Teksten

De grootste religies baseren zich op een boek, soms op meerdere boeken. In die boeken worden grote verhalen verteld, ook over het ontstaan van die boeken, dat zijn verhalen op zich. Belangrijk is dat deze boeken geacht worden ‘de Waarheid’ bevatten. Zij zijn het het geïnspireerde, onfeilbare Woord van God. De Bijbel, de Koran. Echter, als je ze gaat lezen, dan komt de ene na de andere vraag boven. Wat bedoelt de schrijver hiermee, of daarmee? Bepaalde interpretaties beginnen te domineren, vaak ook maatschappelijk. Deze interpretaties krijgen macht. Mensen die er anders over denken zijn dwaalleraars of zelfs ketters. Afhankelijk van ernst, tijd en plaats op aarde kunnen deze ‘ketters’ zelfs gedood worden. We hebben dit in alle religies zien gebeuren. In het Jodendom hadden Noord- en Zuidrijk verschillende interpretaties. In het Christendom was er aanvankelijk geen eenduidige leer. Deze werd in de loop van de tijd ontwikkeld. Maar door velen werd anders gedacht, dit heeft heel wat strijd en oorlog gegeven. Waarbij het natuurlijk ook voorkwam dat de religie werd gebruikt om oorlog te voeren. Nog steeds trouwens. Er zijn ook nog steeds kerken die menen dat zij de enig juiste interpretatie van het geloof hebben, eventueel vastgelegd in allerlei geloofsbelijdenissen, gebaseerd op het eenduidige, onfeilbare Woord van God. Ik ben zelf opgegroeid in zo’n gemeenschap, vandaar mijn belangstelling voor dit thema. Je komt er nooit vanaf, om maar zo te zeggen.
In de Islam speelt ongeveer hetzelfde, maar dan anders. De Koran is ge-openbaard aan de Profeet (PBUH) Ik las ergens dat de teksten uiteindelijk geschreven werden op alles wat maar beschrijfbaar was: perkament, huiden, potscherven. Die teksten zijn uiteindelijk gecombineerd waarbij veel verloren is gegaan.

Teksten kunnen dus een onfeilbare status krijgen, dat is eigenlijk een onderdeel van de cirkelredenering. Een mooi voorbeeld is: ‘De Bijbel is waar, want de Bijbel zegt het zelf'[1]
Als dit waar is, kan men de tekst verder uitpluizen en kunnen allerlei leerstelligheden worden geformuleerd. Soms ook door tekstgedeelten uit hun verband te trekken. Een reeds ontwikkelde theologie kan alle teksten gaan duiden in zijn eigen context. Vaak bestaat er al een theologie en hoeven er alleen maar teksten bij gezocht worden. En opnieuw: mensen die hetzelfde doen maar andere conclusies trekken zijn dan dwaalleraars.
Dit is niet specifiek Christelijk, in de Islam gaat dat net zo.
Wat ik in dit geweld mis, is het idee dat een tekst vele voor veel uitleggingen vatbaar is.
In mijn jeugd was een gangbare uitspraak dat de het Christelijk geloof was ‘gestold’ in de Belijdenisgeschriften. Dat ligt dus vast, behalve als je met Bijbelse argumenten kunt aantonen dat het anders moet. Wat mij betreft mag het wel smelten. Sommige ideeën mogen wel wat aangepast worden.

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.