tussen ster A en B zou kunnen maken? In de Science fiction gebeurt dit al regelmatig door gebruik te maken van gekoppelde kwantumdeeltjes. Maar goed, volgens de schrijver kan “nu” dichtbij wel redelijk (meer niet), maar ver weg niet. Hoe dichter je bij een massa (bv de Aarde) komt of hoe sneller je reist, hoe trager de tijd verloopt. De belangrijkste natuurkundige formules die allerlei natuurwetten beschrijven, bevatten geen “tijd” als variabele. Als je de kwantumeffecten even niet meerekent, zijn tijd en ruimte aspecten van een grote gelei waarin wij bestaan. Op het meest basaal niveau bestaat er geen ruimte of tijd, alleen processen waarin de ene kwantiteit wordt omgezet in een andere. Het universum dat wij kennen is vooral een wereld van gebeurtenissen en niet van dingen. Het is een wereld zonder tijd. Dat wij “tijd” ervaren met verleden, heden en toekomst heeft te maken met toename van entropie. Elke verandering, beweging produceert warmte en een toename van entropie. Onze tijdsbeleving lijkt daarop geörienteerd. Als u het nog snapt is dat mooi. Ik vind het zelf lastig, de materie is zeer niet-intuïtief. Aan de andere kant kan ik me er wel iets bij voorstellen.

Scientific American – A Matter of Time

Dit nummer begint met enige fysische beschouwingen over tijd. Hoog speculatief en vooral beschouwend. Het is duidelijk dat men daar niet echt raad mee weet.

In het biomedische artikel  ‘Biological clocks’ staat een opmerking over de relatie tussen deficiënte bioklokken en o.a. ADHD, Parkinson, kanker en SAD. ADHD zou te maken kunnen hebben met frequente aandachts-spikes die de interne klok starten, zoiets. Bij Parkinson is er minder dopamine beschikbaar, zelfde verhaal, tijd wordt anders ervaren.
Het corpus striatum is één van die plaatsen in het brein waar duizenden neuronen convergeren naar naar 1 neuron.
Het 24-uursritme zit stevig verankerd in ons lichaam. Ook in celkweken is een circadiaan ritme aanwezig. De tijdvariatie is minimaal.
Hoewel licht niet nodig is voor dit ritme, is het wel nodig om de klok aan te passen aan de actuele situatie. De feitelijke klok zit gedeeltelijk in de Nucleus Supra Chiasmaticus, in ieder geval als het gaat om bloeddruk en lichaamstemperatuur.
De menstruatiecyclus heeft niets met de maanstand te maken, de overeenkomst zou toevallig zijn.
De relatie tussen geheugenverlies en tijd laat zich goed illustreren bij schade van de hippocampus en de temporale kwab. Hippocampus schade maakt de vorming van nieuwe herinneringen onmogelijk. De temporale kwab is essentieel bij het opslaan en oproepen van tijd gerelateerde herinneringen. Het lijkt er op dat tijd lijn geheugen en gebeurtenis geheugen twee verschillende dingen zijn.

Tenslotte nog enige artikelen over klokken en tijdmeting. Die heb ik overgeslagen.