The Jesus Wars – Philip Jenkins

How Four Patriarchs, Three Queens, and Two Emperors Decided What Christians Would Believe for the Next 1,500 Years‘. Een indrukwekkend boek met bijzonder veel informatie. Zoveel, dat een eerste lezing alleen maar kan dienen voor het grote beeld, dat bij een tweede lezing nader en nauwkeuriger ingevuld moet worden. Ruwweg wordt de ontwikkeling vanaf de 4e t/m de 7e eeuw besproken. Vooral de periode nà Constantijn. In de christelijke wereld hield men zich bezig met zaken waar ik mij over blijf verbazen. Niet als theologische discussie, daar is niets mis mee. Maar dit ging veel verder. Dit ging o.a. om macht en politiek. Het christendom was aardig gecorrumpeerd in die tijd, waarbij ik de oprechte gelovigen niet tekort wil doen. Maar aan de top ging het niet alleen om theologische geschillen, het had ook alles te maken met de zetel van de bisschop, de invloed die hij had. Alexandrië was heel belangrijk, maar ook Antiochië, Constantinopel. Afwisselend waren zij dominant of niet. De keizers speelden een belangrijke rol met hun wisselende voorkeuren, maar hun vrouwen of dochters vaak nog meer. Die vormden soms een officieuze regering waarbinnen veel kerk aangelegenheden werden geregeld. Het ging vooral over de aard en natuur van Jezus. Was hij God in mensengestalte, of was hij allebei en zo ja in welke vorm dan? Daar waren allerlei varianten in, meestal gebonden aan de zetel van de één of andere bisschop. Die van Alexandrië was altijd een monofysitist, iemand die vond dat Jezus God in mensengedaante was.

Het tweede concilie van Ephese was een dieptepunt. De bisschop van Alexandrië had een knokploeg van monofysitistische monniken meegenomen die met bedreiging en geweld allerlei zaken wisten door te drukken. Later werd dit tijdens het Concilie van Chalcedon weer rechtgetrokken. ‘Chalcedon’ bleef echter een twistpunt. Er zijn goede argumenten om aan te nemen dat kerkstrijd een belangrijke oorzaak was van de ondergang van het West Romeinse rijk. Over Arius en Pelagius heb ik het dan nog niet gehad.

In de 7e eeuw vielen de Islamieten binnen en daardoor kwam de dogmatiek wat anders te liggen. De eerste 100 jaren waren niet slecht voor de kerk in Egypte en elders, maar de onderdrukking nam snel toe, de christenen in de Islamitische wereld werden een minderheid. In het barbaarse westen werd ‘Chalcedon’ gevolgd. Dat het westerse christendom vooral Chalcedon volgt heeft meer te maken met het wegvallen van het oosterse christendom dan met het gelijk van ‘Chalcedon’. Na de Islamisering van het Oosten, kreeg de Paus ook meer macht. Vòòr die tijd was hij meestal een speler in de zijlijn, op een enkele uitzondering na.

Ook in het Westen bleef de kerk een politieke factor. Pas nà de Reformatie werd dat langzaamaan anders.

Wat ik in ieder geval meeneem van dit boek, is de vraag of ik met mijn huidige visie wel christen had willen zijn in die tijd. Veel van wat we in de tegenwoordige tijd Moslims verwijten, was in die tijd schering en inslag. Het begin van de Jeshua beweging en wat het later werd liggen ver uit elkaar. Ik kom daar op terug na lezin van een ander boek.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.